Numer

Filozofuj! 2016 nr 2 (8)

Publikujemy ósmy numer „Filozofuj!” – jedynego na świecie czasopisma filozoficznego do poczekalni u fryzjera! ;) Tematem numeru jest wolna wola. Codziennie nasza wola trudzi się przy podejmowaniu wielu decyzji. Czy przynajmniej niektóre z nich są wolne i w jakim sensie? Czasopismo jest dostępne bezpłatnie online.

Najnowszy numer: Edukacja moralna

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

.

Klik­nij, aby pobrać plik pdf numeru:


Wolna wola? | Spis treści

Kalen­da­rium

Czy w świe­cie jest miej­sce na wol­ność? > Jacek Wawer

Jaką rolę odgry­wa wol­na wola w podej­mo­wa­niu racjo­nal­nych decy­zji? Czy decy­zje pod­ję­te pod wpły­wem sub­stan­cji odu­rza­ją­cych są wol­ne? Czy wycho­wa­nie ogra­ni­cza spek­trum wol­nych wybo­rów? Jak wią­żą się ze sobą wol­ność i odpo­wie­dzial­ność? To zale­d­wie kil­ka pytań sygna­li­zu­ją­cych trud­ne i zło­żo­ne zagad­nie­nia. By nie musieć ich roz­strzy­gać, wystar­czy wyka­zać, że wol­nych decy­zji po pro­stu nie ma. A więc do dzieła!

Nauka prze­ciw wol­nej woli? > Adam Grobler

Cóż war­te było­by życie, gdy­by kie­ro­wa­ło nim śle­pe prze­zna­cze­nie lub rów­nie śle­py przy­pa­dek? Jak uchro­nić się od puła­pek myśle­nia, że tak wła­śnie jest?

Wol­na wola i świat mate­rial­ny > Sta­ni­sław Judycki

Wszy­scy zna­my te obra­zy: foto­gra­fie sate­li­tar­ne okry­tej nocą kuli ziem­skiej, na któ­rych wpraw­dzie domi­nu­je gra­na­to­wa czerń mórz i lądów, lecz jed­no­cze­śnie jarzą się świa­tła miast, a są one albo bar­dzo licz­ne i sku­pio­ne, albo wśród bez­mia­ru ciem­no­ści błysz­czą tyl­ko poszcze­gól­ne świe­tli­ste punk­ci­ki. Tak moż­na widzieć ludz­ką wol­ną wolę w sto­sun­ku do resz­ty świata.

Traf moral­ny > David Enoch

Zazwy­czaj uwa­ża­my, że pono­si­my odpo­wie­dzial­ność za skut­ki naszych wybo­rów. Czy jed­nak zawsze tak jest? Co jeśli zasłu­ga lub wina moral­na mogą zale­żeć od trafu?

Wywiad z Rober­tem Kane’em, czo­ło­wym znaw­cą i auto­rem licz­nych publi­ka­cji na temat wol­nej woli

Narzę­dzia filozofa

Logi­ka: #4: Pre­da­to­ry­za­cja logi­ki > Rafał Urbaniak
Warsz­tat logicz­ny: #I: Zasa­da nie­sprzecz­no­ści jako narzę­dzie myśle­nia > Witold Marciszewski
Teo­ria argu­men­ta­cji: #4: Ktoś taki jak ty nie może mieć racji, czy­li argu­men­ty ad homi­nem > Krzysz­tof A. Wieczorek
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Świat bez wol­nej woli > Artur Szutta
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Księ­ga życia > Alvin I. Goldman

Spór o ist­nie­nie wol­nej woli – info­gra­fi­ka  (oprac. Jacek Jarocki)

Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi klasykami

Wol­na wola u Gre­ków i Rzy­mian > Michał Bizoń

Dyle­ma­ty moralne

Lord Jim i traf moral­ny > Nata­sza Szutta
Zagad­ka moral­nej prze­mia­ny > Piotr Bartula

Felie­to­ny
Wol­na decy­zja > Jacek Jaśtal
Sens i non­sens pro­ble­mu wol­nej woli > Woj­ciech Żełaniec

Spo­tka­nia z Arystotelesem
Myśl Ary­sto­te­le­sa do bólu racjo­nal­na > Hen­ryk Podbielski

Gdzie na stu­dia filozoficzne?

