Filozofia polityki Opinie

Czym jest ustrój laicki? – kontrowersje wokół zakazu burkini

Od początku sierpnia trwają zawirowania prawne dotyczące wprowadzenia zakazu noszenia burkini (stroju kąpielowego zakrywającego prawie całe ciało przeznaczonego dla muzułmanek) na plażach kurortowych miejscowości Lazurowego Wybrzeża. Ostateczne zawieszenie zakazu przez Radę Stanu nie zawiesiło jednak rozgorzałej dyskusji na temat znaczenia laickości dla państwa i obywateli francuskich. Kwestii tej postanowił się przyjrzeć bliżej Cédric Enjalbert z „Philosophie Magazine”.

Najnowszy numer: Zrozumieć emocje

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 4 sierpnia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Kon­tro­wer­syj­ny zakaz nosze­nia bur­ki­ni został wyda­ny po raz pierw­szy pod koniec lip­ca w Can­nes przez mera Davi­da Lisnar­da, przed­sta­wi­cie­la kon­ser­wa­tyw­nej Par­tii Repu­bli­kań­skiej. Argu­men­to­wał on wpro­wa­dze­nie zaka­zu wzglę­da­mi bez­pie­czeń­stwa, ale tak­że respek­to­wa­niem zasad laicy­zmu i higie­ny. Za przy­kła­dem Can­nes poszły kolej­ne miej­sco­wo­ści, tak na Lazu­ro­wym Wybrze­żu, jak i na Kor­sy­ce i nad kana­łem La Man­che. Liga Praw Czło­wie­ka, uzna­jąc zakaz za zamach na pra­wa czło­wie­ka zło­ży­ła wnio­sek do sądu o roz­pa­trze­nie spra­wy. 26 sierp­nia Rada Sta­nu, naj­wyż­szy organ sądow­nic­twa admi­ni­stra­cyj­ne­go we Fran­cji, ogło­sił zawie­sze­nie zaka­zu aż do cza­su wyda­nia osta­tecz­ne­go wyro­ku. Wer­dykt ten tyczy się jed­nak jedy­nie miej­sco­wo­ści Vil­le­neu­ve-Loubet, wie­lu merów innych miej­sco­wo­ści zde­cy­do­wa­ło się utrzy­my­wać zakaz, cho­ciaż wyro­ki Rady Sta­nu tyczą­ce się kon­kret­nych merostw, mają zasto­so­wa­nie do wszyst­kich jed­no­stek administracyjnych.

Deba­ta, jaka trwa we Fran­cji, doty­czy nie tyl­ko kwe­stii zwią­za­nych z isla­mem, ale tak­że z rozu­mie­niem laic­ko­ści jako fun­da­men­tu pań­stwo­wo­ści w kra­ju nad Loarą. Enjal­bert na łamach mie­sięcz­ni­ka „Phi­lo­so­phie Maga­zi­ne” tak­że zabie­ra głos w dys­ku­sji. Przy­po­mi­na dokład­ne brzmie­nie wyro­ku Rady Stanu: 

[zakaz nie­sie za sobą] poważ­ny i ewi­dent­nie nie­le­gal­ny zamach na pod­sta­wo­we wol­no­ści, któ­ry­mi są pra­wo do swo­bod­ne­go prze­miesz­cza­nia się, wol­ność sumie­nia i wol­ność osobista. 

Autor pod­kre­śla też, że obro­na laic­ko­ści pod­no­szo­na przez zwo­len­ni­ków zaka­zu to jedy­nie pre­tekst. Posił­ku­je się przy tym cyta­tem z wywia­du z fran­cu­ską filo­zof Cathe­ri­ne Kint­zler z grud­nia 2015 roku. Otóż według Kin­zler ustrój laic­ki opie­ra się na dwóch nie­roz­łącz­nych nor­mach: powstrzy­my­wa­nia się od podej­mo­wa­nia zagad­nień reli­gij­nych na forum publicz­nym zarów­no przez wie­rzą­cych, jak i nie­wie­rzą­cych oraz swo­bod­ne­go prak­ty­ko­wa­nia reli­gii w gra­ni­cach wyzna­czo­nych przez pra­wo. Kint­zler zazna­cza, że nad­uży­cia godzą­ce w wol­ność sumie­nia i wyzna­nia zwy­kle bio­rą się z opie­ra­nia się wyłącz­nie na pierw­szej z norm i igno­ro­wa­nia dru­giej. Filo­zof wymie­nia tak­że rodza­je owych nad­użyć. Pierw­szy zasa­dza się na chę­ci roz­cią­gnię­cia na wła­dzę publicz­ną norm, któ­re mają war­tość jedy­nie dla okre­ślo­nej spo­łecz­no­ści. Sto­su­ją­cy ów rodzaj nad­użyć to przede wszyst­kim zwo­len­ni­cy „dosto­so­wa­nia” (cudzy­słów zasto­so­wa­ny przez Kint­zler) reli­gii do tej­że spo­łecz­no­ści. Dru­gi rodzaj nad­użyć według filo­zof wyra­ża się w wymu­sza­niu – w ramach obo­wią­zu­ją­ce­go pra­wa – prze­strze­ga­nia wyżej wspo­mnia­nej nor­my powstrzy­my­wa­nia się na całym spo­łe­czeń­stwie. Ta posta­wa ma na celu „oczysz­cze­nie” (kolej­ny cudzy­słów Kint­zler) prze­strze­ni publicz­nej ze wszyst­kich widocz­nych prze­ja­wów reli­gij­no­ści. Zda­niem Kinz­tler dru­gi prze­jaw nad­użyć jest wła­ści­wie ata­kiem wymie­rzo­nym w religię.

Czy tak poję­ta laic­kość jest uni­wer­sal­na czy raczej spe­cy­ficz­na dla war­to­ści Fran­cu­zów? Zapra­sza­my do dys­ku­sji pod artykułem.

Opra­co­wa­ła Ire­na Kołtun

Źró­dło: Phi­lo­so­phie Magazine

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy