Opracowania

Co odróżnia człowieka od zwierząt?

Na pytanie, co wyróżnia nasz gatunek na tle naszych zwierzęcych protoplastów, odpowiedzi szukał Andrew Buskell na łamach portalu „Philosophy, Logic & Scientific Method” na bazie pojęcia kultury kumulatywnej.

Najnowszy numer: Filozofia czasu

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 23 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Wiele jest cech i zachowań, które czynią gatunek ludzki wyjątkowym. Niektóre są oczywiste, np. porozumiewamy się za pomocą mowy. Wiele jednak różnic ciężko zidentyfikować. Przez ponad 50 ostatnich lat badacze wypracowali modele, paradygmaty i testy, które dostarczają coraz lepszego wglądu w to, co czyni człowieka wyjątkowym.

Jedną z podstawowych różnic między ludźmi a zwierzętami jest zakres, w jakim ludzie wykorzystują swoją wiedzę i technologię. Niektóre zwierzęta wznoszą budowle, inne używają narzędzi, lecz tylko ludzie wypracowali narzędzia tak zróżnicowane i – co więcej – wykorzystują je do zasiedlania niemal całej kuli ziemskiej.

Wielu psychologów, prymatologów (prymatologia to dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi) i biologów-antropologów usiłuje zrozumieć „jak” i „dlaczego” ludzie wypracowali technologię i trzymali się jej przez cały ten czas. Fenomen ów określają mianem „kultury kumulatywnej”.

Niestety, nie ma zgody, co do znaczenia tego pojęcia. Różni badacze różnie je definiują. Problem tyczy się tego, co ma być kumulowane przez gatunek ludzki. Według Buskella właśnie do filozofii należy rozróżnienie tego, co prowadzi tu do różnicy zdań.

Buskell wyróżnia 3 możliwe znaczenia pojęcia „kultury kumulatywnej”.

(1) Kultura kumulatywna jako wzrost złożoności

Jedną z różnic między wytworami ludzi a wytworami zwierząt jest złożoność tych pierwszych. Autor podaje przykład GPS-a, który nie mógł być w całości opracowany przez swego twórcę – jest wynikiem wielu lat pracy wielu różnych ludzi doskonalących po trosze każdy jego aspekt.

(2) Kultura kumulatywna jako wzrost liczby innowacji

Drugie znaczenie dotyczy po prostu liczby naszych wytworów – jest to liczba nieporównywalnie większa od liczby wytworów wszystkich innych zwierząt razem wziętych. Kluczowa jest tutaj nasza zdolność do wynalazczości i łączenia ze sobą różnych wynalazków. Jest to możliwe dzięki kognitywnej zdolności do rozkładania rzeczy na czynniki pierwsze i składania ich na inne sposoby.

(3) Kultura kumulatywna jako wzrost zdolności do adaptacji

Wspomnieliśmy już o zamieszkiwaniu przez człowieka całej kuli ziemskiej. Jest to bardzo ważny aspekt kultury – pomoc w adaptacji do coraz to trudniejszych warunków naturalnych, co pozwala prześcignąć wszystkie inne zwierzęta w „walce o byt”.

Rozróżniwszy te rozumienia pojęcia „kultury kumulatywnej”, autor zadaje pytanie: co teraz? Czy wskazując na różne rodzaje kumulacji, możemy stwierdzić, że samo to pojęcie jest niezbyt użyteczne? Wydaje się, że nie. Według Buskella rozumienia te mają ze sobą coś wspólnego – wszystkie one opisują strukturę zmian dostępnych dla kolejnych pokoleń.

Być może fenomen kultury kumulatywnej dotyczy tego, co teoretycy ewolucji nazywają ewoluowalnością (ewoluowalność – zdolność organizmu do generowania dziedziczonej zmienności fenotypowej; fenotyp – zespół cech organizmu) i poprowadzi do badań nad zjawiskiem ewoluowalności kulturowej.

Opracowanie: Śmist Antoni

Źródło: Philosophy, Logic & Scientific Method

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

1 komentarz

Kliknij, aby skomentować

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy