Filozofuj! 2016 nr 5 (11)

10,00

Opis

Kalen­dar­i­um

Kul­tura? A cóż to takiego? > Artur Szut­ta
Kul­tura to coś, czego nie widać, ale co nas otacza i cią­gle na nas odd­zi­ału­je, bez czego nasze życie utraciło­by swój ludz­ki wymi­ar.

Kul­tura i edukac­ja > David Carr
W edukacji powin­no chodz­ić o przekazy­wanie tego, co najbardziej wartoś­ciowe w naszej kul­turze. Nieste­ty, rzeczy­wis­tość eduka­cyj­na znacznie odb­ie­ga od tego ideału.

Wartoś­ci w kul­turze > Leszek Kop­ci­uch
Gdy ktoś mówi o wartoś­ci­ach, to zwyk­le ma na myśli wartoś­ci z najwyżej pół­ki (takie jak praw­da, dobro, pię­kno), nie dostrze­ga­jąc, że aksjo­log­iczny wymi­ar przysługu­je także np. zwykłej przy­jem­noś­ci.

Kul­tu­ry gorsze i lep­sze? > Jacek Hołówka
Czy kul­tu­ry moż­na oce­ni­ać i porówny­wać? Czy jest możli­wy pomiędzy nimi aut­en­ty­czny dia­log doty­czą­cy wartoś­ci? Czy fakt akcep­towa­nia nierównego trak­towa­nia kobi­et w jed­nej kul­turze może być w uza­sad­niony sposób oce­ni­any przez członków kul­tu­ry, w której uznawany jest ideał równoś­ci płci? Czy este­ty­cz­na wartość IX Sym­fonii Beethove­na jest podob­na, a może nieporówny­wal­na do wartoś­ci utworu reg­gae?

Kul­tura i ksz­tał­towanie samego siebie > Robert Piłat
Kul­tura wyso­ka tworzy w nas całkowicie nowe prag­nienia i nową możli­wą tożsamość – w ten sposób, uczest­nicząc w kul­turze wysok­iej, tworzymy samych siebie.

Kul­tura i kryzys > Hen­ryk Kiereś
Kul­tura europe­js­ka przeży­wa kryzys, którego przy­czy­na­mi są błędne ide­al­isty­czne teorie filo­zoficzne oraz pró­by wciela­nia w życie utopi­jnych ustro­jów społecznych. Poko­nanie kryzy­su jest możli­we tylko poprzez powrót do trady­cji real­iz­mu filo­zoficznego.

Wywiad
Kul­tura tworzy wrażli­we środowisko, w którym żyje­my > Wywiad z pro­fe­sorem Johnem Haldane’em

Narzędzia filo­zo­fa
Warsz­tat log­iczny: #4. Pod­stawy logi­ki przynosimy na świat w głowach > Witold Mar­ciszews­ki
Teo­ria argu­men­tacji: #7. Odwróce­nie argu­men­tu, czyli poko­nanie prze­ci­wni­ka jego włas­ną bronią > Krzysztof A. Wiec­zorek
Ekspery­ment myślowy: Klucz kul­tu­ry > Artur Szut­ta
Gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi: Paideia > Michał Bizoń

Ety­ka w lit­er­aturze
Wład­ca much” i spór o metody wychowa­nia moral­nego > Natasza Szut­ta

Opinie
Filo­zofia jest nieza­stą­pi­onym narzędziem pogłębia­nia samoświado­moś­ci poszczegól­nych sfer kul­tu­ry > Andrzej Sza­haj

Feli­eton
Jak to jest być bogiem Lono? > Jacek Jaś­tal
Kto się boi mul­ti-kul­ti? > Adam Grob­ler
Chci­wość Abso­lu­tu > Piotr Bar­tu­la

Roz­maitoś­ci filo­zoficzne
Gödel i pra­wo > Jan Woleńs­ki

Dia­log
Lus­tro, które odbi­ja z opóźnie­niem > Achille Varzi, Rober­to Casati

Filo­zofia dla dzieci
Myśl log­icznie, dzieci­aku! > Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka

Who is who w pol­skiej filo­zofii
Piotr Cho­j­nac­ki > Paweł Rzewus­ki

Filo­zofia w filmie
Nien­asyceni / A Big­ger Splash > Mał­gorza­ta Szostak

Filo­zoficzne Zoo – wywiad
Jak zwierzę­ta mogą pomóc w filo­zo­fowa­niu? > Jakub Jer­na­jczyk

Z pół­ki filo­zo­fa…

Korze­nie Europy – komiks filo­zoficzny

Filo­zofia z przym­ruże­niem oka


Wstępniak

Drodzy Czytel­ni­cy,

żyje­my w dwóch różnych, cho­ci­aż cza­sa­mi przenika­ją­cych się rzeczy­wis­toś­ci­ach: w świecie fizy­cznym oraz świecie kul­tu­ry. Niko­go nie trze­ba przekony­wać, że warto badać i poz­nawać świat fizy­czny. Żyjąc w dobie nau­ki, o czym pisal­iśmy w poprzed­nim numerze „Filo­zo­fuj!”, jesteśmy świad­ka­mi licznych i fas­cynu­ją­cych odkryć doty­czą­cych fak­tów w świecie przy­rody. Tak samo fas­cynu­jące i równie ważne może być badanie drugiego z wyżej wymienionych światów – świa­ta kul­tu­ry.
Rzeczy­wis­tość kul­tu­ry może wydawać się bardziej sub­tel­na i niedostrze­gal­na niż świat obiek­tów fizy­cznych. Owszem, nietrud­no zauważyć jej wymi­ar mate­ri­al­ny, otacza­jące nas wielkie budowle, coraz szyb­sze pojazdy, kolorowe reklamy tęt­nią­cych życiem miast, jed­nak kul­tura obe­j­mu­je znacznie więcej: światy idei, schematów myśle­nia i dzi­ała­nia, wartoś­ci, który­mi odd­y­chamy jak powi­etrzem i których, jak i samego powi­etrza, może­my nie dostrze­gać, a które mają na jakość naszego życia tak prze­możny wpływ. Świat kul­tu­ry jest równie piękny i fas­cynu­ją­cy, co rzeczy­wis­tość obe­j­mu­ją­ca gwiezdne galak­ty­ki, sub­ato­mowy świat cząsteczek czy bio­log­iczną różnorod­ność naszej plan­e­ty. Jest piękny, fas­cynu­ją­cy, ale też istot­ny z prak­ty­cznego punk­tu widzenia. Tak jak zna­jo­mość praw fizy­ki pozwala nam orga­ni­zować sobie życie, wal­czyć z choroba­mi, katak­l­iz­ma­mi, tak też zna­jo­mość sił kul­tur­owych pozwala nam zrozu­mieć kul­tur­owe katak­l­izmy, jaki­mi niewąt­pli­we są krwawe rewoluc­je, ale też zabójcze kul­tur­owe sta­gnac­je i kryzysy, i być może ich uniknąć.

Sto­jąc w obliczu fenomenu kul­tu­ry, zada­je­my sobie wiele doniosłych pytań. Czym jest kul­tura? Co należy do jej isto­ty? Jaka jest jej relac­ja do wartoś­ci? Czy poma­ga nam ona je odkry­wać? A może je wyt­warza? Czy kul­tura jest czymś jed­no­li­tym, czy wewnętrznie zróżni­cow­anym? Co oznacza podzi­ał na kul­turę wysoką i kul­turę niską? Jak waż­na jest kul­tura? Jak ją przekazy­wać? Jaka jest rola filo­zofii w kul­turze? Dlaczego jest tak wiele kul­tur? Czy ist­nieją jakieś kry­te­ria ich porówny­wa­nia? Jak kul­tu­ry powin­ny się do siebie odnosić nawza­jem? Więk­szość z tych pytań ma charak­ter filo­zoficzny i należy do sze­roko rozu­mi­anej dziedziny filo­zofii kul­tu­ry. Mając świado­mość doniosłoś­ci zagad­nienia kul­tu­ry, właśnie kul­turze poświę­camy niniejszy numer „Filo­zo­fuj!”.

Poprosil­iśmy naszych przy­jaciół filo­zofów o przy­bliże­nie przy­na­jm­niej niek­tórych z powyżej wymienionych kwestii. Na pytanie, czym jest kul­tura, próbu­je odpowiedzieć Artur Szut­ta. Relacji między kul­turą a edukacją poświę­cony jest esej bry­tyjskiego filo­zo­fa Davi­da Car­ra. Związkom kul­tu­ry z wartoś­ci­a­mi przyglą­da się Leszek Kop­ci­uch. Jacek Hołówka porusza kwest­ię porówny­wa­nia i oce­ni­a­nia kul­tur. Nad rolą kul­tu­ry wysok­iej i jej relacją do tzw. kul­tu­ry pop­u­larnej zas­tanaw­ia się Robert Piłat, nato­mi­ast o kul­tur­owym kryzysie Zachodu i jego przy­czy­nach pisze Hen­ryk Kiereś. Kul­turze, jej znacze­niu, zagroże­niom oraz sposobom ich pokony­wa­nia jest poświę­cony wywiad z Johnem Haldane’em, jed­nym z najbardziej wpły­wowych obec­nie filo­zofów. Pewne uroz­maice­nie lek­tu­ry na tem­at kul­tu­ry stanowi nasza trady­cyj­na anki­eta filo­zoficz­na, w której pytamy o to, co w kul­turze jest najważniejsze, oraz o to, jaką rolę w kul­turze odgry­wa filo­zofia.

Dru­ga część numeru to stałe rubry­ki: warsz­tat logi­ki Witol­da Mar­ciszewskiego, kurs sztu­ki argu­men­tacji Krzyszto­fa Wiec­zor­ka, ekspery­ment myślowy Artu­ra Szut­ty, gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi autorstwa Michała Bizo­nia. Przez filo­zofię w lit­er­aturze przeprowadzi Was Natasza Szut­ta. Pole­camy też świetne tek­sty: Jac­ka Jaś­ta­la o poucza­jącej his­torii kap­i­tana Cooka, Adama Grob­lera o kwestii wielokul­tur­owoś­ci, Pio­tra Bar­tuli o „chci­wym Absolu­cie” Hoene-Wrońskiego, Jana Woleńskiego o wyko­rzys­ta­niu logi­ki do anal­izy kwestii prawnych oraz Doroty Monkiewicz-Cybul­skiej o filo­zo­fowa­niu z dzieć­mi. Jak zwyk­le może­cie też liczyć na tekst o filo­zofii w filmie, którego autorką jest Mał­gorza­ta Szostak. Na koniec, jak zawsze, odrobi­na filo­zoficznej rozry­w­ki: komiks, żar­ty, krzyżówka oraz zoo, oczy­wiś­cie wszys­tko filo­zoficzne.

Z filo­zoficznym pozdrowie­niem

Redakc­ja

Opinie

Na razie nie ma opinii o produkcie.

Napisz pierwszą opinię o “Filozofuj! 2016 nr 5 (11)”

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz lubić także…

Polecamy także zakupy w