Filozofia dla dzieci Omówienia i recenzje

Dorota Monkiewicz-Cybulska: „Bajki filozoficzne. Świat mitologii” Michela Piquemala [recenzja]

Bajki filozoficzne. Świat mitologii autorstwa Michela Piquemala przenoszą nas do świata starożytnej Grecji. Autor wykorzystuje wierzenia antycznych Greków jako materiał do filozofowania z dziećmi.

Najnowszy numer: Zrozumieć emocje

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 4 sierpnia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Ten zbiór 28 wybra­nych mitów został podzie­lo­ny na dwa roz­dzia­ły. Pierw­szy zaty­tu­ło­wa­ny „Hero­si i potwo­ry” pre­zen­tu­je zma­ga­nia boha­te­rów z potwor­ny­mi hybry­da­mi, okrut­nym losem, a osta­tecz­nie z wła­sny­mi sła­bo­ścia­mi. Dru­gi roz­dział o tytu­le „Miłość, pod­stę­py i zazdrość” uka­zu­je boskie i ludz­kie namięt­no­ści, któ­re czę­sto pro­wa­dzą do zbrod­ni lub innych tra­gicz­nych konsekwencji.

Piqu­emal nada­je kie­ru­nek rozu­mie­niu mitów poprzez wła­sne komen­ta­rze pod każ­dym z nich. Pisa­ne są przez pry­zmat filo­zo­fii, psy­cho­lo­gii lub indy­wi­du­al­nych prze­my­śleń auto­ra. Z jed­nej stro­ny jest to pomoc­ne, bo zachę­ca do współ­cze­snej, a nawet ponad­cza­so­wej inter­pre­ta­cji mitów. Zda­rza się jed­nak, że Piqu­emal robi to bar­dzo subiek­tyw­nie, dopa­so­wu­jąc sens mitów do wła­snych poglą­dów. Nie ma w tym nic złe­go, jed­nak zabra­kło mi tu wyraź­ne­go prze­ka­zu dla dzie­ci, że każ­dy czy­tel­nik może doko­nać wła­snej inter­pre­ta­cji, bo mity są wie­lo­znacz­ne, a rozu­mie­nie auto­ra jest tyl­ko pro­po­zy­cją, któ­ra nie wyczer­pu­je wszyst­kich moż­li­wo­ści, ani nie musi być spo­śród nich pro­po­zy­cją najtrafniejszą. 

Piqu­emal jest filo­zo­fem i auto­rem zaan­ga­żo­wa­nym świa­to­po­glą­do­wo. Zachę­ca do samo­dziel­ne­go myśle­nia, choć wyraź­nie też rysu­ją się jego wła­sne poglą­dy na temat panu­ją­cych na świe­cie porząd­kach. Cza­sem są to opi­nie dość obra­zo­bur­cze, jak np. postrze­ga­nie insty­tu­cji reli­gij­nych wyłącz­nie jako narzę­dzia wła­dzy. Filo­zo­fia jest dys­cy­pli­ną, na tere­nie któ­rej każ­dy pogląd moż­na otwar­cie dys­ku­to­wać, nawet naj­bar­dziej skraj­ny. Nie­kie­dy ich arty­ku­ło­wa­nie ma na celu skło­nie­nie do prze­my­śleń i wywo­ła­nie dyskusji.

Czy­ta­jąc te mity, mamy przede wszyst­kim oka­zję zasta­no­wić się wraz z dzieć­mi nad zło­żo­no­ścią ludz­kiej natu­ry. Wady i zale­ty czło­wie­ka, jego pra­gnie­nia i lęki są przed­sta­wio­ne w mito­lo­gicz­nych opo­wie­ściach wprost lub sym­bo­licz­nie poprzez postęp­ki bogów, hero­sów, ludzi czy innych istot. Ich nie­zwy­kłe doświad­cze­nia dają pożyw­kę dla dzie­cię­cej wyobraź­ni, dla któ­rych mito­lo­gia wpi­su­je się raczej w kanon bajek, choć tu dzię­ki komen­ta­rzom auto­ra mło­dzi czy­tel­ni­cy mają oka­zję zoba­czyć dru­gie dno daw­nych opo­wie­ści. Tę książ­kę moż­na potrak­to­wać jako mate­riał do filo­zo­fo­wa­nia, ale rów­nież jako dobry wstęp do zapo­zna­nia dzie­ci z mito­lo­gią grec­ką. Może też słu­żyć jako przy­po­mnie­nie mitów star­szym czy­tel­ni­kom, któ­rym te opo­wieść ule­cia­ły już z pamię­ci. Dobór mitów przez auto­ra jest tra­fio­ny. Są inte­re­su­ją­ce pod wzglę­dem akcji oraz jed­no­cze­śnie mają swo­je odnie­sie­nia we współ­cze­snej kul­tu­rze i języ­ku jak np. poję­cie nar­cy­zmu czy wier­no­ści Penelopy.

Wska­za­nie powią­zań kul­tu­ry antycz­nej ze współ­cze­sną na pew­no mogą zachę­cić mło­dych czy­tel­ni­ków do zgłę­bie­nia wie­dzy o korze­niach naszej cywi­li­za­cji. Piqu­emal słusz­nie zauwa­ża, że wie­lu boha­te­rów ekra­nu czy lite­ra­tu­ry hero­ic fan­ta­sy, jak np. Fro­do z Wład­cy pier­ście­ni czy Har­ry Pot­ter mają swój pier­wo­wzór w anty­ku. Ich los jest podob­ny do dzie­jów Hera­kle­sa czy Teze­usza, czy­li są zwią­za­ni tra­gicz­nym prze­zna­cze­niem i mają do wypeł­nie­nia zada­nie nie­moż­li­we do zre­ali­zo­wa­nia dla zwy­kłe­go czło­wie­ka. Hero­som jed­nak to się uda­je, choć czę­sto za strasz­li­wą cenę. Kla­sycz­ne mity peł­ne są namięt­no­ści i okru­cień­stwa. Autor nie sta­ra się tego akcen­to­wać, jed­nak nie pomi­ja ani wąt­ków śmier­ci, ani np. tema­tu kazi­rodz­twa, m.in w micie o Edy­pie czy Mirze. Trze­ba być więc świa­do­mym, dając lek­tu­rę dzie­ciom, że np. kwe­stia tabu będą wyma­ga­ły dodat­ko­wych wyja­śnień nie­uwzględ­nio­nych w lekturze.

Czar­no-bia­łe ilu­stra­cje Agniesz­ki Mal­mon wpi­sa­ły się już w kon­wen­cję pol­skiej serii wyda­nia bajek filo­zo­ficz­nych Piqu­ema­la. Dodat­ko­wo po wewnętrz­nej stro­nie okład­ki jest mapa Pelo­po­ne­zu jako punkt odnie­sie­nia do opo­wia­da­nych w książ­ce histo­rii. Nie­skom­pli­ko­wa­na wer­sja mitów i ich spój­ny zestaw pozo­sta­wia po prze­czy­ta­niu cało­ści dobre wra­że­nie. Zabra­kło jed­nak wyraź­ne­go zakoń­cze­nia, np. w posta­ci zachę­ty do czy­ta­nia pozo­sta­łych mitów, któ­rych autor nie zamie­ścił w swo­im zbiorze. 


Michel Piqu­emal, Baj­ki filo­zo­ficz­ne. Świat mito­lo­gii, tłum. Maria Braun­ste­in, Michał Kra­sic­ki, il. Agniesz­ka Mal­mon, War­sza­wa: Mucho­mor, 2016, 112 s.


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy