Artykuł

Jakub Jernajczyk: Kurczak Russella

Czy należy ufać indukcji jako metodzie zdobywania wiedzy naukowej? Przykład z kurczakiem Russella pomoże nam odpowiedzieć na to pytanie.

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 23 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 4 (10), s. 43. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Wiele zwierząt wykazu­je instynk­towną wiarę w pow­tarzal­ność pewnych zjawisk.

Zwierzę­ta domowe na widok karmiącej je zazwyczaj oso­by oczeku­ją poży­wienia. Wiemy, że te wszys­tkie dość prymi­ty­wne oczeki­wa­nia jed­nos­ta­jnoś­ci bywa­ją zwod­nicze. Człowiek, który karmił kur­cza­ka co dzień, przez całe jego życie, w końcu zami­ast tego skrę­ca mu kark, dowodząc zarazem, że kur­cza­kowi przy­dał­by się bardziej wyrafi­nowany pogląd na jed­nos­ta­jność przy­rody.

Nie sądźmy jed­nak pochop­nie, że sytu­ac­ja człowieka jest znaczą­co lep­sza. Zdrowy rozsądek każe nam prze­cież wierzyć, że słońce wze­jdzie kole­jnego poran­ka, ponieważ dotąd wschodz­iło codzi­en­nie. Możli­we zatem, że „nie jesteśmy wcale w lep­szym położe­niu niż kur­czak, które­mu nieoczeki­wanie skrę­cono kark”.

W ten sposób Bertrand Rus­sell odnosi się do prob­le­mu indukcji jako metody zdoby­wa­nia wiedzy. Indukc­ja pole­ga na wycią­ga­niu ogól­nych wniosków na bazie jed­nos­tkowych przy­pad­ków (obserwacji, doświad­czeń). Jest to jed­nak rozu­mowanie zawodne, ponieważ żad­na licz­ba powtórzeń jakiegoś zdarzenia nie gwaran­tu­je, że zajdzie ono w przyszłoś­ci. Indukc­ja nie jest więc metodą, za pomocą której moż­na czegokol­wiek dowieść. To, że słońce wschodz­iło dotąd każdego poran­ka, nie oznacza, że będzie tak zawsze. Tym bardziej fakt, iż budzil­iśmy się doty­chczas codzi­en­nie, nie powinien utwierdzać nas (podob­nie jak i kur­cza­ka) w przeko­na­niu, że będziemy żyć wiecznie.

Cho­ci­aż indukc­ja nie może stanow­ić pod­stawy zdoby­wa­nia i wery­fikowa­nia wiedzy naukowej, może być pomoc­nym narzędziem przy wysuwa­niu hipotez. W prak­tyce nowe teorie szki­cow­ane są na ogół na bazie ogranic­zonego zbioru obserwacji. Nato­mi­ast poprawność, czy też prawdzi­wość tych teorii musi już być sprawdzana w inny sposób.


jernajczykJakub Jer­na­jczyk – Matem­atyk, artys­ta wiz­ual­ny, pop­u­laryza­tor nau­ki; adi­unkt na Wydziale Grafi­ki i Sztu­ki Mediów wrocławskiej ASP. Strona auto­ra: www.grapik.pl

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­kaW pełnej wer­sji graficznej moż­na go przeczy­tać > tutaj.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy