Antropologia Fragment z klasyka

Arystoteles: Argument z funkcji

Zapisz się do naszego newslettera

Źró­dło: Ety­ka Niko­ma­chej­ska, 1097b–1098a [tłum. Danie­la Grom­ska, w: Dzie­ła wszyst­kie, t. 5, War­sza­wa 1996, s. 19–22].


Twier­dze­nie jed­nak, że szczę­ście jest naj­wyż­szym dobrem, wyda­je się czymś, na co wszy­scy przy­pusz­czal­nie się godzą, tym nato­miast, cze­go się tu żąda, jest dokład­niej­sze okre­śle­nie, czym ono jest. Moż­na by może okre­śle­nie takie podać, bio­rąc pod uwa­gę swo­istą funk­cję czło­wie­ka. Jak bowiem u flet­ni­sty, rzeź­bia­rza i u każ­de­go arty­sty oraz w ogó­le u każ­de­go, kto ma jakąś funk­cję i jakąś wła­ści­wą sobie czyn­ność, war­tość jego i „dobroć” tkwi w speł­nia­niu owej funk­cji, tak też zda­je się być i u czło­wie­ka, jeśli ist­nie­je jakaś swo­ista jego funk­cja. Czyż­by więc cie­śla i szewc mie­li jakieś wła­ści­we sobie funk­cje i czyn­no­ści, czło­wiek zaś miał­by ich nie mieć, lecz miał­by być stwo­rzo­ny do próż­niac­twa? Czy też raczej tak jak oko, ręka i noga, i każ­da w ogó­le część cia­ła posia­da jakąś funk­cję swo­istą, tak też i czło­wie­ko­wi przy­pi­sać moż­na obok tam­tych wszyst­kich jakąś wła­ści­wą mu funk­cję? Jakaż by to więc mogła być? Co się tyczy życia, to wspól­ne ono jest – jak wia­do­mo – czło­wie­ko­wi nawet z rośli­na­mi, a szu­ka­my funk­cji swo­istej czło­wie­ka. Nale­ży więc abs­tra­ho­wać od funk­cji życio­wych, pole­ga­ją­cych na odży­wia­niu się i wzra­sta­niu. Następ­nym rodza­jem życia było­by jakieś życie pole­ga­ją­ce na odbie­ra­niu wra­żeń zmy­sło­wych, ale i ono wspól­ne jest – jak się oka­zu­je – czło­wie­ko­wi z koniem, wołem i wszel­ką w ogó­le isto­tą żyją­cą. Pozo­sta­je tedy życie pole­ga­ją­ce na dzia­ła­niu pier­wiast­ka rozum­ne­go. Owóż jed­na część tego rozum­ne­go pier­wiast­ka ule­ga rozu­mo­wi, dru­ga zaś sama posia­da rozum i myśli. Ponie­waż tedy i o tym życiu mówi się w dwo­ja­kim zna­cze­niu, to nale­ży tu mieć na myśli życie, któ­re­go isto­tą jest wyko­ny­wa­nie czyn­no­ści rozu­mo­wych; tego bowiem rodza­ju życia tyczy się owo wyra­że­nie, wzię­te w zna­cze­niu wła­ści­wym. Otóż – jeśli swo­istą funk­cją czło­wie­ka jest dzia­ła­nie duszy zgod­ne z rozu­mem lub nie bez rozu­mu; i jeśli swo­ista funk­cja czło­wie­ka i czło­wie­ka etycz­nie wyso­ko sto­ją­ce­go jest iden­tycz­na co do swe­go rodza­ju, tak jak funk­cja cytrzy­sty i cytrzy­sty wybit­ne­go, i tak w ogó­le we wszyst­kich przy­pad­kach, ponie­waż do funk­cji w ogó­le przy­łą­cza się tyl­ko ów wyż­szy sto­pień spo­wo­do­wa­ny dziel­no­ścią (jest bowiem funk­cją cytrzy­sty grać na cytrze, funk­cją dobre­go cytrzy­sty grać dobrze); jeśli więc tak, i jeśli dalej za swo­istą funk­cję czło­wie­ka uwa­ża­my pewien rodzaj życia, a mia­no­wi­cie dzia­ła­nie duszy i postę­po­wa­nie zgod­ne z rozu­mem, za swo­istą zaś funk­cję czło­wie­ka dziel­ne­go to samo dzia­ła­nie wyko­ny­wa­ne w spo­sób szcze­gól­nie dobry; jeśli wresz­cie w ogó­le dobrze wyko­ny­wa­na jest każ­da rzecz, któ­ra jest wyko­ny­wa­na w spo­sób zgod­ny z wymo­ga­mi swej swo­istej dziel­no­ści; jeśli tedy to wszyst­ko tak się ma, to naj­wyż­szym dobrem czło­wie­ka jest dzia­ła­nie duszy zgod­ne z wymo­ga­mi tej dziel­no­ści, o ile zaś ist­nie­je wię­cej rodza­jów tej dziel­no­ści, to zgod­nie z wymo­ga­mi naj­wyż­sze­go i naj­lep­sze­go jej rodza­ju. I to w życiu, któ­re osią­gnę­ło pew­ną dłu­gość. Jed­na bowiem jaskół­ka nie sta­no­wi o wio­śnie ani jeden dzień; tak też jeden dzień ani krót­ki czas nie dają czło­wie­ko­wi bło­go­ści ani szczęścia.


Pobierz tekst w PDF.

Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy