Numer Ontologia

Filozofuj! 2017 nr 3 (15)

Myśląc o istnieniu, zazwyczaj rozważamy to, co istnieje w sposób dla nas najbardziej oczywisty. Słynne Kartezjańskie „cogito ergo sum” wyraża przekonanie co do naszego własnego istnienia, ale przecież prawie bez namysłu powiemy też, że istnieją nasi rodzice, przyjaciele, zwierzęta, góry, lasy, rzeki, otaczające nas budynki, samochody na ulicach itd. Czy jednak wymieniając najprzeróżniejsze byty (których nazwa bierze się od czasownika „być”, czyli istnieć), zbliżamy się jakoś do odkrycia tajemnicy istnienia, do uchwycenia sensu słowa „istnieć”?

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 23 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Wydaw­cą cza­sopis­ma jest

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Kalendarium

Ist­nie­nie – między banałem a tajem­nicą > Jacek Woj­tysi­ak

Nigdy nie zapom­nę, gdy jako stu­dent filo­zofii na KUL-u po raz pier­wszy miałem okazję roz­maw­iać ze stu­den­ta­mi z Oxfor­du. Jeden z nich zapy­tał: „Jaki jest twój ulu­biony prob­lem filo­zoficzny?”. Odpowiedzi­ałem bez namysłu: „Prob­lem ist­nienia”. „Prob­lem ist­nienia?” – usłysza­łem po chwili. – „Ale w czym tu prob­lem?”.

W ogrodzie Meinon­ga > Maciej Sendłak

Aus­tri­ac­ki filo­zof, Alex­ius Meinong, wygłosił na początku ubiegłego wieku tezę, która zapewniła mu długie dekady ostra­cyz­mu wśród filo­zofów. Teza ta głosiła, że wśród ogółu sze­roko rozu­mi­anych przed­miotów są również takie, które nie ist­nieją. W tym krótkim tekś­cie przyjrzymy się temu, co skłoniło Meinon­ga do postaw­ienia takiej tezy.

Spór o uni­w­er­salia > Arka­diusz Chrudz­im­s­ki

Spór o uni­w­er­salia doty­czy pyta­nia, czy w naszym świecie – obok przed­miotów indy­wid­u­al­nych (indy­widuów), takich jak kamie­nie czy budyn­ki mieszkalne – zna­j­du­ją się również przed­mio­ty ogólne, czyli tak zwane uni­w­er­salia. Kandy­data­mi na uni­w­er­salia są tu przede wszys­tkim włas­noś­ci, takie jak bycie czer­wonym czy kulistym.

Jak ist­nieją licz­by? > Krzysztof Wój­tow­icz

Co mamy na myśli, mówiąc, że jakieś twierdze­nie matem­aty­czne jest prawdzi­we? Zgod­nie z klasy­czną kon­cepcją prawdy oznacza to po pros­tu, że jest ono zgodne z rzeczy­wis­toś­cią. Czym jed­nak może być owa rzeczy­wis­tość, o której orzeka­ją zda­nia matem­aty­czne? O czym mówią zda­nia „2 + 2 = 4” czy „Ist­nieje nieskończe­nie wiele liczb pier­wszych”? Jakiej rzeczy­wis­toś­ci doty­czą?

Mate­ri­al­izm > Daniel Stol­jar

Wil­frid Sel­l­ars – dwudziestowieczny filo­zof amerykańs­ki – zapro­ponował niegdyś znaną definicję tego, czym zaj­mu­je się filo­zofia. W jego oce­nie „celem filo­zofii jest zrozu­mie­nie, jak rzeczy, najogól­niej pojęte, są ze sobą pow­iązane w najsz­er­szym sen­sie tego słowa”. Bez wzglę­du na to, czy zgodz­imy się, iż taki jest w isto­cie wyłączny cel filo­zofii, jed­nym z jej zadań jest bez wąt­pi­enia sfor­mułowanie czy opisanie tego, co częs­to zwie się „obrazem świa­ta”: wiz­ji wszys­t­kich ist­nieją­cych rzeczy oraz zachodzą­cych między nimi relacji.

Życie po śmier­ci > Eric T. Olson

Wielu ludzi wierzy w życie poza­grobowe. Uważa­ją, że po śmier­ci będziemy nadal ist­nieć jako świadome isto­ty. Śmierć nie jest zatem końcem, lecz jedynie prze­jś­ciem z tego świa­ta do innego, a dokład­nie – do nie­ba.

Wywiad
Ist­nie­nie jest włas­noś­cią konkret­nych bytów > Wywiad z Michaelem Nel­sonem

Narzędzia filo­zo­fa
Warsz­tat log­iczny: #9. Współpra­ca koni­unkcji z negacją w defin­iowa­niu innych oper­a­torów > Witold Mar­ciszews­ki
Sztu­ka argu­men­tacji: Argu­men­ty ad igno­ran­ti­am > Krzysztof A. Wiec­zorek
Ekspery­ment myślowy: Skazany na praw­ie-nieist­nie­nie > Artur Szut­ta

Kalen­dar­i­um prob­le­mu

Gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi
Ist­nie­nie > Michał Bizoń

Ety­ka w lit­er­aturze
Auschwitz i spór o ist­nie­nie moral­nego zła > Natasza Szut­ta

Satyra
My” i „Nic” > Piotr Bar­tu­la

Feli­eton
Wiel­ka Tajem­ni­ca Liter > Jacek Jaś­tal
Wyrzut­ki z królest­wa bytu > Adam Grob­ler

Czy ist­nie­nie jest tajem­nicze? > Jan Woleńs­ki
Czy moż­na zrozu­mieć swo­je ist­nie­nie? > Han­na Urbankows­ka

Filo­zofia dla dzieci
Este­ty­ka dla dzieci, czyli edukac­ja pięk­na > Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka

Gdzie na stu­dia filo­zoficzne?
Insty­tut Filo­zofii Akademii Igna­tianum w Krakowie

Filo­zoficzne zoo
Żuk Wittgen­steina > Jakub Jer­na­jczyk

Filo­zofia w filmie
Wydę­ci ze szkła > Jacek Jaroc­ki

Who is who w pol­skiej filo­zofii
Hen­ryk Elzen­berg > Paweł Rzewus­ki

Z pół­ki filo­zo­fa…
Filo­zofia z przym­ruże­niem oka


Redak­tor prowadzą­cy numeru: Artur Kosec­ki.


Drodzy Czytel­ni­cy,

być może, słucha­jąc czy­tanej wam baj­ki, zas­tanaw­ial­iś­cie się, czy kras­nolud­ki ist­nieją lub przy­na­jm­niej kiedyś naprawdę ist­ni­ały. A może zaj­mowało was ist­nie­nie lub nieist­nie­nie wróżek, czar­o­dziejów, mieszkańców światów równoległych. Z pewnoś­cią, przy­na­jm­niej w pewnym okre­sie życia, dręczyło was pytanie o własne ist­nie­nie po śmier­ci (a może i przed nar­o­dz­i­na­mi), pytanie o ist­nie­nie Boga, aniołów, nie­ba. Jed­nak czy kierowal­iś­cie wasze myśli w stronę samego ist­nienia? Czy zas­tanaw­ial­iś­cie się nad tym, co to znaczy ist­nieć? Czym jest samo ist­nie­nie? To prob­lem bardziej sub­tel­ny, trud­niejszy do dostrzeże­nia – jed­nak gdy już go odkry­je­my, okazu­je się być na miarę najwięk­szej tajem­ni­cy filo­zoficznej.

Myśląc o ist­nie­niu, zazwyczaj rozważamy to, co ist­nieje w sposób dla nas najbardziej oczy­wisty. Słynne Kartez­jańskie „cog­i­to ergo sum” wyraża przeko­nanie co do naszego włas­nego ist­nienia, ale prze­cież praw­ie bez namysłu powiemy też, że ist­nieją nasi rodz­ice, przy­ja­ciele, zwierzę­ta, góry, lasy, rze­ki, otacza­jące nas budyn­ki, samo­chody na uli­cach itd. Czy jed­nak wymieni­a­jąc najprz­eróżniejsze byty (których nazwa bierze się od cza­sown­i­ka „być”, czyli ist­nieć), zbliżamy się jakoś do odkrycia tajem­ni­cy ist­nienia, do uch­wyce­nia sen­su słowa „ist­nieć”?

Prze­cież już przy samym sporządza­niu listy tego, co ist­nieje, napo­tykamy prob­le­my. Czy ist­nieją tylko obiek­ty fizy­czne, takie jak kwan­ty energii i to, co jest z nich złożone: ato­my, związ­ki chemiczne, gwiazdy, plan­e­ty, orga­nizmy żywe oraz ich właś­ci­woś­ci, np. ciężar, ksz­tał­ty, tem­per­atu­ra? Czy życie, inteligenc­ja, stany men­talne, np. myśli, jakoś­ciowe obrazy w umyśle, przeko­na­nia, nasze jaźnie, które prze­cież ist­nieją, także są wynika­mi takich złożeń?

A to dopiero początek naszych prob­lemów. Czyż na tej liś­cie nie umieś­cilibyśmy także takich bytów jak licz­by, zasady logi­ki czy też zasady racjon­al­noś­ci (a może i zasady ety­czne)? A czy ist­nieją jakoś prawa przy­rody? A byty abstrak­cyjne (albo lep­iej – ogólne), np. czer­woność, kwadrat? A czas czy przestrzeń? Licz­ba kandy­datów (niek­tórzy bardziej lub mniej kon­trow­er­syjni) jest dłu­ga: dzieła sztu­ki, Bóg, dusza, światy możli­we, Ham­let, Gan­dalf Szary, a nawet kwadra­towe koło. Ustal­e­nie takiej listy jest trudne i wyma­ga reflek­sji nad samym ist­nie­niem. Czym ono jest? Na czym pole­ga? Jakie są jego kry­te­ria? Zachę­camy was do reflek­sji nad tymi pyta­ni­a­mi, a pomoc­ne w tym, jak mamy nadzieję, będą pro­ponowane w pięt­nastym numerze artykuły tem­aty­czne.

Poza częś­cią tem­aty­czną pro­ponu­je­my także nasze stałe dzi­ały: kole­jne odcin­ki kur­su logi­ki, sztu­ki argu­men­tacji, „who is who” w pol­skiej filo­zofii, prob­lemów ety­cznych w lit­er­aturze, filo­zofii w filmie, filo­zofii dla dzieci, a także ekspery­ment myślowy. Pośród nich zna­jdziecie także wiele odniesień do tem­aty­ki ist­nienia.

Ponieważ zbliża się czas zapisów na stu­dia, prezen­tu­je­my kole­jną uczel­nię ofer­u­jącą możli­wość stu­diowa­nia filo­zofii. Więcej infor­ma­cji: tutaj.

Jak zawsze także i w tym numerze nie może zabraknąć filo­zoficznej rozry­w­ki: kole­jnej satyry filo­zoficznej, aneg­dot i krzyżów­ki.

Życzymy przy­jem­nej i pożytecznej lek­tu­ry! Filo­zo­fu­j­cie!

Redakc­ja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, które chci­ał­by pomóc przy zor­ga­ni­zowa­niu spotka­nia Klubu „Filo­zo­fuj!” w swoim mieś­cie, zaprasza­my do współpra­cy. Szczegóły > tutaj.



Down­load (PDF, 10.7MB)

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy