Artykuł Filozofia dla dzieci

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Zagrajmy w filozofię

Gry planszowe, karciane czy kostki to zabawy kształtujące głównie myślenie logiczne. Pośród nich są też takie, które z łatwością można zaadaptować do edukacji filozoficznej. Dla dzieci może stać się to inspirującą rozrywką, gdyż poprzez tworzenie pytań lub szukanie skojarzeń często niepostrzeżenie wkraczają w obszar filozofii.

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 23 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 3 (9), s. 47. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Filo­zoficzne docieka­nia z dzieć­mi mogą przy­bier­ać różne formy. Wskazane jest tylko unikanie teo­re­ty­cznych dywa­gacji, zwłaszcza że taka for­ma zajęć może szy­bko znudz­ić uczest­ników. Posługi­wanie się gra­mi może stać się bard­zo ciekawym i skutecznym sposobem na uroz­maice­nie lekcji.

Gra DIXIT w zamyśle twór­ców nie została stwor­zona do filo­zo­fowa­nia, lecz do rozwi­ja­nia wyobraźni. Ponieważ jed­nak te dwa cele mogą iść ze sobą w parze, nauczy­ciele filo­zofii szy­bko dostrzegli jej potenc­jał. DIXIT to gra plan­szowa, lecz jej istotę stanowi zbiór kar­cianych ilus­tracji, które – dzię­ki bajkowej formie – dają wiele możli­woś­ci inter­pre­tacji, te zaś bazu­ją na sko­jarzeni­ach dzieci. W pier­wot­nej wer­sji plan­szowej wybrany nar­ra­tor na pod­staw­ie jed­nej ze swoich kart wymyśla sko­jarze­nie. Uni­ka się przy tym dosłownoś­ci, a uży­wa sko­jarzeń sym­bol­icznych i abstrak­cyjnych. Pozostali uczest­ni­cy dają opowiada­jące­mu którąś ze swoich kart, najbliższą sensem, tak, żeby inni uczest­ni­cy jej nie widzieli. Następ­nie wszys­tkie kar­ty są wykładane i dzieci mają niełatwe zadanie odgad­nąć, która z kart była pier­wow­zorem. Oso­ba, która odgadła praw­idłowo, posuwa się do przo­du po plan­szy. Potem nar­ra­torem zosta­je kole­jne dziecko.

W wer­sji filo­zoficznej moż­na zrezyg­nować z plan­szy, bowiem odwraca uwagę dzieci od celu, jakim jest wydoby­wanie głęb­szych znaczeń, a sku­pi­a­jąc ją na rywal­iza­cji. W tym przy­pad­ku nar­ra­tor patrzą­cy na kar­ty stara się postaw­ić filo­zoficzne pytanie. Najczęś­ciej for­mułowane są pyta­nia związane z zagad­nieni­a­mi egzys­tenc­jal­ny­mi lub z pogranicza psy­chologii. Zadawanie filo­zoficznych pytań nie jest dla dzieci łatwą czyn­noś­cią – okazu­je się, że o wiele proś­ciej jest wygłaszać tezy. W tym przy­pad­ku jed­nak chodzi właśnie o to, żeby nabrać biegłoś­ci w tworze­niu prob­lemów filo­zoficznych – moż­na więc zas­tosować przek­sz­tał­canie twierdzeń w pyta­nia. Jeśli na przykład pada hasło: „Kłamst­wo zawsze wyjdzie na jaw”, wystar­czy prze­for­mułować je na pytanie: „Dlaczego kłamst­wo zawsze wyjdzie na jaw?” lub „Czy to praw­da, że kłamst­wo zawsze wyjdzie na jaw?”. W ten sposób tworzy się bogate źródło intere­su­ją­cych tem­atów do dyskusji filo­zoficznych. Naj­ciekawsze pomysły warto spisy­wać, by potem wyko­rzys­tać je w dal­szych rozważa­ni­ach z dzieć­mi.

Drugą grą łatwą do filo­zoficznej adap­­tacji jest STORY CUBES, której wer­sję pod­sta­wową stanowi zestaw dziewię­ciu kostek. Każ­da z nich ma na ściankach odmi­en­ny zestaw ilus­tracji, przed­staw­ia­ją­cych jak­iś sym­bol, np. klucz, chmurę, wieżę. Ory­gi­nal­nie kost­ki służą do opowiada­nia dowol­nych his­torii i zazwyczaj uży­wa się wszys­t­kich. W wer­sji filo­zoficznej moż­na wyko­rzys­tać dwie lub trzy kost­ki do postaw­ienia pyta­nia. Losowość łączenia się sym­boli tworzy w wyobraźni dzieci zaskaku­jące, lecz proste sko­jarzenia. Podob­nie jak w DIXIT, zazwyczaj prob­le­my pod­nos­zone przez graczy krążą wokół doświad­czeń życiowych, relacji między­ludz­kich oraz kwestii ety­cznych. Inny sposób gra­nia w filo­zoficzne STORY CUBES to tworze­nie przez grupę wspól­nej his­torii. Dzieci szy­bko naby­wa­ją łat­woś­ci w tworze­niu luźnych sko­jarzeń, moż­na je dodatkowo wspier­ać, pod­suwa­jąc związ­ki fraze­o­log­iczne lub przysłowia. Tem­po gry i posługi­wanie się sym­bo­l­a­mi dodatkowo uczy dzieci przed­staw­ia­nia częs­to złożonych kwestii w krótkiej formie.


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka – Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­kaW pełnej wer­sji graficznej moż­na go przeczy­tać > tutaj.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy