Antropologia Filozofia przyrody Omówienia i recenzje Publicystyka

Albert Łukasik: Dary przeszłości [recenzja]

Człowiek niewątpliwie charakteryzuje się zdolnością posługiwania się rozbudowanym językiem, predyspozycją do zawierania licznych przyjaźni, preferencją związku monogamicznego czy też możliwością odgadywania intencji drugiej osoby. Jednak każda z tych cech, by osiągnąć znaną nam współczesną postać, musiała przejść przez długi etap ewolucji.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2019 nr 5 (29), s. 51. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


W swo­jej książce Ilu przy­jaciół potrze­bu­je człowiek? Licz­ba Dun­bara i inne wybry­ki ewolucji Robin Dun­bar – bry­tyjs­ki antropolog i psy­cholog ewolucyjny z Uni­w­er­syte­tu Oks­fordzkiego – prezen­tu­je naj­ciekawsze cechy, które charak­teryzu­ją nas jako ludzi, i przed­staw­ia, jak wye­wolu­owały one od cza­sów naszych małpich przod­ków po współczes­ność. Porusza­jąc takie tem­aty jak miłość, seks, zaw­ieranie przy­jaźni, humor, różnice kul­tur­owe, plotkowanie, a także dziedz­icze­nie cech, antropolog zabiera czytel­ni­ka w ewolucyjną podróż do źródeł czyn­ników, które uksz­tał­towały nas jako ludzi. Przed­staw­ia też najnowsze osiąg­nię­cia psy­chologii, ling­wistyki, neu­ronau­ki i antropologii, uzu­peł­ni­a­jąc treść o wyni­ki i wnios­ki z włas­nych badań terenowych.

W ramach wyjaś­ni­a­nia fun­da­men­tów naszego zachowa­nia jesteśmy jako homo sapi­ens raz sprowadzani do ssaków, by w innym momen­cie być przed­staw­ieni jako isto­ty zdolne do prowadzenia poli­ty­ki, rozważa­nia dylematów moral­nych, a także kon­struowa­nia hier­ar­chii w obrę­bie ogrom­nych firm i przed­siębiorstw. Autor zaz­nacza, jak ważne dla naszej ewolucji było zaw­ieranie więzi pomiędzy członka­mi określonego plemienia w celu lep­szej komu­nikacji i koop­er­acji, przy zachowa­niu odpowied­niego lim­i­tu najbliższych nam i najbardziej przy­dat­nych z per­spek­ty­wy przetr­wa­nia towarzyszy. W tym celu Dun­bar powołu­je się na autorską kon­cepcję tak zwanej licz­by Dun­bara, wedle której gór­na grani­ca kon­tak­tów społecznych, które jest w stanie pod­czas danego okre­su utrzymy­wać człowiek, wynosi 150. Głównym źródłem tej hipotezy były dane pozyskane od ludów zbier­acko-łowiec­kich, u których zaob­ser­wowano korelację pomiędzy sta­bil­noś­cią grupy a liczbą jej członków. Oblicza­jąc śred­nią wielkość każdej z plemi­en­nych grup, Dun­bar uzyskał liczbę 150. Następ­nie postanow­ił sprawdz­ić, czy ta sama gór­na grani­ca kon­tak­tów przekła­da się na współczesne i bardziej rozwinięte społecznoś­ci.

Jed­nak książ­ka na tym się nie kończy. Dun­bar przed­staw­ia także krótkie his­to­rie ze swego życia, które ilus­tru­ją prezen­towane przez niego założe­nia, a oprócz prezen­tacji wyników badań pozwala sobie na wyraże­nie włas­nych wniosków doty­czą­cych kondy­cji naszych cza­sów – od poli­ty­ki, poprzez religię, na moral­noś­ci kończąc – i uwzględ­nia w nich także prob­lem gwał­town­ie zmieni­a­jącego się kli­matu Zie­mi i powol­nego zanika­nia bioróżnorod­noś­ci w przy­rodzie.

Książ­ka ta jest skierowana do każdego, kto intere­su­je się przy­rodą, nauka­mi human­isty­czny­mi lub po pros­tu prag­nie lep­iej poz­nać his­torię ewolucji cech, które uksz­tał­towały nas jako isto­ty społeczne.

Albert Łukasik


Robin Dun­bar, Ilu przy­jaciół potrze­bu­je człowiek? Licz­ba Dun­bara i inne wybry­ki ewolucji, tłum. D. Cieśla-Szy­mańs­ka, Kraków: Coper­ni­cus Cen­ter Press, 2019, 308 s.


Intere­su­ją Cię recen­z­je innych książek filo­zoficznych? Zajrzyj do naszego dzi­ału Omówienia i recen­z­je.

Najnowszy numer można nabyć od 3 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy