Artykuł Ontologia

Blaise Pascal: Dwie nieskończoności

Najnowszy numer: Jak działa język?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2019 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

84. (…) Niechaj tedy człowiek przyjrzy się naturze w jej wzniosłym i pełnym majesta­cie, niech odd­ali wzrok od nis­kich przed­miotów, które go otacza­ją. Niech spo­jrzy na to olśniewa­jące światło, niby lam­pa wiekuista oświeca­jące wszechświat; niechaj Ziemia zda mu się jako punkcik w sto­sunku do rozległego kręgu, jaki ta gwiaz­da opisu­je: i niech się zdu­mieje, że ów rozległy krąg jest jeno drob­nym punkcikiem w porów­na­niu z tym, jaki obe­j­mu­ją gwiazdy toczące się na fir­ma­men­cie. (…)

Niechaj człowiek wró­ci­wszy do siebie zważy, czym jest w porów­na­niu do tego, co ist­nieje, niechaj spo­jrzy na się jak na coś zabłąkanego w tym zakątku przy­rody i niechaj z tej małej celi, w której go pomieszc­zono (mam na myśli wszechświat), nauczy się oce­ni­ać ziemię, królest­wa, mias­ta i samego siebie według słusznej oce­ny. Czym jest człowiek w nieskońc­zonoś­ci?

Ale jeśli chce oglą­dać inny cud, równie zdu­miewa­ją­cy, niech zba­da to, co zna naj­drob­niejszego. (…) Otóż ukażą mu tam nową otchłań. Chcę mu odmalować nie tylko wszechświat widzial­ny, ale niezmier­ność tego, co może sobie wyroić w naturze w obrę­bie tej cząst­ki ato­mu. Niech ujrzy tam nieskońc­zoność światów. (…)

Kto się zważy w ten sposób, przes­traszy się samym sobą i zaw­ies­zony między tymi dwiema otchła­ni­a­mi, Nieskońc­zonoś­cią i Nicoś­cią, zadrży na widok owych cud­ów; sądzę, że mieniąc cieka­wość swo­ją w podziw, skłon­niejszy będzie przyglą­dać się im w mil­cze­niu, niż zarozu­mi­ale dociekać ich tajem­ni­cy.

Ostate­cznie bowiem czymże jest człowiek w przy­rodzie? Nicoś­cią wobec nieskońc­zonoś­ci, wszys­tkim wobec nicoś­ci, pośrod­kiem między niczym a wszys­tkim. Jest nieskończe­nie odd­alony od rozu­mienia ostate­cznoś­ci; cel rzeczy i ich począt­ki są dlań na zawsze ukryte w nieprzeniknionej tajem­ni­cy; równie niez­dol­ny jest dojrzeć nicoś­ci, z której go wyr­wano, jak nieskońc­zonoś­ci, w której go pogrążono. (…)

88. Kiedy zważam krótkość mego życia, wchłoniętego w wieczność będącą przed nim i po nim, kiedy zważam małą przestrzeń, którą zaj­mu­ję, a nawet którą widzę, uto­pi­oną w nieskońc­zonym ogromie przestrzeni, których nie znam i które mnie nie zna­ją, prz­er­ażam się i dzi­wię, iż zna­j­du­ję się raczej tu niż tam, nie ma bowiem racji, czemu raczej tu niż gdzie indziej, czemu raczej ter­az niż wtedy… Kto mnie tu postaw­ił? Na czyj rozkaz i z czy­jej woli przez­nac­zono mi to miejsce i ten czas? … Memo­ria hos­pi­tis unius diei praeteruni­tis.

89. Czemu moja wiedza jest ogranic­zona? Mój wzrost? Moje trwanie raczej do stu lat niż do tysią­ca? Jaką rację miała natu­ra, aby mi dać to właśnie, aby wybrać tę liczbę raczej niż inną? Toć w nieskońc­zonoś­ci liczb nie ma racji wybrać raczej tę niż inną, nic nie prze­maw­ia za tą lub ową!

90. Ileź królestw nie wie o naszym ist­nie­niu!

91. Wiekuista cisza tych nieskońc­zonych przestrzeni prz­er­aża mnie.

(Myśli, przeł. T. Boy-Żeleńs­ki)


Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy