Antropologia Filozofia przyrody Omówienia i recenzje Publicystyka

Albert Łukasik: Ilu przyjaciół potrzebuje człowiek? Liczba Dunbara i inne wybryki ewolucji [recenzja]

Człowiek niewątpliwie charakteryzuje się zdolnością posługiwania się rozbudowanym językiem, predyspozycją do zawierania licznych przyjaźni, preferencją związku monogamicznego czy też możliwością odgadywania intencji drugiej osoby. Jednak każda z tych cech, by osiągnąć znaną nam współczesną postać, musiała przejść przez długi etap ewolucji.

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2019 nr 5 (29), s. 51. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


W swo­jej książ­ce Ilu przy­ja­ciół potrze­bu­je czło­wiek? Licz­ba Dun­ba­ra i inne wybry­ki ewo­lu­cji Robin Dun­bar – bry­tyj­ski antro­po­log i psy­cho­log ewo­lu­cyj­ny z Uni­wer­sy­te­tu Oks­fordz­kie­go – pre­zen­tu­je naj­cie­kaw­sze cechy, któ­re cha­rak­te­ry­zu­ją nas jako ludzi, i przed­sta­wia, jak wyewo­lu­owa­ły one od cza­sów naszych mał­pich przod­ków po współ­cze­sność. Poru­sza­jąc takie tema­ty jak miłość, seks, zawie­ra­nie przy­jaź­ni, humor, róż­ni­ce kul­tu­ro­we, plot­ko­wa­nie, a tak­że dzie­dzi­cze­nie cech, antro­po­log zabie­ra czy­tel­ni­ka w ewo­lu­cyj­ną podróż do źró­deł czyn­ni­ków, któ­re ukształ­to­wa­ły nas jako ludzi. Przed­sta­wia też naj­now­sze osią­gnię­cia psy­cho­lo­gii, ling­wistyki, neu­ro­nau­ki i antro­po­lo­gii, uzu­peł­nia­jąc treść o wyni­ki i wnio­ski z wła­snych badań terenowych.

W ramach wyja­śnia­nia fun­da­men­tów nasze­go zacho­wa­nia jeste­śmy jako homo sapiens raz spro­wa­dza­ni do ssa­ków, by w innym momen­cie być przed­sta­wie­ni jako isto­ty zdol­ne do pro­wa­dze­nia poli­ty­ki, roz­wa­ża­nia dyle­ma­tów moral­nych, a tak­że kon­stru­owa­nia hie­rar­chii w obrę­bie ogrom­nych firm i przed­się­biorstw. Autor zazna­cza, jak waż­ne dla naszej ewo­lu­cji było zawie­ra­nie wię­zi pomię­dzy człon­ka­mi okre­ślo­ne­go ple­mie­nia w celu lep­szej komu­ni­ka­cji i koope­ra­cji, przy zacho­wa­niu odpo­wied­nie­go limi­tu naj­bliż­szych nam i naj­bar­dziej przy­dat­nych z per­spek­ty­wy prze­trwa­nia towa­rzy­szy. W tym celu Dun­bar powo­łu­je się na autor­ską kon­cep­cję tak zwa­nej licz­by Dun­ba­ra, wedle któ­rej gór­na gra­ni­ca kon­tak­tów spo­łecz­nych, któ­re jest w sta­nie pod­czas dane­go okre­su utrzy­my­wać czło­wiek, wyno­si 150. Głów­nym źró­dłem tej hipo­te­zy były dane pozy­ska­ne od ludów zbie­rac­ko-łowiec­kich, u któ­rych zaob­ser­wo­wa­no kore­la­cję pomię­dzy sta­bil­no­ścią gru­py a licz­bą jej człon­ków. Obli­cza­jąc śred­nią wiel­kość każ­dej z ple­mien­nych grup, Dun­bar uzy­skał licz­bę 150. Następ­nie posta­no­wił spraw­dzić, czy ta sama gór­na gra­ni­ca kon­tak­tów prze­kła­da się na współ­cze­sne i bar­dziej roz­wi­nię­te społeczności.

Jed­nak książ­ka na tym się nie koń­czy. Dun­bar przed­sta­wia tak­że krót­kie histo­rie ze swe­go życia, któ­re ilu­stru­ją pre­zen­to­wa­ne przez nie­go zało­że­nia, a oprócz pre­zen­ta­cji wyni­ków badań pozwa­la sobie na wyra­że­nie wła­snych wnio­sków doty­czą­cych kon­dy­cji naszych cza­sów – od poli­ty­ki, poprzez reli­gię, na moral­no­ści koń­cząc – i uwzględ­nia w nich tak­że pro­blem gwał­tow­nie zmie­nia­ją­ce­go się kli­ma­tu Zie­mi i powol­ne­go zani­ka­nia bio­róż­no­rod­no­ści w przyrodzie.

Książ­ka ta jest skie­ro­wa­na do każ­de­go, kto inte­re­su­je się przy­ro­dą, nauka­mi huma­ni­stycz­ny­mi lub po pro­stu pra­gnie lepiej poznać histo­rię ewo­lu­cji cech, któ­re ukształ­to­wa­ły nas jako isto­ty społeczne.

Albert Łuka­sik


Robin Dun­bar, Ilu przy­ja­ciół potrze­bu­je czło­wiek? Licz­ba Dun­ba­ra i inne wybry­ki ewo­lu­cji, tłum. D. Cie­śla-Szy­mań­ska, Kra­ków: Coper­ni­cus Cen­ter Press, 2019, 308 s.


Inte­re­su­ją Cię recen­zje innych ksią­żek filo­zo­ficz­nych? Zaj­rzyj do nasze­go dzia­łu Omó­wie­nia i recen­zje.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy