Artykuł

Jakub Jernajczyk: Kurczak Russella

Czy należy ufać indukcji jako metodzie zdobywania wiedzy naukowej? Przykład z kurczakiem Russella pomoże nam odpowiedzieć na to pytanie.

R e k l a m a

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 4 (10), s. 43. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Wie­le zwie­rząt wyka­zu­je instynk­tow­ną wia­rę w powta­rzal­ność pew­nych zja­wisk.

Zwie­rzę­ta domo­we na widok kar­mią­cej je zazwy­czaj oso­by ocze­ku­ją poży­wie­nia. Wie­my, że te wszyst­kie dość pry­mi­tyw­ne ocze­ki­wa­nia jed­no­staj­no­ści bywa­ją zwod­ni­cze. Czło­wiek, któ­ry kar­mił kur­cza­ka co dzień, przez całe jego życie, w koń­cu zamiast tego skrę­ca mu kark, dowo­dząc zara­zem, że kur­cza­ko­wi przy­dał­by się bar­dziej wyra­fi­no­wa­ny pogląd na jed­no­staj­ność przy­ro­dy.

Nie sądź­my jed­nak pochop­nie, że sytu­acja czło­wie­ka jest zna­czą­co lep­sza. Zdro­wy roz­są­dek każe nam prze­cież wie­rzyć, że słoń­ce wzej­dzie kolej­ne­go poran­ka, ponie­waż dotąd wscho­dzi­ło codzien­nie. Moż­li­we zatem, że „nie jeste­śmy wca­le w lep­szym poło­że­niu niż kur­czak, któ­re­mu nie­ocze­ki­wa­nie skrę­co­no kark”.

W ten spo­sób Ber­trand Rus­sell odno­si się do pro­ble­mu induk­cji jako meto­dy zdo­by­wa­nia wie­dzy. Induk­cja pole­ga na wycią­ga­niu ogól­nych wnio­sków na bazie jed­nost­ko­wych przy­pad­ków (obser­wa­cji, doświad­czeń). Jest to jed­nak rozu­mo­wa­nie zawod­ne, ponie­waż żad­na licz­ba powtó­rzeń jakie­goś zda­rze­nia nie gwa­ran­tu­je, że zaj­dzie ono w przy­szło­ści. Induk­cja nie jest więc meto­dą, za pomo­cą któ­rej moż­na cze­go­kol­wiek dowieść. To, że słoń­ce wscho­dzi­ło dotąd każ­de­go poran­ka, nie ozna­cza, że będzie tak zawsze. Tym bar­dziej fakt, iż budzi­li­śmy się dotych­czas codzien­nie, nie powi­nien utwier­dzać nas (podob­nie jak i kur­cza­ka) w prze­ko­na­niu, że będzie­my żyć wiecz­nie.

Cho­ciaż induk­cja nie może sta­no­wić pod­sta­wy zdo­by­wa­nia i wery­fi­ko­wa­nia wie­dzy nauko­wej, może być pomoc­nym narzę­dziem przy wysu­wa­niu hipo­tez. W prak­ty­ce nowe teo­rie szki­co­wa­ne są na ogół na bazie ogra­ni­czo­ne­go zbio­ru obser­wa­cji. Nato­miast popraw­ność, czy też praw­dzi­wość tych teo­rii musi już być spraw­dza­na w inny spo­sób.


jernajczykJakub Jer­naj­czyk – Mate­ma­tyk, arty­sta wizu­al­ny, popu­la­ry­za­tor nauki; adiunkt na Wydzia­le Gra­fi­ki i Sztu­ki Mediów wro­cław­skiej ASP. Stro­na auto­ra: www.grapik.pl

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­skaW peł­nej wer­sji gra­ficz­nej moż­na go prze­czy­tać > tutaj.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Reklama

Już w sprze­da­ży w dobrych salo­ni­kach pra­so­wych w całej Pol­sce

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wes­przeć tę ini­cja­ty­wę dowol­ną kwo­tą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakład­ki WSPARCIE na naszej stro­nie, kli­ka­jąc poniż­szy link. Klik: Chcę wes­przeć „Filo­zo­fuj!”

Polecamy