Artykuł Filozofia dla dzieci Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Świat emocji – scenariusz lekcji dla klas IVVIII szkoły podstawowej

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 23 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2017 nr 4 (16), s. 44–45. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku  PDF.


Cele:

Uczniowie potrafią rozróżnić i nazwać emoc­je oraz przyp­isać je do konkret­nej grupy uczuć.

Uczniowie zna­ją metodę wglą­du we własne uczu­cia.

Uczniowie potrafią wskazać funkc­je poz­naw­cze emocji – rozu­mieją, że emoc­je są dla człowieka źródłem infor­ma­cji o otacza­ją­cym go świecie. Jed­nocześnie są świado­mi, że silne emoc­je mogą utrud­nić inter­pre­tację
zdarzeń.

Uczniowie zda­ją sobie sprawę, że sposo­by wyraża­nia emocji różnią się w zależnoś­ci od kul­tu­ry lub decyzji człowieka.

Uczniowie rozu­mieją, czym jest i na czym pole­ga odpowiedzial­ność za wyrażanie swoich emocji.

Uczniowie zna­ją pod­sta­wowe metody radzenia sobie z nieprzy­jem­ny­mi emoc­ja­mi.

Uczniowie rozu­mieją poję­cie empatii oraz jej rolę w komu­nikacji między­ludzkiej.

Materiały:

Plan­sze z twarza­mi wyraża­ją­cy­mi emoc­je

Metody i formy pracy:

Wgląd (samoob­serwac­ja)
Ekspery­ment myślowy
Burza mózgów
Dyskus­ja

Przebieg lekcji:

Wyjaś­ni­amy uczniom ety­mologię słowa „emoc­ja” – łac. emo­vere – porusze­nie (emoc­je wpraw­ia­ją nas w ruch). Prosimy uczniów o wymie­nie­nie, jakie zna­ją emoc­je (np: miłość, przy­jaźń, życ­zli­wość, czułość, gniew, frus­trac­ja, nien­aw­iść, zaz­drość).

Spisu­je­my je na tabl­i­cy i próbu­je­my wspól­nie pogrupować według dwóch kry­ter­iów:

1. stop­nia złożonoś­ci (różni­ca między uczu­ci­a­mi a emoc­ja­mi)
Przykład: miłość jest uczu­ciem i zaw­iera w sobie różne emoc­je, np. czułość, życ­zli­wość, cza­sem też zaz­drość. Gniew również jest uczu­ciem, może kryć w sobie np. takie emoc­je jak: frus­trac­ja, zaw­iść, chęć zem­sty, lęk;

2. użytecznoś­ci lub szkodli­woś­ci
Przykład: złość jest szkodli­wa, bo niszczy zdrowie odczuwa­jącego oraz relac­je między ludź­mi. Życ­zli­wość jest użytecz­na, bo popraw­ia relac­je między­ludzkie.

Następ­nie prze­chodz­imy do ćwiczeń.

Ćwiczenie 1. Skąd wiem, co czuję?

Wybier­amy jed­nego ucz­nia, który sta­je na środ­ku klasy. Prosimy go o wyciąg­nię­cie ręki przed siebie. Prosimy, żeby przy­pom­ni­ał sobie jakieś przykre wydarze­nie ze swo­jego życia – gdy poczuł się wyjątkowo źle. Resz­ta grupy też wykonu­je to ćwicze­nie, ale bez wycią­ga­nia rąk. Gdy wybrany uczeń wczu­je się w zadanie, próbu­je­my obniżyć jego wyciąg­nię­ta rękę. Napotkamy opór, bo ciało będzie napięte.

Następ­nie prosimy tego samego ucz­nia (i resztę grupy), by przy­pom­ni­ał sobie jakieś wyjątkowo radosne i przy­jemne wydarze­nie ze swo­jego życia. Następ­nie znów naciskamy jego rękę, kieru­jąc ją w dół. Tym razem pozostanie ona rozluźniona. Pytamy klasę, w jaki sposób nasze ciało infor­mu­je nas o przeży­wa­niu emocji.

Ćwiczenie 2. Skąd wiemy, co ktoś czuje?

Pokazu­je­my plan­szę z twarza­mi osób zna­j­du­ją­cych się pod wpły­wem pod­sta­wowych emocji; uczniowie zgadu­ją, jaka emoc­ja odw­zorowana jest na zdję­ciu (plan­sze z mimiką moż­na pobrać z inter­ne­tu lub narysować). Po ćwicze­niu infor­mu­je­my uczniów o wys­tępu­ją­cych zgod­noś­ci­ach w odczy­ta­niu emocji nieza­leżnie od sze­rokoś­ci geograficznej oraz o uni­w­er­sal­noś­ci emocji (ludzie na całym świecie odczuwa­ją podob­ne emoc­je i tak samo odczy­tu­ją je z mimi­ki innych ludzi).

Ćwiczenie 3. Czy mogę zmienić to, co czuję?

Ekspery­ment myślowy.

Przed­staw­iamy następu­jącą sytu­ację: jeden z uczniów zachowu­je się źle wzglę­dem rówieśników (np. niszczy ich rzeczy, krad­nie, obraża czy potrą­ca na kory­tarzu). Pytamy uczniów, co mogli­by poczuć wzglę­dem takiej oso­by. Następ­nie uzu­peł­ni­amy naszą opowieść o infor­ma­cję, że uczeń, który zachowywał się źle wzglę­dem grupy jest ofi­arą prze­mo­cy domowej – jest bity i poniżany oraz częs­to chodzi głod­ny.

Pytamy uczniów, czy ich uczu­cia się zmieni­a­ją, gdy poz­na­ją więcej infor­ma­cji o drugim człowieku. Prosimy uczniów o podanie innych przykładów tego, jak myśle­nie ze współczu­ciem o ludzi­ach trud­nych w kon­tak­tach może wpłynąć na nasze uczu­cia. Następ­nie wyjaś­ni­amy poję­cie empatii i prosimy uczniów o podanie, kiedy jest przy­dat­na, a kiedy nie.

Po ćwiczeni­ach moż­na zainicjować dyskusję.

Pytania do dyskusji

Czego dowiadu­je­my się o świecie dzię­ki emocjom?
Co mają wspól­nego zmysły z emoc­ja­mi?
Czy może­my kon­trolować to, co czu­je­my?
Jak ludzie okazu­ją emoc­je?
Jak różni się to w zależnoś­ci od kul­tu­ry?
Czy powin­niśmy kon­trolować to, jak wyrażamy emoc­je?
Czy niek­tóre emoc­je są szkodli­we?
Czy jeśli odczuwam złość, to jestem złym człowiekiem?
Komu bardziej szkodzi złość – jej obiek­towi czy oso­bie, która ją odczuwa?
Skąd wiemy, co czu­je dru­ga oso­ba?
Czy waż­na jest świado­mość uczuć innych ludzi?
Co to jest inteligenc­ja emocjon­al­na?


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka –  Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.
W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.

 < Powrót do spisu treś­ci numeru

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy