Filozofuj! 2016 nr 2 (8)

10,00

 

 

Opis

Kalen­da­rium

Czy w świe­cie jest miej­sce na wol­no­ść? > Jacek Wawer

Jaką rolę odgry­wa wol­na wola w podej­mo­wa­niu racjo­nal­ny­ch decy­zji? Czy decy­zje pod­ję­te pod wpły­wem sub­stan­cji odu­rza­ją­cy­ch są wol­ne? Czy wycho­wa­nie ogra­ni­cza spek­trum wol­ny­ch wybo­rów? Jak wią­żą się ze sobą wol­no­ść i odpo­wie­dzial­no­ść? To zale­d­wie kil­ka pytań sygna­li­zu­ją­cy­ch trud­ne i zło­żo­ne zagad­nie­nia. By nie musieć ich roz­strzy­gać, wystar­czy wyka­zać, że wol­ny­ch decy­zji po pro­stu nie ma. A więc do dzie­ła!

Nauka prze­ciw wol­nej woli? > Adam Gro­bler

Cóż war­te było­by życie, gdy­by kie­ro­wa­ło nim śle­pe prze­zna­cze­nie lub rów­nie śle­py przy­pa­dek? Jak uchro­nić się od puła­pek myśle­nia, że tak wła­śnie jest?

Wol­na wola i świat mate­rial­ny > Sta­ni­sław Judyc­ki

Wszy­scy zna­my te obra­zy: foto­gra­fie sate­li­tar­ne okry­tej nocą kuli ziem­skiej, na któ­ry­ch wpraw­dzie domi­nu­je gra­na­to­wa czerń mórz i lądów, lecz jed­no­cze­śnie jarzą się świa­tła mia­st, a są one albo bar­dzo licz­ne i sku­pio­ne, albo wśród bez­mia­ru ciem­no­ści błysz­czą tyl­ko poszcze­gól­ne świe­tli­ste punk­ci­ki. Tak moż­na widzieć ludz­ką wol­ną wolę w sto­sun­ku do resz­ty świa­ta.

Traf moral­ny > David Eno­ch

Zazwy­czaj uwa­ża­my, że pono­si­my odpo­wie­dzial­no­ść za skut­ki naszy­ch wybo­rów. Czy jed­nak zawsze tak jest? Co jeśli zasłu­ga lub wina moral­na mogą zale­żeć od tra­fu?

Wywiad z Rober­tem Kane’em, czo­ło­wym znaw­cą i auto­rem licz­ny­ch publi­ka­cji na temat wol­nej woli.

Narzę­dzia filo­zo­fa

Logi­ka: #4: Pre­da­to­ry­za­cja logi­ki > Rafał Urba­niak
Warsz­tat logicz­ny: #I: Zasa­da nie­sprzecz­no­ści jako narzę­dzie myśle­nia > Witold Mar­ci­szew­ski
Teo­ria argu­men­ta­cji: #4: Ktoś taki jak ty nie może mieć racji, czy­li argu­men­ty ad homi­nem > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Świat bez wol­nej woli > Artur Szut­ta
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Księ­ga życia > Alvin I. Gold­man

Spór o ist­nie­nie wol­nej woli – info­gra­fi­ka

Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi (oprac. Jacek Jaroc­ki)

Wol­na wola u Gre­ków i Rzy­mian > Michał Bizoń

Dyle­ma­ty moral­ne

Lord Jim i traf moral­ny > Nata­sza Szut­ta
Zagad­ka moral­nej prze­mia­ny > Pio­tr Bar­tu­la

Felie­to­ny
Wol­na decy­zja > Jacek Jaś­tal
Sens i non­sens pro­ble­mu wol­nej woli > Woj­cie­ch Żeła­niec

Spo­tka­nia z Ary­sto­te­le­sem
Myśl Ary­sto­te­le­sa do bólu racjo­nal­na > Hen­ryk Pod­biel­ski

Gdzie na stu­dia filo­zo­ficz­ne?

Doda­tek matu­ral­ny
Wydział Filo­zo­fii KUL
Insty­tut Filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Miko­ła­ja Koper­ni­ka w Toru­niu
Insty­tut Filo­zo­fii, Socjo­lo­gii i Dzien­ni­kar­stwa Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go

Filo­zo­fia dla dzie­ci

Baj­ki filo­zo­ficz­ne > Doro­ta Mon­kie­wi­cz-Cybul­ska

Este­ty­ka

Pro­ble­my z defi­ni­cją sztu­ki > Benia­min Bukow­ski

Dia­log

Przed nami wiecz­ny powrót > Achil­le Varzi, Rober­to Casa­ti

Roz­ma­ito­ści filo­zo­ficz­ne

Cze­go filo­zof może się nauczyć od spor­tu? > Jan Woleń­ski

Filo­zo­fia w fil­mie

Potwór moral­ny czy odpo­wie­dzial­na oso­ba? Przy­pa­dek Leonar­da z Memen­to > Micha­el McKen­na

Who is who w pol­skiej filo­zo­fii

Leopold Blau­ste­in > Paweł Rze­wu­ski

Z pół­ki filo­zo­fa…

Pra­wo wol­no­ści – komiks filo­zo­ficz­ny

Filo­zo­ficz­ne zoo

Mrów­ka Put­na­ma > Jakub Jer­naj­czyk

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka

***

Wstępniak

Dro­dzy Czy­tel­ni­cy,

w poło­wie ubie­głe­go roku pod­ję­li­śmy decy­zję, by jeden z nume­rów w roku bie­żą­cym poświę­cić zagad­nie­niu wol­nej woli. Czy nasza decy­zja była wol­na, czy też już od począt­ku ist­nie­nia świa­ta było usta­lo­ne, że „wykrę­ci­my” taki numer? Nie któ­ryś tam kie­dyś, ale wła­śnie numer 2 w 2016 roku. I że zamie­ści­my w nim takie a nie inne arty­ku­ły, na z góry usta­lo­ny­ch stro­na­ch, co zakła­da wie­le kon­kret­ny­ch decy­zji i dzia­łań naszy­ch auto­rów i redak­to­rów. Nawet lite­rów­ka na okre­ślo­nej stro­nie, w okre­ślo­nej szpal­cie, w okre­ślo­nym wyra­zie mia­ła­by być wpi­sa­na w warun­ki począt­ko­we tego świa­ta. Czy zatem może­cie mieć do nas pre­ten­sje o ewen­tu­al­ne uster­ki języ­ko­we? Czy mogli­śmy ich unik­nąć? Nauka, z jej ści­sły­mi, powszech­ny­mi i deter­mi­ni­stycz­ny­mi pra­wa­mi, wyda­je się roz­grze­szać nas z prze­win redak­cyj­ny­ch i wszel­ki­ch inny­ch zresz­tą też. Nie może bowiem zakła­dać, że nasze „postęp­ki” nie mają okre­ślo­ny­ch przy­czyn. Sko­ro zaś je mają, to wyni­kłe z nich czy­ny nie mogły być inne. Tym­cza­sem przy­naj­mniej nie­kie­dy czu­je­my się wol­ni, przy­naj­mniej nie­kie­dy czu­je­my się spraw­ca­mi, czy­li nie­zde­ter­mi­no­wa­ny­mi przy­czy­na­mi naszy­ch czy­nów, nie­jed­no­krot­nie w naszy­ch wnę­trza­ch doświad­cza­my tru­du podej­mo­wa­nia wol­nej – jak się nam wyda­je – decy­zji. Wokół tego poczu­cia i zro­dzo­ne­go z nie­go poję­cia odpo­wie­dzial­no­ści zor­ga­ni­zo­wa­li­śmy nasze życie spo­łecz­ne, z moral­no­ścią i  wymia­rem spra­wie­dli­wo­ści.

Czym więc jest wol­na wola? Czy podej­mu­je­my, przy­naj­mniej od cza­su do cza­su, wol­ne decy­zje? Czy są one do pogo­dze­nia z wizją świa­ta, w któ­rym wszyst­kie zda­rze­nia, rów­nież te zacho­dzą­ce w obrę­bie naszy­ch orga­ni­zmów, wyzna­cza­ne są przez poprze­dza­ją­ce je przy­czy­ny oraz pra­wa rzą­dzą­ce w przy­ro­dzie? Czy brak wol­nej woli prze­kre­ślał­by moż­li­wo­ść ety­ki? Czy bez niej mogli­by­śmy sobie przy­pi­sy­wać winę lub zasłu­gi za nasze dzia­ła­nia? Pyta­nia te, choć w róż­ny­ch wer­sja­ch, nur­tu­ją filo­zo­fów już od sta­ro­żyt­no­ści. Pomi­mo upły­wu cza­su i coraz więk­szej wie­dzy pyta­nia o wol­ną wolę wciąż pozo­sta­ją nie­roz­strzy­gnię­te, wciąż sta­no­wi ona dla nas fascy­nu­ją­cą zagad­kę.

Chce­my, aby­ście i Wy jej zasma­ko­wa­li, zmie­rzy­li się z nią poprzez lek­tu­rę arty­ku­łów tema­tycz­ny­ch „Filo­zo­fuj!”. Waż­nym ich uzu­peł­nie­niem są: wywiad z Rober­tem Kane’em, jed­nym z naj­więk­szy­ch na świe­cie spe­cja­li­stów od zagad­nie­nia wol­nej woli, info­gra­fi­ka pre­zen­tu­ją­ca sta­no­wi­ska w spo­rze o ist­nie­nie wol­nej woli oraz ankie­to­we opi­nie filo­zo­fów na ten temat.

Przy­go­to­wa­li­śmy dla Was tak­że nasze sta­łe dzia­ły. Kon­ty­nu­uje­my kurs logi­ki z Rafa­łem Urba­nia­kiem. Roz­po­czy­na­my tak­że „Warsz­tat logi­ki” pro­wa­dzo­ny przez Witol­da Mar­ci­szew­skie­go. Krzysz­tof Wie­czo­rek w swo­im kur­sie sztu­ki argu­men­ta­cji obja­śni, czym są argu­men­ty ad homi­nem. W kil­ku sta­ły­ch dzia­ła­ch nawią­że­my tak­że do głów­ne­go tema­tu nume­ru. W dzia­le „Eks­pry­men­ty myślo­we” Alvin I. Gold­man i Artur Szut­ta zachę­ca­ją do namy­słu nad para­dok­sa­mi wol­nej woli w fizycz­nym świe­cie. Michał Bizoń zabie­rze nas w prze­szło­ść, pre­zen­tu­jąc myśli sta­ro­żyt­ny­ch Gre­ków i Rzy­mian na temat wol­nej woli. Tema­ty­ce tej poświę­co­ne są rów­nież felie­to­ny Woj­cie­cha Żełań­ca i Jac­ka Jaś­ta­la. W etycz­ną podróż po lite­ra­tu­rze zabie­rze Was Nata­sza Szut­ta – tym razem będzie to wypra­wa do świa­ta Lor­da Jima, dają­ca oka­zję do reflek­sji na temat zasłu­gi i tra­fu moral­ne­go. Z kolei Pio­tr Bar­tu­la pro­po­nu­je roz­wa­ża­nia na temat moż­li­wo­ści moral­nej prze­mia­ny z isto­ty mor­der­czej i moral­nie znisz­czo­nej w oso­bę moral­nie wraż­li­wą.

Otwie­ra­my tak­że nowy cykl „Roz­ma­ito­ści filo­zo­ficz­ny­ch” wybit­ne­go filo­zo­fa, Jana Woleń­skie­go, któ­ry na począ­tek zachę­ca do reflek­sji nad tym, cze­go filo­zof może nauczyć się od spor­tu. Kon­ty­nu­uje­my spo­tka­nia z Ary­sto­te­le­sem, tym razem zapra­sza­jąc do roz­mo­wy prof. Hen­ry­ka Pod­biel­skie­go, spe­cja­li­stę od filo­zo­fii Sta­gi­ry­ty i tłu­ma­cza jego dzieł. Pro­po­nu­je­my Wam tak­że roz­wa­ża­nia nad filo­zo­fią sztu­ki, kolej­ną daw­kę filo­zo­fii w fil­mie, pro­po­zy­cje bajek do filo­zo­fo­wa­nia z dzieć­mi, następ­ny odci­nek cyklu poświę­co­ne­go pol­skim filo­zo­fom. Na koniec nie mogło zabrak­nąć filo­zo­ficz­nej roz­ryw­ki, komik­su i krzy­żów­ki. Jest też kolej­na nowo­ść – „Filo­zo­ficz­ne zoo”, w któ­rym zwie­rza­ki słyn­ny­ch filo­zo­fów zachę­cą Was do reflek­sji nad wybra­nym pro­ble­mem filo­zo­ficz­nym.

Przed nami maj. Czas matur i… podej­mo­wa­nia decy­zji o wybo­rze kie­run­ku stu­diów. Ufa­my, że roz­wa­ży­cie stu­dio­wa­nie filo­zo­fii. W nume­rze zna­la­zły się więc infor­ma­cje o ośrod­ka­ch aka­de­mic­ki­ch, któ­re pro­wa­dzą nabór na stu­dia filo­zo­ficz­ne. Sze­ro­ki ich wykaz posze­rzy pole Waszej wol­no­ści.

A zatem… Filo­zo­fuj­cie!

Redak­cja

***

 

Recenzje

Na razie nie ma opinii o produkcie.

Napisz pierwszą opinię o “Filozofuj! 2016 nr 2 (8)”

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz lubić także…

Polecamy także zakupy w