Filozofia polityki Opinie

Czym jest ustrój laicki? – kontrowersje wokół zakazu burkini

Od początku sierpnia trwają zawirowania prawne dotyczące wprowadzenia zakazu noszenia burkini (stroju kąpielowego zakrywającego prawie całe ciało przeznaczonego dla muzułmanek) na plażach kurortowych miejscowości Lazurowego Wybrzeża. Ostateczne zawieszenie zakazu przez Radę Stanu nie zawiesiło jednak rozgorzałej dyskusji na temat znaczenia laickości dla państwa i obywateli francuskich. Kwestii tej postanowił się przyjrzeć bliżej Cédric Enjalbert z „Philosophie Magazine”.

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Kon­trow­er­syjny zakaz noszenia burki­ni został wydany po raz pier­wszy pod koniec lip­ca w Cannes przez mera Davi­da Lis­nar­da, przed­staw­iciela kon­ser­waty­wnej Par­tii Repub­likańskiej. Argu­men­tował on wprowadze­nie zakazu wzglę­da­mi bez­pieczeńst­wa, ale także respek­towaniem zasad laicyz­mu i higieny. Za przykła­dem Cannes poszły kole­jne miejs­cowoś­ci, tak na Lazurowym Wybrzeżu, jak i na Korsyce i nad kanałem La Manche. Liga Praw Człowieka, uzna­jąc zakaz za zamach na prawa człowieka złożyła wniosek do sądu o roz­pa­trze­nie sprawy. 26 sierp­nia Rada Stanu, najwyższy organ sądown­ict­wa admin­is­tra­cyjnego we Francji, ogłosił zaw­iesze­nie zakazu aż do cza­su wyda­nia ostate­cznego wyroku. Werdykt ten tyczy się jed­nak jedynie miejs­cowoś­ci Vil­leneuve-Lou­bet, wielu merów innych miejs­cowoś­ci zde­cy­dowało się utrzymy­wać zakaz, cho­ci­aż wyro­ki Rady Stanu tyczące się konkret­nych merostw, mają zas­tosowanie do wszys­t­kich jed­nos­tek admin­is­tra­cyjnych.

Deba­ta, jaka trwa we Francji, doty­czy nie tylko kwestii związanych z islamem, ale także z rozu­mie­niem laick­oś­ci jako fun­da­men­tu państ­wowoś­ci w kra­ju nad Loarą. Enjal­bert na łamach miesięczni­ka „Philoso­phie Mag­a­zine” także zabiera głos w dyskusji. Przy­pom­i­na dokładne brzmie­nie wyroku Rady Stanu:

[zakaz niesie za sobą] poważny i ewident­nie niele­gal­ny zamach na pod­sta­wowe wol­noś­ci, który­mi są pra­wo do swo­bod­nego przemieszcza­nia się, wol­ność sum­ienia i wol­ność oso­bista.

Autor pod­kreśla też, że obrona laick­oś­ci pod­nos­zona przez zwolen­ników zakazu to jedynie pretekst. Posiłku­je się przy tym cytatem z wywiadu z fran­cuską filo­zof Cather­ine Kint­zler z grud­nia 2015 roku. Otóż według Kin­zler ustrój laic­ki opiera się na dwóch nierozłącznych nor­ma­ch: pow­strzymy­wa­nia się od pode­j­mowa­nia zagad­nień religi­jnych na forum pub­licznym zarówno przez wierzą­cych, jak i niewierzą­cych oraz swo­bod­nego prak­tykowa­nia religii w grani­cach wyz­nac­zonych przez pra­wo. Kint­zler zaz­nacza, że naduży­cia godzące w wol­ność sum­ienia i wyz­na­nia zwyk­le biorą się z opiera­nia się wyłącznie na pier­wszej z norm i ignorowa­nia drugiej. Filo­zof wymienia także rodza­je owych nadużyć. Pier­wszy zasadza się na chę­ci roz­ciąg­nię­cia na władzę pub­liczną norm, które mają wartość jedynie dla określonej społecznoś­ci. Sto­su­ją­cy ów rodzaj nadużyć to przede wszys­tkim zwolen­ni­cy „dos­tosowa­nia” (cud­zysłów zas­tosowany przez Kint­zler) religii do tejże społecznoś­ci. Dru­gi rodzaj nadużyć według filo­zof wyraża się w wymusza­niu – w ramach obow­iązu­jącego prawa – przestrze­ga­nia wyżej wspom­ni­anej normy pow­strzymy­wa­nia się na całym społeczeńst­wie. Ta postawa ma na celu „oczyszcze­nie” (kole­jny cud­zysłów Kint­zler) przestrzeni pub­licznej ze wszys­t­kich widocznych prze­jawów religi­jnoś­ci. Zdaniem Kinztler dru­gi prze­jaw nadużyć jest właś­ci­wie atakiem wymier­zonym w religię.

Czy tak poję­ta laick­ość jest uni­w­er­sal­na czy raczej specy­ficz­na dla wartoś­ci Fran­cuzów? Zaprasza­my do dyskusji pod artykułem.

Opra­cow­ała Ire­na Koł­tun

Źródło: Philoso­phie Mag­a­zine

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.