Doda­tek maturalny
Wydział Filo­zo­fii KUL
Insty­tut Filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Miko­ła­ja Koper­ni­ka w Toruniu
Insty­tut Filo­zo­fii, Socjo­lo­gii i Dzien­ni­kar­stwa Uni­wer­sy­te­tu Gdańskiego

Filo­zo­fia dla dzieci

Baj­ki filo­zo­ficz­ne > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Este­ty­ka

Pro­ble­my z defi­ni­cją sztu­ki > Benia­min Bukowski

Dia­log

Przed nami wiecz­ny powrót > Achil­le Varzi, Rober­to Casati

Roz­ma­ito­ści filozoficzne

Cze­go filo­zof może się nauczyć od spor­tu? > Jan Woleński

Filo­zo­fia w filmie

Potwór moral­ny czy odpo­wie­dzial­na oso­ba? Przy­pa­dek Leonar­da z Memen­to > Micha­el McKenna

Who is who w pol­skiej filozofii

Leopold Blau­ste­in > Paweł Rzewuski

Z pół­ki filozofa…

Pra­wo wol­no­ści – komiks filozoficzny

Filo­zo­ficz­ne zoo

Mrów­ka Put­na­ma > Jakub Jernajczyk

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Doda­tek

Stan­dar­do­wy argu­ment prze­ciw­ko wol­nej woli > Michał Marzec-Remiszewski

Dla więk­szo­ści z nas posia­da­nie wol­nej woli jest spra­wą cał­ko­wi­cie oczy­wi­stą i nie­pod­wa­żal­ną. Wśród czę­ści filo­zo­fów (a ostat­nio tak­że naukow­ców) panu­je jed­nak prze­ko­na­nie, że cze­goś takie­go nie ma. Moż­na przy­to­czyć wie­le argu­men­tów wspie­ra­ją­cych to sta­no­wi­sko, a naj­sil­niej­szym z nich jest stan­dar­do­wy argu­ment prze­ciw­ko wol­nej woli (SAPWW). Przyj­rzyj­my się mu, by uzmy­sło­wić sobie, w jaki spo­sób pro­wa­dzi on do tak zaska­ku­ją­ce­go wniosku.

Prze­ciw wol­nej woli i cał­ko­wi­tej odpo­wie­dzial­no­ści moral­nej – wywiad z Gale­nem Strawsonem

Wywiad z Gale­nem Straw­so­nem, jed­nym z naj­wy­bit­niej­szych znaw­ców zagad­nie­nia wol­nej woli, auto­ra współ­cze­snej wer­sji rozu­mo­wa­nia prze­ciw­ko jej ist­nie­niu, tzw. argu­men­tu cau­sa sui. Prze­pro­wa­dził i prze­ło­żył Jacek Jarocki.

Wol­ność w nie­bie > Tim Pawl

Nie­bo, jak się powia­da, to miej­sce, w któ­rym żyje się bez koń­ca w dosko­nal­szym sta­nie, wypeł­nio­nym poko­jem i szczę­ściem. Nie trze­ba się tam mar­twić, że ktoś nas oszu­ka lub skrzyw­dzi, ponie­waż miesz­kań­cy są nie­zdol­ni do czy­nie­nia takie­go zła. W isto­cie są oni nie­zdol­ni do jakie­go­kol­wiek zła. Moż­li­wość dozna­nia zła zakłó­ci­ła­by bowiem pokój i szczę­ście, któ­re nale­żą do samej isto­ty nie­ba i dosko­na­ło­ści wła­ści­wej jego miesz­kań­com. Po namy­śle poja­wia się jed­nak pew­na wątpliwość.


Dro­dzy Czytelnicy,

w poło­wie ubie­głe­go roku pod­ję­li­śmy decy­zję, by jeden z nume­rów w roku bie­żą­cym poświę­cić zagad­nie­niu wol­nej woli. Czy nasza decy­zja była wol­na, czy też już od począt­ku ist­nie­nia świa­ta było usta­lo­ne, że „wykrę­ci­my” taki numer? Nie któ­ryś tam kie­dyś, ale wła­śnie numer 2 w 2016 roku. I że zamie­ści­my w nim takie a nie inne arty­ku­ły, na z góry usta­lo­nych stro­nach, co zakła­da wie­le kon­kret­nych decy­zji i dzia­łań naszych auto­rów i redak­to­rów. Nawet lite­rów­ka na okre­ślo­nej stro­nie, w okre­ślo­nej szpal­cie, w okre­ślo­nym wyra­zie mia­ła­by być wpi­sa­na w warun­ki począt­ko­we tego świa­ta. Czy zatem może­cie mieć do nas pre­ten­sje o ewen­tu­al­ne uster­ki języ­ko­we? Czy mogli­śmy ich unik­nąć? Nauka, z jej ści­sły­mi, powszech­ny­mi i deter­mi­ni­stycz­ny­mi pra­wa­mi, wyda­je się roz­grze­szać nas z prze­win redak­cyj­nych i wszel­kich innych zresz­tą też. Nie może bowiem zakła­dać, że nasze „postęp­ki” nie mają okre­ślo­nych przy­czyn. Sko­ro zaś je mają, to wyni­kłe z nich czy­ny nie mogły być inne. Tym­cza­sem przy­naj­mniej nie­kie­dy czu­je­my się wol­ni, przy­naj­mniej nie­kie­dy czu­je­my się spraw­ca­mi, czy­li nie­zde­ter­mi­no­wa­ny­mi przy­czy­na­mi naszych czy­nów, nie­jed­no­krot­nie w naszych wnę­trzach doświad­cza­my tru­du podej­mo­wa­nia wol­nej – jak się nam wyda­je – decy­zji. Wokół tego poczu­cia i zro­dzo­ne­go z nie­go poję­cia odpo­wie­dzial­no­ści zor­ga­ni­zo­wa­li­śmy nasze życie spo­łecz­ne, z moral­no­ścią i  wymia­rem sprawiedliwości.

Czym więc jest wol­na wola? Czy podej­mu­je­my, przy­naj­mniej od cza­su do cza­su, wol­ne decy­zje? Czy są one do pogo­dze­nia z wizją świa­ta, w któ­rym wszyst­kie zda­rze­nia, rów­nież te zacho­dzą­ce w obrę­bie naszych orga­ni­zmów, wyzna­cza­ne są przez poprze­dza­ją­ce je przy­czy­ny oraz pra­wa rzą­dzą­ce w przy­ro­dzie? Czy brak wol­nej woli prze­kre­ślał­by moż­li­wość ety­ki? Czy bez niej mogli­by­śmy sobie przy­pi­sy­wać winę lub zasłu­gi za nasze dzia­ła­nia? Pyta­nia te, choć w róż­nych wer­sjach, nur­tu­ją filo­zo­fów już od sta­ro­żyt­no­ści. Pomi­mo upły­wu cza­su i coraz więk­szej wie­dzy pyta­nia o wol­ną wolę wciąż pozo­sta­ją nie­roz­strzy­gnię­te, wciąż sta­no­wi ona dla nas fascy­nu­ją­cą zagadkę.

Chce­my, aby­ście i Wy jej zasma­ko­wa­li, zmie­rzy­li się z nią poprzez lek­tu­rę arty­ku­łów tema­tycz­nych „Filo­zo­fuj!”. Waż­nym ich uzu­peł­nie­niem są: wywiad z Rober­tem Kane’em, jed­nym z naj­więk­szych na świe­cie spe­cja­li­stów od zagad­nie­nia wol­nej woli, info­gra­fi­ka pre­zen­tu­ją­ca sta­no­wi­ska w spo­rze o ist­nie­nie wol­nej woli oraz ankie­to­we opi­nie filo­zo­fów na ten temat.

Przy­go­to­wa­li­śmy dla Was tak­że nasze sta­łe dzia­ły. Kon­ty­nu­uje­my kurs logi­ki z Rafa­łem Urba­nia­kiem. Roz­po­czy­na­my tak­że „Warsz­tat logi­ki” pro­wa­dzo­ny przez Witol­da Mar­ci­szew­skie­go. Krzysz­tof Wie­czo­rek w swo­im kur­sie sztu­ki argu­men­ta­cji obja­śni, czym są argu­men­ty ad homi­nem. W kil­ku sta­łych dzia­łach nawią­że­my tak­że do głów­ne­go tema­tu nume­ru. W dzia­le „Eks­pe­ry­men­ty myślo­we” Alvin I. Gold­man i Artur Szut­ta zachę­ca­ją do namy­słu nad para­dok­sa­mi wol­nej woli w fizycz­nym świe­cie. Michał Bizoń zabie­rze nas w prze­szłość, pre­zen­tu­jąc myśli sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian na temat wol­nej woli. Tema­ty­ce tej poświę­co­ne są rów­nież felie­to­ny Woj­cie­cha Żełań­ca i Jac­ka Jaś­ta­la. W etycz­ną podróż po lite­ra­tu­rze zabie­rze Was Nata­sza Szut­ta – tym razem będzie to wypra­wa do świa­ta Lor­da Jima, dają­ca oka­zję do reflek­sji na temat zasłu­gi i tra­fu moral­ne­go. Z kolei Piotr Bar­tu­la pro­po­nu­je roz­wa­ża­nia na temat moż­li­wo­ści moral­nej prze­mia­ny z isto­ty mor­der­czej i moral­nie znisz­czo­nej w oso­bę moral­nie wrażliwą.

Otwie­ra­my tak­że nowy cykl „Roz­ma­ito­ści filo­zo­ficz­nych” wybit­ne­go filo­zo­fa, Jana Woleń­skie­go, któ­ry na począ­tek zachę­ca do reflek­sji nad tym, cze­go filo­zof może nauczyć się od spor­tu. Kon­ty­nu­uje­my spo­tka­nia z Ary­sto­te­le­sem, tym razem zapra­sza­jąc do roz­mo­wy prof. Hen­ry­ka Pod­biel­skie­go, spe­cja­li­stę od filo­zo­fii Sta­gi­ry­ty i tłu­ma­cza jego dzieł. Pro­po­nu­je­my Wam tak­że roz­wa­ża­nia nad filo­zo­fią sztu­ki, kolej­ną daw­kę filo­zo­fii w fil­mie, pro­po­zy­cje bajek do filo­zo­fo­wa­nia z dzieć­mi, następ­ny odci­nek cyklu poświę­co­ne­go pol­skim filo­zo­fom. Na koniec nie mogło zabrak­nąć filo­zo­ficz­nej roz­ryw­ki, komik­su i krzy­żów­ki. Jest też kolej­na nowość – „Filo­zo­ficz­ne zoo”, w któ­rym zwie­rza­ki słyn­nych filo­zo­fów zachę­cą Was do reflek­sji nad wybra­nym pro­ble­mem filozoficznym.

Przed nami maj. Czas matur i… podej­mo­wa­nia decy­zji o wybo­rze kie­run­ku stu­diów. Ufa­my, że roz­wa­ży­cie stu­dio­wa­nie filo­zo­fii. W nume­rze zna­la­zły się więc infor­ma­cje o ośrod­kach aka­de­mic­kich, któ­re pro­wa­dzą nabór na stu­dia filo­zo­ficz­ne. Sze­ro­ki ich wykaz posze­rzy pole Waszej wolności.

A zatem… Filozofujcie!

Redak­cja


Zapra­sza­my do udzia­łu w spo­tka­niach Klu­bu „Filo­zo­fuj!”. Najbliższe:

  • Olsz­tyn, 20 maja 2016 o godz. 18.00 w Cen­trum Polsko-Francuskie

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.


kf-krakow-2016-03-08


Down­lo­ad (PDF, 20.65MB)

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Reklama

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy