Artykuł Filozofia dla dzieci Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Świat emocji – scenariusz lekcji dla klas IVVIII szkoły podstawowej

Najnowszy numer: Zrozumieć emocje

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 4 sierpnia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj” 2017 nr 4 (16), s. 44–45. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pliku


Cele:

Ucznio­wie potra­fią roz­róż­nić i nazwać emo­cje oraz przy­pi­sać je do kon­kret­nej gru­py uczuć.

Ucznio­wie zna­ją meto­dę wglą­du we wła­sne uczucia.

Ucznio­wie potra­fią wska­zać funk­cje poznaw­cze emo­cji – rozu­mie­ją, że emo­cje są dla czło­wie­ka źró­dłem infor­ma­cji o ota­cza­ją­cym go świe­cie. Jed­no­cze­śnie są świa­do­mi, że sil­ne emo­cje mogą utrud­nić interpretację
zdarzeń.

Ucznio­wie zda­ją sobie spra­wę, że spo­so­by wyra­ża­nia emo­cji róż­nią się w zależ­no­ści od kul­tu­ry lub decy­zji człowieka.

Ucznio­wie rozu­mie­ją, czym jest i na czym pole­ga odpo­wie­dzial­ność za wyra­ża­nie swo­ich emocji.

Ucznio­wie zna­ją pod­sta­wo­we meto­dy radze­nia sobie z nie­przy­jem­ny­mi emocjami.

Ucznio­wie rozu­mie­ją poję­cie empa­tii oraz jej rolę w komu­ni­ka­cji międzyludzkiej.

Materiały:

Plan­sze z twa­rza­mi wyra­ża­ją­cy­mi emocje

Metody i formy pracy:

Wgląd (samo­ob­ser­wa­cja)
Eks­pe­ry­ment myślowy
Burza mózgów
Dyskusja

Przebieg lekcji:

Wyja­śnia­my uczniom ety­mo­lo­gię sło­wa „emo­cja” – łac. emo­ve­re – poru­sze­nie (emo­cje wpra­wia­ją nas w ruch). Pro­si­my uczniów o wymie­nie­nie, jakie zna­ją emo­cje (np: miłość, przy­jaźń, życz­li­wość, czu­łość, gniew, fru­stra­cja, nie­na­wiść, zazdrość).

Spi­su­je­my je na tabli­cy i pró­bu­je­my wspól­nie pogru­po­wać według dwóch kryteriów:

1. stop­nia zło­żo­no­ści (róż­ni­ca mię­dzy uczu­cia­mi a emocjami)
Przy­kład: miłość jest uczu­ciem i zawie­ra w sobie róż­ne emo­cje, np. czu­łość, życz­li­wość, cza­sem też zazdrość. Gniew rów­nież jest uczu­ciem, może kryć w sobie np. takie emo­cje jak: fru­stra­cja, zawiść, chęć zemsty, lęk;

2. uży­tecz­no­ści lub szkodliwości
Przy­kład: złość jest szko­dli­wa, bo nisz­czy zdro­wie odczu­wa­ją­ce­go oraz rela­cje mię­dzy ludź­mi. Życz­li­wość jest uży­tecz­na, bo popra­wia rela­cje międzyludzkie.

Następ­nie prze­cho­dzi­my do ćwiczeń.

Ćwiczenie 1. Skąd wiem, co czuję?

Wybie­ra­my jed­ne­go ucznia, któ­ry sta­je na środ­ku kla­sy. Pro­si­my go o wycią­gnię­cie ręki przed sie­bie. Pro­si­my, żeby przy­po­mniał sobie jakieś przy­kre wyda­rze­nie ze swo­je­go życia – gdy poczuł się wyjąt­ko­wo źle. Resz­ta gru­py też wyko­nu­je to ćwi­cze­nie, ale bez wycią­ga­nia rąk. Gdy wybra­ny uczeń wczu­je się w zada­nie, pró­bu­je­my obni­żyć jego wycią­gnię­ta rękę. Napo­tka­my opór, bo cia­ło będzie napięte.

Następ­nie pro­si­my tego same­go ucznia (i resz­tę gru­py), by przy­po­mniał sobie jakieś wyjąt­ko­wo rado­sne i przy­jem­ne wyda­rze­nie ze swo­je­go życia. Następ­nie znów naci­ska­my jego rękę, kie­ru­jąc ją w dół. Tym razem pozo­sta­nie ona roz­luź­nio­na. Pyta­my kla­sę, w jaki spo­sób nasze cia­ło infor­mu­je nas o prze­ży­wa­niu emocji.

Ćwiczenie 2. Skąd wiemy, co ktoś czuje?

Poka­zu­je­my plan­szę z twa­rza­mi osób znaj­du­ją­cych się pod wpły­wem pod­sta­wo­wych emo­cji; ucznio­wie zga­du­ją, jaka emo­cja odwzo­ro­wa­na jest na zdję­ciu (plan­sze z mimi­ką moż­na pobrać z inter­ne­tu lub nary­so­wać). Po ćwi­cze­niu infor­mu­je­my uczniów o wystę­pu­ją­cych zgod­no­ściach w odczy­ta­niu emo­cji nie­za­leż­nie od sze­ro­ko­ści geo­gra­ficz­nej oraz o uni­wer­sal­no­ści emo­cji (ludzie na całym świe­cie odczu­wa­ją podob­ne emo­cje i tak samo odczy­tu­ją je z mimi­ki innych ludzi).

Ćwiczenie 3. Czy mogę zmienić to, co czuję?

Eks­pe­ry­ment myślowy.

Przed­sta­wia­my nastę­pu­ją­cą sytu­ację: jeden z uczniów zacho­wu­je się źle wzglę­dem rówie­śni­ków (np. nisz­czy ich rze­czy, krad­nie, obra­ża czy potrą­ca na kory­ta­rzu). Pyta­my uczniów, co mogli­by poczuć wzglę­dem takiej oso­by. Następ­nie uzu­peł­nia­my naszą opo­wieść o infor­ma­cję, że uczeń, któ­ry zacho­wy­wał się źle wzglę­dem gru­py jest ofia­rą prze­mo­cy domo­wej – jest bity i poni­ża­ny oraz czę­sto cho­dzi głodny.

Pyta­my uczniów, czy ich uczu­cia się zmie­nia­ją, gdy pozna­ją wię­cej infor­ma­cji o dru­gim czło­wie­ku. Pro­si­my uczniów o poda­nie innych przy­kła­dów tego, jak myśle­nie ze współ­czu­ciem o ludziach trud­nych w kon­tak­tach może wpły­nąć na nasze uczu­cia. Następ­nie wyja­śnia­my poję­cie empa­tii i pro­si­my uczniów o poda­nie, kie­dy jest przy­dat­na, a kie­dy nie.

Po ćwi­cze­niach moż­na zaini­cjo­wać dyskusję.

Pytania do dyskusji

Cze­go dowia­du­je­my się o świe­cie dzię­ki emocjom?
Co mają wspól­ne­go zmy­sły z emocjami?
Czy może­my kon­tro­lo­wać to, co czujemy?
Jak ludzie oka­zu­ją emocje?
Jak róż­ni się to w zależ­no­ści od kultury?
Czy powin­ni­śmy kon­tro­lo­wać to, jak wyra­ża­my emocje?
Czy nie­któ­re emo­cje są szkodliwe?
Czy jeśli odczu­wam złość, to jestem złym człowiekiem?
Komu bar­dziej szko­dzi złość – jej obiek­to­wi czy oso­bie, któ­ra ją odczuwa?
Skąd wie­my, co czu­je dru­ga osoba?
Czy waż­na jest świa­do­mość uczuć innych ludzi?
Co to jest inte­li­gen­cja emocjonalna?


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska –  Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy