Artykuł Filozofia dla dzieci

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Zagrajmy w filozofię

Gry planszowe, karciane czy kostki to zabawy kształtujące głównie myślenie logiczne. Pośród nich są też takie, które z łatwością można zaadaptować do edukacji filozoficznej. Dla dzieci może stać się to inspirującą rozrywką, gdyż poprzez tworzenie pytań lub szukanie skojarzeń często niepostrzeżenie wkraczają w obszar filozofii.

Najnowszy numer: Edukacja moralna

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 3 (9), s. 47. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Filo­zo­ficz­ne docie­ka­nia z dzieć­mi mogą przy­bie­rać róż­ne for­my. Wska­za­ne jest tyl­ko uni­ka­nie teo­re­tycz­nych dywa­ga­cji, zwłasz­cza że taka for­ma zajęć może szyb­ko znu­dzić uczest­ni­ków. Posłu­gi­wa­nie się gra­mi może stać się bar­dzo cie­ka­wym i sku­tecz­nym spo­so­bem na uroz­ma­ice­nie lekcji.

Gra DIXIT w zamy­śle twór­ców nie zosta­ła stwo­rzo­na do filo­zo­fo­wa­nia, lecz do roz­wi­ja­nia wyobraź­ni. Ponie­waż jed­nak te dwa cele mogą iść ze sobą w parze, nauczy­cie­le filo­zo­fii szyb­ko dostrze­gli jej poten­cjał. DIXIT to gra plan­szo­wa, lecz jej isto­tę sta­no­wi zbiór kar­cia­nych ilu­stra­cji, któ­re – dzię­ki baj­ko­wej for­mie – dają wie­le moż­li­wo­ści inter­pre­ta­cji, te zaś bazu­ją na sko­ja­rze­niach dzie­ci. W pier­wot­nej wer­sji plan­szo­wej wybra­ny nar­ra­tor na pod­sta­wie jed­nej ze swo­ich kart wymy­śla sko­ja­rze­nie. Uni­ka się przy tym dosłow­no­ści, a uży­wa sko­ja­rzeń sym­bo­licz­nych i abs­trak­cyj­nych. Pozo­sta­li uczest­ni­cy dają opo­wia­da­ją­ce­mu któ­rąś ze swo­ich kart, naj­bliż­szą sen­sem, tak, żeby inni uczest­ni­cy jej nie widzie­li. Następ­nie wszyst­kie kar­ty są wykła­da­ne i dzie­ci mają nie­ła­twe zada­nie odgad­nąć, któ­ra z kart była pier­wo­wzo­rem. Oso­ba, któ­ra odga­dła pra­wi­dło­wo, posu­wa się do przo­du po plan­szy. Potem nar­ra­to­rem zosta­je kolej­ne dziecko.

W wer­sji filo­zo­ficz­nej moż­na zre­zy­gno­wać z plan­szy, bowiem odwra­ca uwa­gę dzie­ci od celu, jakim jest wydo­by­wa­nie głęb­szych zna­czeń, a sku­pia­jąc ją na rywa­li­za­cji. W tym przy­pad­ku nar­ra­tor patrzą­cy na kar­ty sta­ra się posta­wić filo­zo­ficz­ne pyta­nie. Naj­czę­ściej for­mu­ło­wa­ne są pyta­nia zwią­za­ne z zagad­nie­nia­mi egzy­sten­cjal­ny­mi lub z pogra­ni­cza psy­cho­lo­gii. Zada­wa­nie filo­zo­ficz­nych pytań nie jest dla dzie­ci łatwą czyn­no­ścią – oka­zu­je się, że o wie­le pro­ściej jest wygła­szać tezy. W tym przy­pad­ku jed­nak cho­dzi wła­śnie o to, żeby nabrać bie­gło­ści w two­rze­niu pro­ble­mów filo­zo­ficz­nych – moż­na więc zasto­so­wać prze­kształ­ca­nie twier­dzeń w pyta­nia. Jeśli na przy­kład pada hasło: „Kłam­stwo zawsze wyj­dzie na jaw”, wystar­czy prze­for­mu­ło­wać je na pyta­nie: „Dla­cze­go kłam­stwo zawsze wyj­dzie na jaw?” lub „Czy to praw­da, że kłam­stwo zawsze wyj­dzie na jaw?”. W ten spo­sób two­rzy się boga­te źró­dło inte­re­su­ją­cych tema­tów do dys­ku­sji filo­zo­ficz­nych. Naj­cie­kaw­sze pomy­sły war­to spi­sy­wać, by potem wyko­rzy­stać je w dal­szych roz­wa­ża­niach z dziećmi.

Dru­gą grą łatwą do filo­zo­ficz­nej adap­­tacji jest STORY CUBES, któ­rej wer­sję pod­sta­wo­wą sta­no­wi zestaw dzie­wię­ciu kostek. Każ­da z nich ma na ścian­kach odmien­ny zestaw ilu­stra­cji, przed­sta­wia­ją­cych jakiś sym­bol, np. klucz, chmu­rę, wie­żę. Ory­gi­nal­nie kost­ki słu­żą do opo­wia­da­nia dowol­nych histo­rii i zazwy­czaj uży­wa się wszyst­kich. W wer­sji filo­zo­ficz­nej moż­na wyko­rzy­stać dwie lub trzy kost­ki do posta­wie­nia pyta­nia. Loso­wość łącze­nia się sym­bo­li two­rzy w wyobraź­ni dzie­ci zaska­ku­ją­ce, lecz pro­ste sko­ja­rze­nia. Podob­nie jak w DIXIT, zazwy­czaj pro­ble­my pod­no­szo­ne przez gra­czy krą­żą wokół doświad­czeń życio­wych, rela­cji mię­dzy­ludz­kich oraz kwe­stii etycz­nych. Inny spo­sób gra­nia w filo­zo­ficz­ne STORY CUBES to two­rze­nie przez gru­pę wspól­nej histo­rii. Dzie­ci szyb­ko naby­wa­ją łatwo­ści w two­rze­niu luź­nych sko­ja­rzeń, moż­na je dodat­ko­wo wspie­rać, pod­su­wa­jąc związ­ki fra­ze­olo­gicz­ne lub przy­sło­wia. Tem­po gry i posłu­gi­wa­nie się sym­bo­la­mi dodat­ko­wo uczy dzie­ci przed­sta­wia­nia czę­sto zło­żo­nych kwe­stii w krót­kiej formie.


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­skaW peł­nej wer­sji gra­ficz­nej moż­na go prze­czy­tać > tutaj.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Reklama

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy