Artykuł Dialogi Logika

Achille Varzi, Roberto Casati: Wzmocnić miejsca mocne!

Zapisz się do naszego newslettera

Down­lo­ad (PDF, 695KB)


Il Sole 24 Ore, 13 lip­ca 2014

Ona: Abra­ham Wald: oto czło­wiek, któ­ry potra­fił myśleć nega­tyw­nie!

On: A któż to taki, ten Abra­ham Wald?

Ona: Był ame­ry­kań­skim mate­ma­ty­kiem i sta­ty­sty­kiem pocho­dze­nia węgier­skie­go. Czy­tam wła­śnie w tej książ­ce o sta­ty­sty­ce, że pod­czas dru­giej woj­ny świa­to­wej alian­ci zapro­si­li go do pra­cy nad pro­ble­ma­mi ana­li­zy woj­sko­wej. Obro­na prze­ciw­lot­ni­cza i lot­nic­two w bitwach powietrz­nych ponio­sły znacz­ne stra­ty. Cho­dzi­ło o to, by wzmoc­nić samo­lo­ty tak, żeby były mniej podat­ne na uszko­dze­nia. Oczy­wi­ście wzmoc­nie­nie samo­lo­tu ozna­cza obcią­że­nie go i dla­te­go waż­ne jest, żeby ochro­nę zmi­ni­ma­li­zo­wać, to zna­czy umie­ścić ją tam, gdzie jest napraw­dę nie­zbęd­na.

On: Ale dla­cze­go piszą o tym w książ­ce o sta­ty­sty­ce?

Ona: Wald zaczął cier­pli­wie obser­wo­wać samo­lo­ty wra­ca­ją­ce z misji, aby stwo­rzyć sche­mat gra­ficz­ny ude­rzeń poci­sków. W ten spo­sób uzy­skał roz­kład dziur na sche­ma­cie samo­lo­tu: na czar­no zazna­czo­ne są wszyst­kie obsza­ry tra­fio­ne we wszyst­kich samo­lo­tach, na bia­ło – obsza­ry nie­tra­fio­ne we wszyst­kich samo­lo­tach.

On: Świet­ny pomysł. Dzię­ki temu wystar­czy­ło póź­niej wzmoc­nić wszyst­kie miej­sca zazna­czo­ne na czar­no.

Ona: Wca­le nie. Wer­dykt Wal­da brzmiał: wzmoc­nij­cie miej­sca bia­łe!

On: Ale dla­cze­go? Czy nie mówi­łaś, że bia­łe obsza­ry to te, w któ­re nigdy nie tra­fio­no?

Ona: Dokład­nie. Wła­śnie tutaj widać zdol­ność myśle­nia nega­tyw­ne­go. Obser­wa­cje reje­stro­wa­ne na sche­ma­cie doty­czy­ły samo­lo­tów, któ­re wró­ci­ły do bazy. Samo­lo­ty te zdo­ła­ły wró­cić, pomi­mo że zosta­ły tra­fio­ne. A zatem ich uszko­dze­nia – uszko­dze­nia, któ­rym odpo­wia­da­ją czar­ne obsza­ry na sche­ma­cie – nie były fatal­ne. Inny­mi sło­wy, brak śla­dów w bia­łych stre­fach, tych nie­tknię­tych, ozna­czał przy­pusz­czal­nie, iż samo­lo­ty oca­la­ły dla­te­go, że nie zosta­ły tra­fio­ne w te miej­sca. Moż­na rów­nież przy­pusz­czać, że w te wła­śnie miej­sca zosta­ły tra­fio­ne samo­lo­ty, któ­re nie wró­ci­ły do bazy, tyle że tego nie moż­na było stwier­dzić…

On: …wła­śnie dla­te­go, że zosta­ły zestrze­lo­ne!

Ona: Wnio­sko­wa­nie jest czę­sto sko­kiem od tego, co zna­ne, do tego, co nie­zna­ne. Wie­my pew­ne rze­czy, doko­nu­je­my pew­nych obser­wa­cji i na ich pod­sta­wie wnio­sku­je­my o innych. Jeśli doko­na­nie jakichś obser­wa­cji jest nie­moż­li­we, jak w przy­pad­ku zestrze­lo­nych samo­lo­tów, wnio­sko­wa­nie musi prze­bie­gać sub­tel­nie, szu­kać nie­zwy­kłych ście­żek – nawet jeśli może się wyda­wać, że pro­wa­dzą w kie­run­ku prze­ciw­nym, niż wska­zu­je intu­icja.

Tłu­ma­cze­nie: Patry­cja Mikul­ska


Achil­le Varzi – Pro­fe­sor filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Colum­bia w Nowym Jor­ku.
Stro­na inter­ne­to­wa.

 

 

Rober­to Casa­ti– Pro­fe­sor filo­zo­fii fran­cu­skie­go Cen­tre Natio­nal de la Recher­che Scien­ti­fi­que (CNRS) w Pary­żu. Stro­na inter­ne­to­wa.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska

W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej moż­na go prze­czy­tać > tutaj

Ilu­stra­cja: © raland

Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy