Nowości wydawnicze Numer Ontologia

Filozofuj! 2017 nr 3 (15)

Myśląc o istnieniu, zazwyczaj rozważamy to, co istnieje w sposób dla nas najbardziej oczywisty. Słynne Kartezjańskie „cogito ergo sum” wyraża przekonanie co do naszego własnego istnienia, ale przecież prawie bez namysłu powiemy też, że istnieją nasi rodzice, przyjaciele, zwierzęta, góry, lasy, rzeki, otaczające nas budynki, samochody na ulicach itd. Czy jednak wymieniając najprzeróżniejsze byty (których nazwa bierze się od czasownika „być”, czyli istnieć), zbliżamy się jakoś do odkrycia tajemnicy istnienia, do uchwycenia sensu słowa „istnieć”?

Najnowszy numer: Zrozumieć emocje

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 28 kwietnia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf nume­ru:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Kalendarium

Ist­nie­nie – mię­dzy bana­łem a tajem­ni­cą > Jacek Woj­ty­siak

Nigdy nie zapo­mnę, gdy jako stu­dent filo­zo­fii na KUL-u po raz pierw­szy mia­łem oka­zję roz­ma­wiać ze stu­den­ta­mi z Oxfor­du. Jeden z nich zapy­tał: „Jaki jest twój ulu­bio­ny pro­blem filo­zo­ficz­ny?”. Odpo­wie­dzia­łem bez namy­słu: „Pro­blem ist­nie­nia”. „Pro­blem ist­nie­nia?” – usły­sza­łem po chwi­li. – „Ale w czym tu pro­blem?”.

W ogro­dzie Meinon­ga > Maciej Sen­dłak

Austriac­ki filo­zof, Ale­xius Meinong, wygło­sił na począt­ku ubie­głe­go wie­ku tezę, któ­ra zapew­ni­ła mu dłu­gie deka­dy ostra­cy­zmu wśród filo­zo­fów. Teza ta gło­si­ła, że wśród ogó­łu sze­ro­ko rozu­mia­nych przed­mio­tów są rów­nież takie, któ­re nie ist­nie­ją. W tym krót­kim tek­ście przyj­rzy­my się temu, co skło­ni­ło Meinon­ga do posta­wie­nia takiej tezy.

Spór o uni­wer­sa­lia > Arka­diusz Chru­dzim­ski

Spór o uni­wer­sa­lia doty­czy pyta­nia, czy w naszym świe­cie – obok przed­mio­tów indy­wi­du­al­nych (indy­wi­du­ów), takich jak kamie­nie czy budyn­ki miesz­kal­ne – znaj­du­ją się rów­nież przed­mio­ty ogól­ne, czy­li tak zwa­ne uni­wer­sa­lia. Kan­dy­da­ta­mi na uni­wer­sa­lia są tu przede wszyst­kim wła­sno­ści, takie jak bycie czer­wo­nym czy kuli­stym.

Jak ist­nie­ją licz­by? > Krzysz­tof Wój­to­wicz

Co mamy na myśli, mówiąc, że jakieś twier­dze­nie mate­ma­tycz­ne jest praw­dzi­we? Zgod­nie z kla­sycz­ną kon­cep­cją praw­dy ozna­cza to po pro­stu, że jest ono zgod­ne z rze­czy­wi­sto­ścią. Czym jed­nak może być owa rze­czy­wi­stość, o któ­rej orze­ka­ją zda­nia mate­ma­tycz­ne? O czym mówią zda­nia „2 + 2 = 4” czy „Ist­nie­je nie­skoń­cze­nie wie­le liczb pierw­szych”? Jakiej rze­czy­wi­sto­ści doty­czą?

Mate­ria­lizm > Daniel Stol­jar

Wil­frid Sel­lars – dwu­dzie­sto­wiecz­ny filo­zof ame­ry­kań­ski – zapro­po­no­wał nie­gdyś zna­ną defi­ni­cję tego, czym zaj­mu­je się filo­zo­fia. W jego oce­nie „celem filo­zo­fii jest zro­zu­mie­nie, jak rze­czy, naj­ogól­niej poję­te, są ze sobą powią­za­ne w naj­szer­szym sen­sie tego sło­wa”. Bez wzglę­du na to, czy zgo­dzi­my się, iż taki jest w isto­cie wyłącz­ny cel filo­zo­fii, jed­nym z jej zadań jest bez wąt­pie­nia sfor­mu­ło­wa­nie czy opi­sa­nie tego, co czę­sto zwie się „obra­zem świa­ta”: wizji wszyst­kich ist­nie­ją­cych rze­czy oraz zacho­dzą­cych mię­dzy nimi rela­cji.

Życie po śmier­ci > Eric T. Olson

Wie­lu ludzi wie­rzy w życie poza­gro­bo­we. Uwa­ża­ją, że po śmier­ci będzie­my nadal ist­nieć jako świa­do­me isto­ty. Śmierć nie jest zatem koń­cem, lecz jedy­nie przej­ściem z tego świa­ta do inne­go, a dokład­nie – do nie­ba.

Wywiad
Ist­nie­nie jest wła­sno­ścią kon­kret­nych bytów > Wywiad z Micha­elem Nel­so­nem

Narzę­dzia filo­zo­fa
Warsz­tat logicz­ny: #9. Współ­pra­ca koniunk­cji z nega­cją w defi­nio­wa­niu innych ope­ra­to­rów > Witold Mar­ci­szew­ski
Sztu­ka argu­men­ta­cji: Argu­men­ty ad igno­ran­tiam > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Ska­za­ny na pra­wie-nie­ist­nie­nie > Artur Szut­ta

Kalen­da­rium pro­ble­mu

Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi
Ist­nie­nie > Michał Bizoń

Ety­ka w lite­ra­tu­rze
Auschwitz i spór o ist­nie­nie moral­ne­go zła > Nata­sza Szut­ta

Saty­ra
My” i „Nic” > Piotr Bar­tu­la

Felie­ton
Wiel­ka Tajem­ni­ca Liter > Jacek Jaś­tal
Wyrzut­ki z kró­le­stwa bytu > Adam Gro­bler

Czy ist­nie­nie jest tajem­ni­cze? > Jan Woleń­ski
Czy moż­na zro­zu­mieć swo­je ist­nie­nie? > Han­na Urban­kow­ska

Filo­zo­fia dla dzie­ci
Este­ty­ka dla dzie­ci, czy­li edu­ka­cja pięk­na > Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska

Gdzie na stu­dia filo­zo­ficz­ne?
Insty­tut Filo­zo­fii Aka­de­mii Igna­tia­num w Kra­ko­wie

Filo­zo­ficz­ne zoo
Żuk Wit­t­gen­ste­ina > Jakub Jer­naj­czyk

Filo­zo­fia w fil­mie
Wydę­ci ze szkła > Jacek Jaroc­ki

Who is who w pol­skiej filo­zo­fii
Hen­ryk Elzen­berg > Paweł Rze­wu­ski

Z pół­ki filo­zo­fa…
Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: Artur Kosec­ki.


Dro­dzy Czy­tel­ni­cy,

być może, słu­cha­jąc czy­ta­nej wam baj­ki, zasta­na­wia­li­ście się, czy kra­sno­lud­ki ist­nie­ją lub przy­naj­mniej kie­dyś napraw­dę ist­nia­ły. A może zaj­mo­wa­ło was ist­nie­nie lub nie­ist­nie­nie wró­żek, cza­ro­dzie­jów, miesz­kań­ców świa­tów rów­no­le­głych. Z pew­no­ścią, przy­naj­mniej w pew­nym okre­sie życia, drę­czy­ło was pyta­nie o wła­sne ist­nie­nie po śmier­ci (a może i przed naro­dzi­na­mi), pyta­nie o ist­nie­nie Boga, anio­łów, nie­ba. Jed­nak czy kie­ro­wa­li­ście wasze myśli w stro­nę same­go ist­nie­nia? Czy zasta­na­wia­li­ście się nad tym, co to zna­czy ist­nieć? Czym jest samo ist­nie­nie? To pro­blem bar­dziej sub­tel­ny, trud­niej­szy do dostrze­że­nia – jed­nak gdy już go odkry­je­my, oka­zu­je się być na mia­rę naj­więk­szej tajem­ni­cy filo­zo­ficz­nej.

Myśląc o ist­nie­niu, zazwy­czaj roz­wa­ża­my to, co ist­nie­je w spo­sób dla nas naj­bar­dziej oczy­wi­sty. Słyn­ne Kar­te­zjań­skie „cogi­to ergo sum” wyra­ża prze­ko­na­nie co do nasze­go wła­sne­go ist­nie­nia, ale prze­cież pra­wie bez namy­słu powie­my też, że ist­nie­ją nasi rodzi­ce, przy­ja­cie­le, zwie­rzę­ta, góry, lasy, rze­ki, ota­cza­ją­ce nas budyn­ki, samo­cho­dy na uli­cach itd. Czy jed­nak wymie­nia­jąc naj­prze­róż­niej­sze byty (któ­rych nazwa bie­rze się od cza­sow­ni­ka „być”, czy­li ist­nieć), zbli­ża­my się jakoś do odkry­cia tajem­ni­cy ist­nie­nia, do uchwy­ce­nia sen­su sło­wa „ist­nieć”?

Prze­cież już przy samym spo­rzą­dza­niu listy tego, co ist­nie­je, napo­ty­ka­my pro­ble­my. Czy ist­nie­ją tyl­ko obiek­ty fizycz­ne, takie jak kwan­ty ener­gii i to, co jest z nich zło­żo­ne: ato­my, związ­ki che­micz­ne, gwiaz­dy, pla­ne­ty, orga­ni­zmy żywe oraz ich wła­ści­wo­ści, np. cię­żar, kształ­ty, tem­pe­ra­tu­ra? Czy życie, inte­li­gen­cja, sta­ny men­tal­ne, np. myśli, jako­ścio­we obra­zy w umy­śle, prze­ko­na­nia, nasze jaź­nie, któ­re prze­cież ist­nie­ją, tak­że są wyni­ka­mi takich zło­żeń?

A to dopie­ro począ­tek naszych pro­ble­mów. Czyż na tej liście nie umie­ści­li­by­śmy tak­że takich bytów jak licz­by, zasa­dy logi­ki czy też zasa­dy racjo­nal­no­ści (a może i zasa­dy etycz­ne)? A czy ist­nie­ją jakoś pra­wa przy­ro­dy? A byty abs­trak­cyj­ne (albo lepiej – ogól­ne), np. czer­wo­ność, kwa­drat? A czas czy prze­strzeń? Licz­ba kan­dy­da­tów (nie­któ­rzy bar­dziej lub mniej kon­tro­wer­syj­ni) jest dłu­ga: dzie­ła sztu­ki, Bóg, dusza, świa­ty moż­li­we, Ham­let, Gan­dalf Sza­ry, a nawet kwa­dra­to­we koło. Usta­le­nie takiej listy jest trud­ne i wyma­ga reflek­sji nad samym ist­nie­niem. Czym ono jest? Na czym pole­ga? Jakie są jego kry­te­ria? Zachę­ca­my was do reflek­sji nad tymi pyta­nia­mi, a pomoc­ne w tym, jak mamy nadzie­ję, będą pro­po­no­wa­ne w pięt­na­stym nume­rze arty­ku­ły tema­tycz­ne.

Poza czę­ścią tema­tycz­ną pro­po­nu­je­my tak­że nasze sta­łe dzia­ły: kolej­ne odcin­ki kur­su logi­ki, sztu­ki argu­men­ta­cji, „who is who” w pol­skiej filo­zo­fii, pro­ble­mów etycz­nych w lite­ra­tu­rze, filo­zo­fii w fil­mie, filo­zo­fii dla dzie­ci, a tak­że eks­pe­ry­ment myślo­wy. Pośród nich znaj­dzie­cie tak­że wie­le odnie­sień do tema­ty­ki ist­nie­nia.

Ponie­waż zbli­ża się czas zapi­sów na stu­dia, pre­zen­tu­je­my kolej­ną uczel­nię ofe­ru­ją­cą moż­li­wość stu­dio­wa­nia filo­zo­fii. Wię­cej infor­ma­cji: tutaj.

Jak zawsze tak­że i w tym nume­rze nie może zabrak­nąć filo­zo­ficz­nej roz­ryw­ki: kolej­nej saty­ry filo­zo­ficz­nej, aneg­dot i krzy­żów­ki.

Życzy­my przy­jem­nej i poży­tecz­nej lek­tu­ry! Filo­zo­fuj­cie!

Redak­cja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 10.7MB)

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Reklama

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy