Numer Ontologia

Filozofuj! 2016 nr 6 (12)

Świadomość światów możliwych lub ich intencjonalne konstruowanie stanowi jedno ze znamion potęgi ludzkiego intelektu, zdolnego przekroczyć to, co „tu” i „teraz”. Wszelako wydawać by się mogło, że jest to zdolność jałowa i niepraktyczna, będąca jedynie niepoważną igraszką myślową w poważnym świecie. Nic bardziej mylnego. Wystarczy sobie uświadomić, jak bez przytomnego obcowania ze światem możliwości wyglądałby nasze codzienne decyzje i – w konsekwencji – nasze życie. Obraz konia w kieracie byłby tu dobrym modelem. Poza tym poznanie nie tylko tego, jaki świat jest, ale jaki mógłby być lub może być, funduje dużą część ludzkiej kultury, w tym sztuki z jej obiektami fikcyjnymi, nieistniejącymi wprawdzie realnie, ale jakoś możliwymi, nauki z jej „kwantową otwartością” na światy możliwe, jej alternatywnymi historiami oraz jej przewidywaniami, a także oczywiście filozofii, w której nie tylko rozważa się ideę światów możliwych i modalności, ale też jej używa – np. w eksperymentach myślowych – do lepszego zrozumienia tego, co faktyczne. Oddajemy w Wasze ręce nowy, dwunasty już numer „Filozofuj!” – o światach możliwych. Zgodnie z zapowiedzią publikujemy wersję online numeru, która jest bezpłatna!

Najnowszy numer: Oblicza sprawiedliwości

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 1 czerwca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Wydawcą czasopisma jest

.

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru:


CZY WIESZ, ŻE…


Kalendarium

Adam Małysz i światy możliwe > Maciej Sendłak

Bertrand Russell, jeden z najbardziej wpływowych logików oraz filozofów XX wieku, wierzył, że „w filozofii rzecz polega na tym, by zacząć od czegoś tak prostego, że wydaje się niewarte wypowiedzenia, a skończyć na czymś tak paradoksalnym, że nikt w to nie uwierzy”. Dobrym potwierdzeniem jego słów jest tocząca się od pół wieku dyskusja wokół pojęcia światów możliwych. Poniżej przyjrzymy się pokrótce temu, skąd takie zainteresowanie tym pojęciem wśród filozofów.

Czym mogą być światy możliwe? > Tadeusz Ciecierski

Co takiego mamy na myśli, gdy stwierdzamy, że Bernie Sanders wygrałby wybory, gdyby był oficjalnym kandydatem demokratów? Jedna z popularnych w filozofii sugestii głosi, że mamy wtedy na myśli to, iż w każdym odpowiednio podobnym do naszego świecie możliwym, w którym partia demokratyczna wystawia Sandersa, ten wygrywa wybory. Czym jednak są te tajemnicze światy możliwe, na które się tu powołujemy?

Do czego służy pojęcie światów możliwych? – infografika

Kot Schrödingera > Jakub Jernajczyk

Fizyka kwantowa ma charakter probabilistyczny. Wedle jej kopenhaskiej interpretacji przed dokonaniem pomiaru układ kwantowy znajduje się w tzw. stanie mieszanym – przyjmuje wszystkie możliwe stany opisywane przez funkcję falową Schrödingera. Dopiero akt obserwacji niejako zmusza układ kwantowy do przyjęcia konkretnego stanu (w wyniku załamania funkcji falowej).

Z wizytą w (możliwym) świecie zombi > Jacek Jarocki

Filozofia analityczna miała być w założeniu wzorowana na metodach nauk ścisłych, takich jak fizyka czy chemia. Jednakże filozof – w przeciwieństwie do swoich kolegów naukowców – nie dysponuje klasycznym laboratorium. Odpowiednikiem przestrzeni do badań bywa jednak jego wyobraźnia, zamieszkiwana przez różne stwory: bagnoludy, neurolożki-daltonistki oraz zombi.

Czy możliwy jest świat bez Boga? > Dariusz Łukasiewicz

Czy pojęcie świata możliwego może być użyteczne dla ateisty w dyskusjach nad tezą o istnieniu Boga? Moim zdaniem może być użyteczne w precyzowaniu pojęcia ateizmu i rozróżnianiu jego odmian.

Przechwałka króla Alfonsa > Nicholas Rescher

Król Alfons X (1221–1284), zwany „Mądrym” (El Sabio), który w połowie trzynastego wieku rządził Kastylią (jak i wieloma innymi krainami), był uczonym z prawdziwego zdarzenia. Studiując astronomiczny system Ptolemeusza, postulujący liczne cykle i epicykle, miał powiedzieć: „Gdyby Bóg Wszechmogący, zanim zabrał się za stworzenie, zapytał mnie o zdanie, zaproponowałbym coś znacznie prostszego”.

O trzech złotych klatkach królewny Scholastyki > Filip Kobiela

Wywiad

Nasz świat nie jest najlepszym z możliwych > Wywiad z Grahamem Priestem, jednym z najwybitniejszych logików na świecie

Narzędzia filozofa
Warsztat logiczny: #5. Jak stereotyp zwalczać kontrprzykładem za pomocą logiki języka naturalnego > Witold Marciszewski
Teoria argumentacji: #8: Argumenty ad internetum > Krzysztof A. Wieczorek
Eksperyment myślowy: Nowy Adam > Artur Szutta

Etyka w literaturze
Czarodziejska góra i walka o duszę > Natasza Szutta

Felieton
Uchronia > Jacek Jaśtal

Satyra
Filozoficzna prognoza Globalnego Ocieplenia Możliwego Świata Międzyludzkiego > Piotr Bartula

Felieton
Dwaj panowie L. i teodycea > Adam Grobler

Wokół tematu
Od gier wideo do światów wirtualnych > Sidey Myoo
Światy możliwe w eksperymentach myślowych > Krzysztof Czerniawski

Wywiad
Wywiad z Gottfriedem Wilhelmem Leibnizem > Jacek Wojtysiak

Who is who w polskiej filozofii
Roman Ingarden – polski wkład do światowej fenomenologii > Paweł Rzewuski

Filozofia w filmie
Życie świadome > Dorota Monkiewicz-Cybulska

Z półki filozofa…

Matrix – komiks filozoficzny

Filozofia z przymrużeniem oka


Redaktor prowadzący numeru: Artur Gerard Kosecki.


Drodzy Czytelnicy,

drugi rok wydawania magazynu wieńczymy numerem o światach możliwych. Gdy ogłaszaliśmy ankietę dla Czytelników z dwunastoma tematami do wyboru, świat, w którym wydajemy ostatni w tym roku numer magazynu o światach możliwych, był jednym ze światów możliwych. Gdy zamknęliśmy ankietę, „uczynił on” duży krok w kierunku bycia światem aktualnym, zrealizowanym, faktycznym. Wówczas nadal mógł się zrealizować na wiele sposobów – mieliśmy bowiem wiele pomysłów i wyobrażeń, jak ten numer miałby wyglądać. Ostatecznie zrealizowała się jedna z tych możliwych wersji – ta, którą czytacie. Alternatywne wersje dwunastego numeru „Filozofuj!” pozostały w dziedzinie światów możliwych. Wśród tych światów znajdziemy nie tylko podjęte tematy numerów naszego czasopisma, ale całą plejadę możliwości: wojny, których nie było; miłości, które się nigdy nie zdarzyły; książki, które nie zostały napisane – to tylko kilka wybranych na chybił trafił przypadków. Obok tych „normalnych” alternatyw istnieją także możliwości bardziej fantastyczne: Śródziemie, szkoła w Hogwarcie czy świat „Gwiezdnych wojen”.

Światy możliwe oraz sam fakt, że potrafimy o nich myśleć, odwiedzać je w wyobraźni, są niezwykle intrygujące. Przecież faktycznie, przynajmniej w naszej rzeczywistości, te światy nie istnieją. A jednak w jakimś sensie są one od naszej myśli niezależne. Bywa, że są przedmiotem naszych autentycznych emocji, dyskusji. Często orzekamy o nich jak o realnych obiektach. Na przykład na pytanie, czy to prawda, że Gandalf Szary jest czarodziejem, wielu z Was bez wahania pokiwałoby twierdząco głowami. Wielu szczerze roniło łzy, myśląc, że zginął on w czeluściach Morii. Podobnie wielu z dużym przekonaniem mogłoby rozprawiać o tym, czy rzucanie czarów przez Harry’ego Pottera bez użycia różdżki jest możliwe.

Idea światów możliwych generuje liczne pytania filozoficzne. Na przykład, gdzie znajduje się Śródziemie? Gdzie jest Hogwart? Czy są to może jakieś realne miejsca bytujące w równoległych światach, względem których nasza rzeczywistość zdaje się jedynie czystą możliwością? Czy też raczej są to jedynie światy wyobrażone, bytujące jedynie w naszych umysłach? Czy można mówić o różnych rodzajach możliwości? Na przykład czy możliwość rzucania czarów jest równie możliwa co możliwość wygrania na loterii? Czy 2 plus 2 zawsze musi równać się 4? Czy wszystko jest możliwe? A może też istnieją niemożliwe przedmioty? Istnieją? Jak mogą istnieć przedmioty niemożliwe? Problematyczne, jak widać, jest samo pojęcie istnienia (chociaż ten temat pozostawmy na inną okazję).

Dla filozofów światy możliwe to nie tylko intrygująca zagadka filozoficzna, ale także użyteczne narzędzie filozofowania. Kreując fantastyczne eksperymenty myślowe, światy pełne zombich, XYZ zamiast wody czy politycznych utopii filozofowie, testują swoje intuicje dotyczące różnych pojęć, tez i teorii.

Świadomi wagi światów możliwych dla filozofii, chcemy Was zaprosić do filozoficznej refleksji nad tymi intrygującymi bytami-niebytami. Oferujemy wam teksty autorów specjalizujących się w tematyce światów możliwych, w których zastanawiają się oni nad tym, czym właściwie światy możliwe są, dlaczego są one tak ważne dla filozofii, czemu służą.

Oprócz artykułów tematycznych znajdziecie także nasze stałe propozycje: dalsze części kursu logiki, sztuki argumentacji, „who is who” w polskiej filozofii, wywiad z wielkim filozofem z przeszłości (tym razem jest to Gottfried Leibniz), kolejną część rozważań o problemach moralnych w literaturze, nowy eksperyment filozoficzny. Czeka na Was także odrobina filozoficznej rozrywki: kolejna satyra filozoficzna z krainy Kalopów, anegdoty, komiks, filozoficzne zoo czy krzyżówka.

Życzymy Wam, by w nadchodzącym roku zrealizował się najlepszy z możliwych scenariuszy Waszego życia. Mamy nadzieję, że będzie to scenariusz, w którym będzie też czas na lekturę naszego magazynu.

Filozofujcie!

Redakcja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Osoby, które chciałby pomóc przy zorganizowaniu spotkania Klubu „Filozofuj!” w swoim mieście, zapraszamy do współpracy. Szczegóły > tutaj.



Download (PDF, 7.27MB)

 

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

1 komentarz

Kliknij, aby skomentować

  • CZYNNIK X CZY XX

    X jako znak wskazuje symbolicznie jak należy patrzeć na świat…. ze wszystkich perspektyw naraz….

    V- rzymska liczba 5 , X-10 : ale tyle samo co V z każdej perspektywy …. w genetyce wszystko naprawdę też pochodzi od XX 🙂 paradoks…. przecież to kobieta….. ale jakie to ma znaczenie?

    XX -to kobieta- jest matką darzy swoje dziecko miłością
    bezwarunkową, patrzy na dobro inaczej…. z każdej perspektywy… broni – poddając się… gdyż rozumie też innych…. Na czym problem wspólnoty więc polega?

    Może ktoś będzie się śmiał jak mu wytłumaczę, że to podstawowa wartość jaką jest miłość bezwarunkowa matki do dziecka a raczej jej brak – brak wzorca powoduje konflikty na świecie tworzenie wspólnot zastępczych itp..

    Państwo nie wychowa jednostki zdolnej do miłości bo nie będzie w stanie mu jej dać…. żadna placówka nie zastąpi miłości, żadne pieniądze…

    PODSTAWOWYM WZORCEM JEST RODZINA

    Stworzono religie, rodziny królewskie …wzorce…. ale miłość w gazecie, kościele, ekranie nie jest tym czego nie dano niektórym ludziom… stąd wojny, rozłamy, nienawiść , rasizm…. zazdrość….

    NAJGORSZA SIOSTRA , ZAZDROŚĆ MA NA IMIĘ…KIEDY WKRACZA -WSZYSTKO GINIE

    Czasem kod DNA to nie tylko pojęcie z zakresu genetyki… wieloraka ilość możliwości odczytywania znaczeń w zależności od kontekstu skłania do przemyśleń nad rodzajem połączeń między bytami ludzkimi , duchowymi lub nawet nie – bytami .

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy