Fragment z klasyka Historia filozofii starożytnej Ontologia

Arystoteles: O przedmiotach okaleczonych

Zapisz się do naszego newslettera

Źró­dło: Ary­sto­te­les, Meta­fi­zy­ka, przeł. T. Żeleź­nik, War­sza­wa 2003, księ­ga V, p. 27.


27. Odcię­te [kawa­łek] nazy­wa się coś, co posia­da wiel­kość, ale nie wiel­kość jaką­kol­wiek; takie może być tyl­ko to, co jest czę­ścio­we i sta­no­wi zara­zem pew­ną całość. Jeśli bowiem odjąć jed­no od dwóch, to nie pozo­sta­je dwa zmniej­szo­ne (bo część odję­ta nie może być rów­na pozo­sta­łej resz­cie); tak jest z każ­dą licz­bą. Poza tym jesz­cze musi pozo­sta­wać ta sama sub­stan­cja. Puchar utrą­co­ny jest jesz­cze pucha­rem, nato­miast licz­ba pomniej­szo­na nie jest już tą samą licz­bą. A jeśli nawet coś jest zło­żo­ne z czę­ści nie­jed­no­rod­nych, to też nie zawsze oddzie­le­nie takiej czę­ści moż­na nazwać zmniej­sze­niem, bo i licz­ba zawie­ra w pew­nym sen­sie ele­men­ty nie­jed­no­rod­ne, jak dia­da i tria­da. I w ogó­le nie ma pomniej­sze­nia cze­goś, gdy układ czę­ści danej rze­czy nie ma żad­ne­go zna­cze­nia, na przy­kład w przy­pad­ku wody lub ognia; trze­ba dopie­ro, żeby czę­ści były tak, a nie ina­czej uło­żo­ne, i żeby taki układ wyni­kał z cha­rak­te­ru danej sub­stan­cji. Pomniej­szo­ne może być rów­nież to, co jest cią­głe. Bo na przy­kład har­mo­nię two­rzą ele­men­ty nie­jed­na­ko­we, zesta­wio­ne w jakimś porząd­ku, a prze­cież har­mo­nia nie może być pomniej­szo­na. Wresz­cie, jeśli jakaś rzecz sta­no­wi pew­ną całość, to nie może być pomniej­szo­na przez ode­rwa­nie czy odcię­cie jakiej­kol­wiek czę­ści: nie mogą to być czę­ści naj­waż­niej­sze, istot­ne, ani czę­ści umiej­sco­wio­ne gdzie­kol­wiek. Tak na przy­kład puchar prze­dziu­ra­wio­ny nie jest jesz­cze tym samym utrą­co­ny; jest taki dopie­ro, gdy bra­ku­je mu ucha lub jakie­goś frag­men­tu brze­gu. A i czło­wiek nie jest oka­le­czo­ny, jeśli stra­ci tro­chę cia­ła albo żół­ci, lecz dopie­ro jeśli utra­ci jakąś część cia­ła z zewnątrz, a i to tyl­ko w tym przy­pad­ku, gdy ta część, jeśli zosta­nie utra­co­na zupeł­nie, nie może już odro­snąć. I dla­te­go łysi nie są ludź­mi okaleczonymi.


Pobierz tekst w PDF.


Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy