Artykuł Filozofia dla dzieci

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Bajki filozoficzne

Słuchanie bajek kojarzy się z beztroską i relaksem. Istnieje jednak taki gatunek opowiadań, które prócz dostarczenia rozrywki rozwijają wysokie umiejętności intelektualne. Bajki filozoficzne, bo o nich mowa, nie pozostawiając słuchaczy obojętnymi, pobudzają ich do głębokich przemyśleń i poszukiwania sensu.

Najnowszy numer: Zagadka tożsamości

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 7 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Tek­st uka­zał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 2 (8), s. 47. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


 Skąd się bierze w bajkach filozofia?

Od zara­nia dzie­jów opo­wie­ści były ust­ną for­mą prze­ka­zy­wa­nia wie­dzy o świe­cie. Nie­kie­dy w baj­ka­ch kry­je się też głęb­szy sens, któ­ry nie obja­wia się wpro­st, dopie­ro musi zostać wydo­by­ty. Waż­kie pro­ble­my, budzą­ce wąt­pli­wo­ści zaszy­fro­wa­ne zna­cze­nia dają dosko­na­ły punkt wyj­ścia do docie­kań filo­zo­ficz­ny­ch z dzieć­mi. W tra­dy­cyj­ny­ch baj­ka­ch czę­sto poru­sza­ne są zagad­nie­nia egzy­sten­cjal­ne, któ­re są pożyw­ką dla filo­zo­fo­wa­nia. Nie są to wąt­ki abs­trak­cyj­ne, wrę­cz prze­ciw­nie – są bli­sko życia, jak np. kwe­stia spra­wie­dli­wo­ści, wybo­rów czło­wie­ka, dobra i zła, śmier­ci. Na ryn­ku lite­rac­kim jest wie­le opo­wia­dań filo­zo­ficz­ny­ch dla dzie­ci, jed­nak war­to roz­róż­nić utwo­ry stric­te filo­zo­ficz­ne, pisa­ne przez filo­zo­fów dla dzie­ci, i utwo­ry, na bazie któ­ry­ch moż­na filo­zo­fo­wać. W lite­ra­tu­rze dzie­cię­cej pierw­sze­go typu poda­je się w lek­kiej for­mie zagad­nie­nia filo­zo­ficz­ne, a nawet pre­zen­tu­je się syl­wet­ki filo­zo­fów. Przy­kła­dem taki­ch ksią­żek jest seria Osca­ra Bre­ni­fie­ra Praw­da według NinySzczę­ście według Niny. Nato­mia­st w kla­sycz­ny­ch baj­ka­ch – przy odpo­wied­nim ukie­run­ko­wa­niu – otwie­ra się nie­ogra­ni­czo­na prze­strzeń do filo­zo­ficz­ny­ch docie­kań z dzieć­mi. Do wej­ścia w ten obszar wystar­czy natu­ral­na u dzie­ci otwar­ta posta­wa do poszu­ki­wa­nia ukry­te­go sen­su.

Bajki do przemyśleń

Twór­ca pro­gra­mu filo­zo­fii dla dzie­ci (Phi­lo­so­phy for Chil­drenP4C) Mat­thew Lip­man stwo­rzył wła­sną lite­ra­tu­rę do docie­kań filo­zo­ficz­ny­ch z dzieć­mi. Za jego przy­kła­dem poszli pro­pa­ga­to­rzy P4C z inny­ch kra­jów.

Jed­nak jako mate­riał do filo­zo­fo­wa­nia słu­żyć może rów­nież kanon bajek tra­dy­cyj­ny­ch, jak Ali­cja w Kra­inie Cza­rów lub Czar­no­księż­nik z kra­iny Oz, gdzie klu­czem jest sokra­tej­skie odnaj­dy­wa­nie w sobie ukry­tej mądro­ści. Rów­nież Baśnie Han­sa Ch. Ander­se­na czy Baj­ki Osca­ra Wilde’a mają sil­ne filo­zo­ficz­ne pod­ło­że. Z bar­dziej aktu­al­ny­ch pozy­cji dobrze spraw­dza się w docie­ka­nia­ch filo­zo­ficz­ny­ch lite­ra­tu­ra scien­ce-fic­tion rozu­mia­na przez dzie­ci, np. Cybe­ria­da Sta­ni­sła­wa Lema. Podob­nie jak inne pozy­cje tego auto­ra, tak i ta kry­je w sobie wie­le punk­tów zacze­pie­nia do filo­zo­ficz­ny­ch dys­ku­sji z dzieć­mi. Z kolei książ­ka Macie­ja Woj­tysz­ki Brom­ba i inni urze­ka naj­młod­szy­ch czy­tel­ni­ków, a jed­no­cze­śnie świet­nie gim­na­sty­ku­je ich wyobraź­nię, np. poprzez prze­ła­my­wa­nie line­ar­nej wizji cza­su przez dziel­ne­go Pciu­cha, któ­ry zała­twia spra­wy „na wczo­raj”, i inny­ch nie­zwy­kły­ch boha­te­rów. 13 bajek z kró­le­stwa Lailo­nii Lesz­ka Koła­kow­skie­go poru­sza­ją wyobraź­nię dzie­ci m.in. wizją nik­czem­ne­go gar­ba, któ­ry usi­łu­je skra­ść toż­sa­mo­ść swe­go gospo­da­rza, czy roz­ka­pry­szo­nej dziew­czyn­ki, któ­ra żąda w pre­zen­cie glo­bu­sa natu­ral­nej wiel­ko­ści. Nie­prze­bra­nym źró­dłem do filo­zo­fo­wa­nia są tra­dy­cyj­ne przy­po­wie­ści z róż­ny­ch kul­tur, któ­re zebrał m.in. Michel Piqu­emal w Baj­ka­ch filo­zo­ficz­ny­ch, czy Ajahn Brahm w Opo­wia­da­nia­ch bud­dyj­ski­ch dla mały­ch i duży­ch. Na koniec pole­cam książ­kę Anthony’ego de Mel­lo Modli­twa żaby, bo pró­cz ducho­we­go wymia­ru sta­no­wi dosko­na­łe źró­dło tema­tów do filo­zo­fo­wa­nia z dzieć­mi. Zapew­ne wie­le inny­ch bajek i opo­wia­dań dla dzie­ci od daw­na funk­cjo­nu­ją­cy­ch w kul­tu­rze da się odczy­tać na spo­sób filo­zo­ficz­ny. Zale­ży to jedy­nie od kre­atyw­no­ści i otwar­to­ści czy­tel­ni­ków.


Doro­ta Mon­kie­wi­cz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­ny­ch chwi­la­ch inten­syw­nie upra­wia.

Tek­st jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samy­ch warun­ka­ch 3.0 Pol­skaW peł­nej wer­sji gra­ficz­nej moż­na go prze­czy­tać > tutaj.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

 

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chce­sz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przej­dź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy