Numer

Filozofuj! 2016 nr 2 (8)

Publikujemy ósmy numer „Filozofuj!” – jedynego na świecie czasopisma filozoficznego do poczekalni u fryzjera! ;) Tematem numeru jest wolna wola. Codziennie nasza wola trudzi się przy podejmowaniu wielu decyzji. Czy przynajmniej niektóre z nich są wolne i w jakim sensie? Czasopismo jest dostępne bezpłatnie online.

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 23 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Wydaw­cą cza­sopis­ma jest

.

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru:


Wolna wola? | Spis treści

Kalen­dar­i­um

Czy w świecie jest miejsce na wol­ność? > Jacek Waw­er

Jaką rolę odgry­wa wol­na wola w pode­j­mowa­niu racjon­al­nych decyzji? Czy decyz­je pod­jęte pod wpły­wem sub­stancji odurza­ją­cych są wolne? Czy wychowanie ogranicza spek­trum wol­nych wyborów? Jak wiążą się ze sobą wol­ność i odpowiedzial­ność? To zaled­wie kil­ka pytań syg­nal­izu­ją­cych trudne i złożone zagad­nienia. By nie musieć ich rozstrzy­gać, wystar­czy wykazać, że wol­nych decyzji po pros­tu nie ma. A więc do dzieła!

Nau­ka prze­ciw wol­nej woli? > Adam Grob­ler

Cóż warte było­by życie, gdy­by kierowało nim ślepe przez­nacze­nie lub równie ślepy przy­padek? Jak uchronić się od pułapek myśle­nia, że tak właśnie jest?

Wol­na wola i świat mate­ri­al­ny > Stanisław Judy­c­ki

Wszyscy znamy te obrazy: fotografie satelitarne okry­tej nocą kuli ziem­skiej, na których wprawdzie domin­u­je grana­towa czerń mórz i lądów, lecz jed­nocześnie jarzą się światła miast, a są one albo bard­zo liczne i sku­pi­one, albo wśród bezmi­aru ciem­noś­ci błyszczą tylko poszczególne świ­etliste punkci­ki. Tak moż­na widzieć ludzką wol­ną wolę w sto­sunku do resz­ty świa­ta.

Traf moral­ny > David Enoch

Zazwyczaj uważamy, że ponosimy odpowiedzial­ność za skut­ki naszych wyborów. Czy jed­nak zawsze tak jest? Co jeśli zasłu­ga lub wina moral­na mogą zależeć od tra­fu?

Wywiad z Robertem Kane’em, czołowym znaw­cą i autorem licznych pub­likacji na tem­at wol­nej woli

Narzędzia filo­zo­fa

Logi­ka: #4: Preda­to­ryza­c­ja logi­ki > Rafał Urba­ni­ak
Warsz­tat log­iczny: #I: Zasa­da niesprzecznoś­ci jako narzędzie myśle­nia > Witold Mar­ciszews­ki
Teo­ria argu­men­tacji: #4: Ktoś taki jak ty nie może mieć racji, czyli argu­men­ty ad hominem > Krzysztof A. Wiec­zorek
Ekspery­ment myślowy: Świat bez wol­nej woli > Artur Szut­ta
Ekspery­ment myślowy: Księ­ga życia > Alvin I. Gold­man

Spór o ist­nie­nie wol­nej woli – info­grafi­ka  (oprac. Jacek Jaroc­ki)

Gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi

Wol­na wola u Greków i Rzymi­an > Michał Bizoń

Dylematy moralne

Lord Jim i traf moral­ny > Natasza Szut­ta
Zagad­ka moral­nej przemi­any > Piotr Bar­tu­la

Feli­etony
Wol­na decyz­ja > Jacek Jaś­tal
Sens i non­sens prob­le­mu wol­nej woli > Woj­ciech Żełaniec

Spotka­nia z Arys­tote­le­sem
Myśl Arys­tote­le­sa do bólu racjon­al­na > Hen­ryk Pod­biel­s­ki

Gdzie na stu­dia filo­zoficzne?

Dodatek mat­u­ral­ny
Wydzi­ał Filo­zofii KUL
Insty­tut Filo­zofii Uni­w­er­syte­tu Mikoła­ja Koperni­ka w Toruniu
Insty­tut Filo­zofii, Socjologii i Dzi­en­nikarst­wa Uni­w­er­syte­tu Gdańskiego

Filo­zofia dla dzieci

Baj­ki filo­zoficzne > Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka

Este­ty­ka

Prob­le­my z definicją sztu­ki > Beni­amin Bukows­ki

Dia­log

Przed nami wieczny powrót > Achille Varzi, Rober­to Casati

Roz­maitoś­ci filo­zoficzne

Czego filo­zof może się nauczyć od sportu? > Jan Woleńs­ki

Filo­zofia w filmie

Potwór moral­ny czy odpowiedzial­na oso­ba? Przy­padek Leonar­da z Memen­to > Michael McKen­na

Who is who w pol­skiej filo­zofii

Leopold Blaustein > Paweł Rzewus­ki

Z pół­ki filo­zo­fa…

Pra­wo wol­noś­ci – komiks filo­zoficzny

Filo­zoficzne zoo

Mrówka Put­na­ma > Jakub Jer­na­jczyk

Filo­zofia z przym­ruże­niem oka


Dodatek

Stan­dar­d­owy argu­ment prze­ci­wko wol­nej woli > Michał Marzec-Remiszews­ki

Dla więk­szoś­ci z nas posi­adanie wol­nej woli jest sprawą całkowicie oczy­wistą i niepod­ważal­ną. Wśród częś­ci filo­zofów (a ostat­nio także naukow­ców) panu­je jed­nak przeko­nanie, że czegoś takiego nie ma. Moż­na przy­toczyć wiele argu­men­tów wspier­a­ją­cych to stanowisko, a najsil­niejszym z nich jest stan­dar­d­owy argu­ment prze­ci­wko wol­nej woli (SAPWW). Przyjrzyjmy się mu, by uzmysłow­ić sobie, w jaki sposób prowadzi on do tak zaskaku­jącego wniosku.

Prze­ciw wol­nej woli i całkowitej odpowiedzial­noś­ci moral­nej – wywiad z Galen­em Straw­sonem

Wywiad z Galen­em Straw­sonem, jed­nym z najwybit­niejszych znaw­ców zagad­nienia wol­nej woli, auto­ra współczes­nej wer­sji rozu­mowa­nia prze­ci­wko jej ist­nie­niu, tzw. argu­men­tu causa sui. Przeprowadz­ił i przełożył Jacek Jaroc­ki.

Wol­ność w niebie > Tim Pawl

Niebo, jak się powia­da, to miejsce, w którym żyje się bez koń­ca w doskon­al­szym stanie, wypełnionym poko­jem i szczęś­ciem. Nie trze­ba się tam martwić, że ktoś nas oszu­ka lub skrzy­wdzi, ponieważ mieszkań­cy są niez­dol­ni do czynienia takiego zła. W isto­cie są oni niez­dol­ni do jakiegokol­wiek zła. Możli­wość doz­na­nia zła zakłó­ciła­by bowiem pokój i szczęś­cie, które należą do samej isto­ty nie­ba i doskon­ałoś­ci właś­ci­wej jego mieszkań­com. Po namyśle pojaw­ia się jed­nak pew­na wąt­pli­wość.


Drodzy Czytel­ni­cy,

w połowie ubiegłego roku pod­jęliśmy decyzję, by jeden z numerów w roku bieżą­cym poświę­cić zagad­nie­niu wol­nej woli. Czy nasza decyz­ja była wol­na, czy też już od początku ist­nienia świa­ta było ustalone, że „wykręcimy” taki numer? Nie któryś tam kiedyś, ale właśnie numer 2 w 2016 roku. I że zamieścimy w nim takie a nie inne artykuły, na z góry ustalonych stronach, co zakła­da wiele konkret­nych decyzji i dzi­ałań naszych autorów i redak­torów. Nawet literówka na określonej stron­ie, w określonej szpal­cie, w określonym wyra­zie miała­by być wpisana w warun­ki początkowe tego świa­ta. Czy zatem może­cie mieć do nas pre­ten­sje o ewen­tu­alne uster­ki językowe? Czy mogliśmy ich uniknąć? Nau­ka, z jej ścisły­mi, powszech­ny­mi i deter­min­isty­czny­mi prawa­mi, wyda­je się roz­grzeszać nas z przewin redak­cyjnych i wszel­kich innych zresztą też. Nie może bowiem zakładać, że nasze „postęp­ki” nie mają określonych przy­czyn. Sko­ro zaś je mają, to wynikłe z nich czyny nie mogły być inne. Tym­cza­sem przy­na­jm­niej niekiedy czu­je­my się wol­ni, przy­na­jm­niej niekiedy czu­je­my się spraw­ca­mi, czyli niezde­ter­mi­nowany­mi przy­czy­na­mi naszych czynów, niejed­nokrot­nie w naszych wnętrzach doświad­cza­my trudu pode­j­mowa­nia wol­nej – jak się nam wyda­je – decyzji. Wokół tego poczu­cia i zrod­zonego z niego poję­cia odpowiedzial­noś­ci zor­ga­ni­zowal­iśmy nasze życie społeczne, z moral­noś­cią i  wymi­arem spraw­iedli­woś­ci.

Czym więc jest wol­na wola? Czy pode­j­mu­je­my, przy­na­jm­niej od cza­su do cza­su, wolne decyz­je? Czy są one do pogodzenia z wiz­ją świa­ta, w którym wszys­tkie zdarzenia, również te zachodzące w obrę­bie naszych orga­nizmów, wyz­naczane są przez poprzedza­jące je przy­czyny oraz prawa rządzące w przy­rodzie? Czy brak wol­nej woli przekreślał­by możli­wość ety­ki? Czy bez niej moglibyśmy sobie przyp­isy­wać winę lub zasłu­gi za nasze dzi­ała­nia? Pyta­nia te, choć w różnych wer­s­jach, nur­tu­ją filo­zofów już od starożyt­noś­ci. Pomi­mo upły­wu cza­su i coraz więk­szej wiedzy pyta­nia o wol­ną wolę wciąż pozosta­ją nierozstrzyg­nięte, wciąż stanowi ona dla nas fas­cynu­jącą zagad­kę.

Chce­my, abyś­cie i Wy jej zas­makowali, zmierzyli się z nią poprzez lek­turę artykułów tem­aty­cznych „Filo­zo­fuj!”. Ważnym ich uzu­pełnie­niem są: wywiad z Robertem Kane’em, jed­nym z najwięk­szych na świecie spec­jal­istów od zagad­nienia wol­nej woli, info­grafi­ka prezen­tu­ją­ca stanowiska w sporze o ist­nie­nie wol­nej woli oraz anki­etowe opinie filo­zofów na ten tem­at.

Przy­go­towal­iśmy dla Was także nasze stałe dzi­ały. Kon­tynu­u­je­my kurs logi­ki z Rafałem Urba­ni­akiem. Rozpoczy­namy także „Warsz­tat logi­ki” prowad­zony przez Witol­da Mar­ciszewskiego. Krzysztof Wiec­zorek w swoim kur­sie sztu­ki argu­men­tacji objaśni, czym są argu­men­ty ad hominem. W kilku stałych dzi­ałach naw­iąże­my także do głównego tem­atu numeru. W dziale „Ekspery­men­ty myślowe” Alvin I. Gold­man i Artur Szut­ta zachę­ca­ją do namysłu nad paradok­sa­mi wol­nej woli w fizy­cznym świecie. Michał Bizoń zabierze nas w przeszłość, prezen­tu­jąc myśli starożyt­nych Greków i Rzymi­an na tem­at wol­nej woli. Tem­atyce tej poświę­cone są również feli­etony Woj­ciecha Żełań­ca i Jac­ka Jaś­ta­la. W ety­czną podróż po lit­er­aturze zabierze Was Natasza Szut­ta – tym razem będzie to wyprawa do świa­ta Lor­da Jima, dają­ca okazję do reflek­sji na tem­at zasłu­gi i tra­fu moral­nego. Z kolei Piotr Bar­tu­la pro­ponu­je rozważa­nia na tem­at możli­woś­ci moral­nej przemi­any z isto­ty morder­czej i moral­nie zniszc­zonej w osobę moral­nie wrażli­wą.

Otwier­amy także nowy cykl „Roz­maitoś­ci filo­zoficznych” wybit­nego filo­zo­fa, Jana Woleńskiego, który na początek zachę­ca do reflek­sji nad tym, czego filo­zof może nauczyć się od sportu. Kon­tynu­u­je­my spotka­nia z Arys­tote­le­sem, tym razem zaprasza­jąc do roz­mowy prof. Hen­ry­ka Pod­biel­skiego, spec­jal­istę od filo­zofii Sta­giry­ty i tłu­macza jego dzieł. Pro­ponu­je­my Wam także rozważa­nia nad filo­zofią sztu­ki, kole­jną dawkę filo­zofii w filmie, propozy­c­je bajek do filo­zo­fowa­nia z dzieć­mi, następ­ny odcinek cyk­lu poświę­conego pol­skim filo­zo­fom. Na koniec nie mogło zabraknąć filo­zoficznej rozry­w­ki, komik­su i krzyżów­ki. Jest też kole­j­na nowość – „Filo­zoficzne zoo”, w którym zwierza­ki słyn­nych filo­zofów zachęcą Was do reflek­sji nad wybranym prob­le­mem filo­zoficznym.

Przed nami maj. Czas matur i… pode­j­mowa­nia decyzji o wyborze kierunku studiów. Ufamy, że rozważy­cie stu­diowanie filo­zofii. W numerze znalazły się więc infor­ma­c­je o ośrod­kach aka­demic­kich, które prowadzą nabór na stu­dia filo­zoficzne. Sze­ro­ki ich wykaz posz­erzy pole Waszej wol­noś­ci.

A zatem… Filo­zo­fu­j­cie!

Redakc­ja


Zaprasza­my do udzi­ału w spotka­ni­ach Klubu „Filo­zo­fuj!”. Najbliższe:

  • Olsz­tyn, 20 maja 2016 o godz. 18.00 w Cen­trum Pol­sko-Fran­cuskie

Oso­by, które chci­ał­by pomóc przy zor­ga­ni­zowa­niu spotka­nia Klubu „Filo­zo­fuj!” w swoim mieś­cie, zaprasza­my do współpra­cy. Szczegóły > tutaj.


kf-krakow-2016-03-08


Down­load (PDF, 20.65MB)

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy