Artykuł Dialogi Logika

Achille Varzi, Roberto Casati: Wzmocnić miejsca mocne!

Varzi Casati baner

Download (PDF695KB)


Il Sole 24 Ore, 13 lipca 2014

Ona: Abraham Wald: oto człowiek, który potrafił myśleć negatywnie!

On: A któż to taki, ten Abraham Wald?

Ona: Był amerykańskim matematykiem i statystykiem pochodzenia węgierskiego. Czytam właśnie w tej książce o statystyce, że podczas drugiej wojny światowej alianci zaprosili go do pracy nad problemami analizy wojskowej. Obrona przeciwlotnicza i lotnictwo w bitwach powietrznych poniosły znaczne straty. Chodziło o to, by wzmocnić samoloty tak, żeby były mniej podatne na uszkodzenia. Oczywiście wzmocnienie samolotu oznacza obciążenie go i dlatego ważne jest, żeby ochronę zminimalizować, to znaczy umieścić ją tam, gdzie jest naprawdę niezbędna.

On: Ale dlaczego piszą o tym w książce o statystyce?

Ona: Wald zaczął cierpliwie obserwować samoloty wracające z misji, aby stworzyć schemat graficzny uderzeń pocisków. W ten sposób uzyskał rozkład dziur na schemacie samolotu: na czarno zaznaczone są wszystkie obszary trafione we wszystkich samolotach, na biało – obszary nietrafione we wszystkich samolotach.

On: Świetny pomysł. Dzięki temu wystarczyło później wzmocnić wszystkie miejsca zaznaczone na czarno.

Ona: Wcale nie. Werdykt Walda brzmiał: wzmocnijcie miejsca białe!

On: Ale dlaczego? Czy nie mówiłaś, że białe obszary to te, w które nigdy nie trafiono?

Ona: Dokładnie. Właśnie tutaj widać zdolność myślenia negatywnego. Obserwacje rejestrowane na schemacie dotyczyły samolotów, które wróciły do bazy. Samoloty te zdołały wrócić, pomimo że zostały trafione. A zatem ich uszkodzenia – uszkodzenia, którym odpowiadają czarne obszary na schemacie – nie były fatalne. Innymi słowy, brak śladów w białych strefach, tych nietkniętych, oznaczał przypuszczalnie, iż samoloty ocalały dlatego, że nie zostały trafione w te miejsca. Można również przypuszczać, że w te właśnie miejsca zostały trafione samoloty, które nie wróciły do bazy, tyle że tego nie można było stwierdzić…

On: …właśnie dlatego, że zostały zestrzelone!

Ona: Wnioskowanie jest często skokiem od tego, co znane, do tego, co nieznane. Wiemy pewne rzeczy, dokonujemy pewnych obserwacji i na ich podstawie wnioskujemy o innych. Jeśli dokonanie jakichś obserwacji jest niemożliwe, jak w przypadku zestrzelonych samolotów, wnioskowanie musi przebiegać subtelnie, szukać niezwykłych ścieżek – nawet jeśli może się wydawać, że prowadzą w kierunku przeciwnym, niż wskazuje intuicja.

Tłumaczenie: Patrycja Mikulska


Achille Varzi – Profesor filozofii Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku.
Strona internetowa.

 

 

Roberto Casati– Profesor filozofii francuskiego Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) w Paryżu. Strona internetowa.

Tekst jest dostępny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polska

W pełnej wersji graficznej można go przeczytać > tutaj

Ilustracja: © raland

Najnowszy numer można nabyć od 2 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy