Artykuł Epistemologia Ontologia

Jakub Jernajczyk: Kot Schrödingera

Fizyka kwantowa ma charakter probabilistyczny. Wedle jej kopenhaskiej interpretacji przed dokonaniem pomiaru układ kwantowy znajduje się w tzw. stanie mieszanym – przyjmuje wszystkie możliwe stany opisywane przez funkcję falową Schrödingera. Dopiero akt obserwacji niejako zmusza układ kwantowy do przyjęcia konkretnego stanu (w wyniku załamania funkcji falowej).

Najnowszy numer: Tajemnica istnienia

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Nume­ry dru­ko­wa­ne moż­na zamó­wić onli­ne > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2017 moż­na zamó­wić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 28 kwietnia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobro­wol­nie WESPRZEĆ naszą ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą, klik­nij „TUTAJ”.

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 6 (12), s. 13. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Inter­pre­ta­cja kopen­ha­ska zda­je się więc przy­pi­sy­wać olbrzy­mią rolę obser­wa­to­ro­wi, odbie­ra­jąc natu­rze jej obiek­tyw­ny cha­rak­ter. Z takim podej­ściem nie mogło się pogo­dzić wie­lu wybit­nych fizy­ków, m.in. Albert Ein­ste­in oraz sam twór­ca rów­na­nia falo­we­go – Erwin Schrödin­ger.

Aby pod­kre­ślić absur­dal­ność tej kon­cep­cji, Schrödin­ger stwo­rzył słyn­ny eks­pe­ry­ment myślo­wy z kotem w roli głów­nej. W zamknię­tym pojem­ni­ku umiesz­cza­my kota oraz spe­cjal­ny mecha­nizm, zawie­ra­ją­cy por­cję radio­ak­tyw­nej sub­stan­cji, któ­ra po godzi­nie z rów­nym praw­do­po­do­bień­stwem ule­gnie bądź nie ule­gnie roz­pa­do­wi. Jeśli nastą­pi roz­pad radio­ak­tyw­ny, uwol­nio­na zosta­nie tru­ci­zna, któ­ra natych­miast zakoń­czy żywot kota. Jeśli roz­pad szczę­śli­wie nie nastą­pi, kot będzie żył. Otwie­ra­jąc pojem­nik po upły­wie godzi­ny, mamy więc rów­ną szan­sę na zna­le­zie­nie żywe­go bądź mar­twe­go kota. Co będzie się jed­nak dzia­ło z kotem, zanim otwo­rzy­my pojem­nik? Zda­niem Schrödin­ge­ra, zgod­nie z inter­pre­ta­cją kopen­ha­ską kot, podob­nie jak cząst­ki radio­ak­tyw­nej sub­stan­cji, powi­nien ist­nieć rów­no­cze­śnie w dwóch sta­nach – żywym i mar­twym. Dopie­ro otwar­cie pojem­ni­ka i doko­na­nie obser­wa­cji mia­ło­by usta­lić los zwie­rza­ka.

Choć powyż­szy opis może wyda­wać się nie­do­rzecz­ny, licz­ne eks­pe­ry­men­ty potwier­dzi­ły, iż akt obser­wa­cji odgry­wa w ukła­dach kwan­to­wych klu­czo­wą rolę. Nie jest jed­nak jasne, w jaki spo­sób obser­wa­cja mia­ła­by pro­wa­dzić do zała­ma­nia funk­cji falo­wej oraz jakie warun­ki powi­nien speł­niać obser­wa­tor. Czy musi to być czło­wiek lub inny byt świa­do­my, czy może to być zwie­rzę (np. kot)? A może świat jest w sta­nie obser­wo­wać sam sie­bie? To zaska­ku­ją­ce, jak bar­dzo pyta­nia te przy­po­mi­na­ją roz­wa­ża­nia George’a Ber­ke­leya, wyra­żo­ne w słyn­nej mak­sy­mie esse est per­ci­pi – ist­nieć zna­czy być postrze­ga­nym.

Odmien­ną inter­pre­ta­cję zja­wisk kwan­to­wych, pozwa­la­ją­cą zacho­wać obiek­tyw­ny cha­rak­ter praw natu­ry, zapro­po­no­wał Hugh Eve­rett. Wedle jego kon­cep­cji w każ­dym momen­cie, kie­dy układ kwan­to­wy może przy­jąć róż­ne sta­ny, nie docho­dzi do przy­pad­ko­we­go wybo­ru jed­ne­go z nich (zała­ma­nia funk­cji falo­wej), lecz reali­zo­wa­ne są wszyst­kie moż­li­wo­ści, tyle że w odręb­nych rów­no­le­głych wszech­świa­tach. Choć brzmi to jak frag­ment powie­ści scien­ce fic­tion, wie­lu współ­cze­snych fizy­ków skła­nia się ku inter­pre­ta­cji Eve­ret­ta.


Jakub Jer­naj­czyk – Mate­ma­tyk, arty­sta wizu­al­ny, popu­la­ry­za­tor nauki; adiunkt na Wydzia­le Gra­fi­ki i Sztu­ki Mediów wro­cław­skiej ASP. Stro­na auto­ra: www.grapik.pl

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­skaW peł­nej wer­sji gra­ficz­nej moż­na go prze­czy­tać > tutaj.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Reklama

Już w sprze­da­ży w dobrych salo­ni­kach pra­so­wych w całej Pol­sce

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy