Filozofia dla dzieci Omówienia i recenzje

Dorota Monkiewicz-Cybulska: „Bajki filozoficzne. Świat mitologii” Michela Piquemala [recenzja]

Bajki filozoficzne. Świat mitologii autorstwa Michela Piquemala przenoszą nas do świata starożytnej Grecji. Autor wykorzystuje wierzenia antycznych Greków jako materiał do filozofowania z dziećmi.

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Ten zbiór 28 wybranych mitów został podzielony na dwa rozdzi­ały. Pier­wszy zaty­tułowany „Herosi i pot­wory” prezen­tu­je zma­gania bohaterów z pot­worny­mi hybry­da­mi, okrut­nym losem, a ostate­cznie z włas­ny­mi słaboś­ci­a­mi. Dru­gi rozdzi­ał o tytule „Miłość, pod­stępy i zaz­drość” ukazu­je boskie i ludzkie namięt­noś­ci, które częs­to prowadzą do zbrod­ni lub innych trag­icznych kon­sek­wencji.

Pique­mal nada­je kierunek rozu­mie­niu mitów poprzez własne komen­tarze pod każdym z nich. Pisane są przez pryz­mat filo­zofii, psy­chologii lub indy­wid­u­al­nych prze­myśleń auto­ra. Z jed­nej strony jest to pomoc­ne, bo zachę­ca do współczes­nej, a nawet pon­ad­cza­sowej inter­pre­tacji mitów. Zdarza się jed­nak, że Pique­mal robi to bard­zo subiek­ty­wnie, dopa­sowu­jąc sens mitów do włas­nych poglądów. Nie ma w tym nic złego, jed­nak zabrakło mi tu wyraźnego przekazu dla dzieci, że każdy czytel­nik może dokon­ać włas­nej inter­pre­tacji, bo mity są wieloz­naczne, a rozu­mie­nie auto­ra jest tylko propozy­cją, która nie wycz­er­pu­je wszys­t­kich możli­woś­ci, ani nie musi być spośród nich propozy­cją naj­trafniejszą.

Pique­mal jest filo­zofem i autorem zaan­gażowanym świato­poglą­dowo. Zachę­ca do samodziel­nego myśle­nia, choć wyraźnie też rysu­ją się jego własne poglądy na tem­at panu­ją­cych na świecie porząd­kach. Cza­sem są to opinie dość obra­zobur­cze, jak np. postrze­ganie insty­tucji religi­jnych wyłącznie jako narzędzia władzy. Filo­zofia jest dyscy­pliną, na tere­nie której każdy pogląd moż­na otwar­cie dysku­tować, nawet najbardziej skra­jny. Niekiedy ich artykułowanie ma na celu skłonie­nie do prze­myśleń i wywołanie dyskusji.

Czy­ta­jąc te mity, mamy przede wszys­tkim okazję zas­tanow­ić się wraz z dzieć­mi nad złożonoś­cią ludzkiej natu­ry. Wady i zale­ty człowieka, jego prag­nienia i lęki są przed­staw­ione w mito­log­icznych opowieś­ci­ach wprost lub sym­bol­icznie poprzez postęp­ki bogów, herosów, ludzi czy innych istot. Ich niezwykłe doświad­czenia dają poży­wkę dla dziecięcej wyobraźni, dla których mitolo­gia wpisu­je się raczej w kanon bajek, choć tu dzię­ki komen­tar­zom auto­ra młodzi czytel­ni­cy mają okazję zobaczyć drugie dno dawnych opowieś­ci. Tę książkę moż­na potrak­tować jako mate­ri­ał do filo­zo­fowa­nia, ale również jako dobry wstęp do zapoz­na­nia dzieci z mitologią grecką. Może też służyć jako przy­pom­nie­nie mitów starszym czytel­nikom, którym te opowieść ule­ci­ały już z pamię­ci. Dobór mitów przez auto­ra jest trafiony. Są intere­su­jące pod wzglę­dem akcji oraz jed­nocześnie mają swo­je odniesienia we współczes­nej kul­turze i języku jak np. poję­cie nar­cyz­mu czy wier­noś­ci Penelopy.

Wskazanie pow­iązań kul­tu­ry anty­cznej ze współczes­ną na pewno mogą zachę­cić młodych czytel­ników do zgłę­bi­enia wiedzy o korzeni­ach naszej cywiliza­cji. Pique­mal słusznie zauważa, że wielu bohaterów ekranu czy lit­er­atu­ry hero­ic fan­ta­sy, jak np. Fro­do z Wład­cy pierś­cieni czy Har­ry Pot­ter mają swój pier­wowzór w antyku. Ich los jest podob­ny do dziejów Her­ak­le­sa czy Tezeusza, czyli są związani trag­icznym przez­nacze­niem i mają do wypełnienia zadanie niemożli­we do zre­al­i­zowa­nia dla zwykłego człowieka. Hero­som jed­nak to się uda­je, choć częs­to za stras­zli­wą cenę. Klasy­czne mity pełne są namięt­noś­ci i okru­cieńst­wa. Autor nie stara się tego akcen­tować, jed­nak nie pomi­ja ani wątków śmier­ci, ani np. tem­atu kazirodzt­wa, m.in w micie o Edyp­ie czy Mirze. Trze­ba być więc świadomym, dając lek­turę dzieciom, że np. kwes­t­ia tabu będą wyma­gały dodatkowych wyjaśnień nieuwzględ­nionych w lek­turze.

Czarno-białe ilus­trac­je Agniesz­ki Mal­mon wpisały się już w kon­wencję pol­skiej serii wyda­nia bajek filo­zoficznych Pique­mala. Dodatkowo po wewnętrznej stron­ie okład­ki jest mapa Pelo­ponezu jako punkt odniesienia do opowiadanych w książce his­torii. Nieskom­p­likowana wer­s­ja mitów i ich spójny zestaw pozostaw­ia po przeczy­ta­niu całoś­ci dobre wraże­nie. Zabrakło jed­nak wyraźnego zakończenia, np. w postaci zachę­ty do czy­ta­nia pozostałych mitów, których autor nie zamieś­cił w swoim zbiorze.


Michel Pique­mal, Baj­ki filo­zoficzne. Świat mitologii, tłum. Maria Braun­stein, Michał Kra­sic­ki, il. Agniesz­ka Mal­mon, Warsza­wa: Muchomor, 2016, 112 s.


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka – Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.