Artykuł

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Potrzeba filozofii dla dzieci – program Lipmana

Dorośli ludzie często nie potrafią sprawnie myśleć, bo nikt ich nie nauczył, jak posługiwać się logiką, poddawać głębszej refleksji otaczający świat, nie mówiąc już o sztuce argumentowania za swoimi przekonaniami. Ten defekt ma negatywny wpływ na sferę życia zarówno osobistego, jak i zawodowego oraz społecznego. Przyczyn takiego stanu rzeczy należy poszukiwać na najwcześniejszym etapie edukacji.

Najnowszy numer: Zrozumieć emocje

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 4 sierpnia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj” 2015 nr 5, s. 48. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


W 1968 roku, w okre­sie pro­te­stów i nie­po­ko­jów stu­denc­kich na całym świe­cie, Mat­thew Lip­man, pro­fe­sor filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Colum­bia w Nowym Yor­ku, zaob­ser­wo­wał, że brak poro­zu­mie­nia mię­dzy stu­den­ta­mi a wła­dza­mi na jego uczel­ni był spo­wo­do­wa­ny głów­nie tym, że stu­den­ci nie potra­fi­li roz­sąd­nie myśleć, a tym samym komu­ni­ko­wać się. Lip­man stwier­dził, że czas stu­diów jest zbyt póź­ny na nad­ro­bie­nie tych bra­ków. Umie­jęt­ność spraw­ne­go rozu­mo­wa­nia trze­ba kształ­to­wać już od wcze­sne­go dzie­ciń­stwa. Według nie­go wykształ­ce­nie takie­go nawy­ku powin­no nastą­pić przed ukoń­cze­niem szko­ły śred­niej. To skło­ni­ło Lip­ma­na do stwo­rze­nia pro­gra­mu, któ­ry miał dzie­ci nauczyć myśleć.

Dlaczego filozofia?

Mat­thew Lip­man szu­kał takiej dys­cy­pli­ny, któ­ra roz­wi­ja­ła­by inte­lek­tu­al­nie dzie­ci na wie­lu płasz­czy­znach. Jego wybór padł na filo­zo­fię ze wzglę­du na jej bogac­two narzę­dzi myśle­nia. Lip­man zupeł­nie zre­zy­gno­wał z aka­de­mic­kie­go naucza­nia filo­zo­fii, z jej histo­rią i abs­trak­cyj­ną ter­mi­no­lo­gią trud­ną do przy­swo­je­nia dla dzie­ci. Odwo­łał się nato­miast do tra­dy­cji filo­zo­ficz­ne­go dia­lo­gu, zna­ne­go już z cza­sów Sokra­te­sa. Wyszedł z zało­że­nia, że to nie reflek­sja rodzi potrze­bę dys­ku­sji, tyl­ko odwrot­nie – to dys­ku­sja pobu­dza do myśle­nia i roz­wo­ju. Pomysł oka­zał się strza­łem w dzie­siąt­kę, bo dzie­ci w natu­ral­ny spo­sób dzi­wią się, spie­ra­ją i szu­ka­ją roz­wią­zań. Pre­dys­po­zy­cje do filo­zo­fo­wa­nia są obec­ne od pierw­szych świa­do­mych lat życia, nale­ży je tyl­ko wes­przeć i ukie­run­ko­wać. Tak powstał pro­gram Philo­sophy for Chil­dren w skró­cie P4C.

Program inny od wszystkich

W pro­gra­mie Lip­ma­na nie­ty­po­we wzglę­dem innych metod naucza­nia jest to, że opie­ra się on przede wszyst­kim na wyćwi­cze­niu w dziec­ku samo­dziel­no­ści poznaw­czej. Pod­czas innych lek­cji ucznio­wie przy­swa­ja­ją zazwy­czaj goto­we tre­ści. Tu naucza­nie pole­ga na zachę­ca­niu do aktyw­no­ści umy­sło­wej, a nie prze­ka­zy­wa­niu goto­wej wie­dzy. W filo­zo­fii dla dzie­ci docie­ka się gru­po­wo i dys­ku­tu­je nawet o tym, co ma być przed­mio­tem roz­wa­żań. Punk­tem wyj­ścia do dys­ku­sji jest odpo­wied­nio dobra­na lite­ra­tu­ra. Pro­gram Lip­ma­na zmie­nia śro­dek cięż­ko­ści w naucza­niu, nauczy­ciel jest mode­ra­to­rem pil­nu­ją­cym toku wywo­du i kul­tu­ry w przed­sta­wia­niu swo­ich racji. Nie prze­ka­zu­je wie­dzy, tym bar­dziej swo­ich poglą­dów, tyl­ko wykształ­ca u uczniów umie­jęt­ność samo­dziel­ne­go naby­wa­nia i orga­ni­zo­wa­nia wie­dzy o świe­cie – czy­li daje przy­sło­wio­wą węd­kę. Efek­tem P4C jest naby­cie przez dzie­ci umie­jęt­no­ści przej­ścia od zwy­kłe­go zdzi­wie­nia świa­tem i nie­ja­snych intu­icji do for­mu­ło­wa­nia pytań tak, żeby moż­na je było dalej roz­wa­żać. Dzie­ci zysku­ją nawyk logicz­ne­go argu­men­to­wa­nia i otwar­tość na mody­fi­ka­cję poglą­dów. Pro­gram Lip­ma­na został zre­ali­zo­wa­ny w kil­ku ame­ry­kań­skich szko­łach, by potem stać się ogól­no­świa­to­wym przed­się­wzię­ciem edu­ka­cyj­nym, któ­re nie omi­nę­ło rów­nież Polski.

Pokolenie ludzi myślących

Pro­gram Lip­ma­na prze­szcze­pio­ny na grunt innych od ame­ry­kań­skiej kul­tur wyma­ga zapew­ne mody­fi­ka­cji, ale przy zacho­wa­niu jego głów­nych zało­żeń daje moż­li­wość kształ­ce­nia poko­le­nia ludzi spraw­nie i samo­dziel­nie myślą­cych. Wypo­sa­ża­jąc dzie­ci w umie­jęt­no­ści myśle­nia, kształ­ci­my poko­le­nie ludzi kry­tycz­nych, mniej podat­nych na indok­try­na­cję, a jed­no­cze­śnie otwar­tych na nowe idee i sza­nu­ją­cych poglą­dy innych. Pro­gram Lip­ma­na może być też świet­nym reme­dium na nudę w szko­le spo­wo­do­wa­ną bier­ną posta­wą uczniów wobec zdo­by­wa­nia wiedzy.


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­skaW peł­nej wer­sji gra­ficz­nej moż­na go prze­czy­tać > tutaj.

< Powrót do spi­su tre­ści.

 

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy