Abstrakt:
W wystąpieniu tym opisuję potencjalną przestrzeń spotkania dwóch, pozornie tylko odległych od siebie nurtów: feministycznych nowych materializmów (głównie w ujęciu Karen Barad i Jane Bennett) oraz przynależącej do teorii poznania ucieleśnionego koncepcji podmiotu enaktywnego (w ujęciu Eleny Cuffari, Ezequiela di Paolo i Shauna Gallaghera). Wskazuję tym samym na ich zbieżność w rozumieniu rzeczywistości jako konstelacji splecionych podmiotów, rozumianych zarówno jako sieci sprawczych fenomenów jak i dynamicznie sprzężone ze środowiskiem organizmy.
Jako efekt owego spotkania widzę wniesienie nowej perspektywy do filozofii umysłu i rozwijających się dynamicznie w ostatnich latach badań nad metafizyczną naturą świadomości oraz jej ewolucją w świecie zwierząt. Zadaję tym samym pytanie czy świadomość oraz jej pochodzenie rozumiane być może nie jako wewnętrzny stan, lecz jako proces zakorzeniony w materialnych relacjach na styku ucieleśnionego podmiotu i sprawczej materii.
Obydwa omawiane nurty, choć wywodzą się z odmiennych środowisk intelektualnych i posługują się różnymi językami, w mojej ocenie wykazują istotne pokrewieństwo – zarówno w warstwie teoretycznej, jak i etycznej. Przeciwstawiają się sztywnemu podziałowi na nauki humanistyczne i przyrodnicze oraz zakorzenionym, dualistycznym i referencyjnym wzorcom myślenia. Badaczki nowomaterialistyczne wywodzące się z filozofii feministycznej oferują przy tym szczególną wrażliwość na hierarchiczność relacji w świecie, odnosząc się przy tym pośrednio lub bezpośrednio do przedmiotu nauk przyrodniczych. Enaktywizm z kolei wywodząc się z ucieleśnionego odłamu kognitywistyki, operuje blisko obszaru neurologii i psychologii nie odżegnując się przy tym od swoich fenomenologicznych korzeni.
Naszkicowana powyżej przestrzeń filozoficznego dialogu może przyczynić się do pogłębienia współczesnych debat o metafizycznej naturze świadomości w sposób zdecentralizowany, nielinearny i wielogłosowy, a także wskazać nowe ścieżki konceptualizacji podmiotowości i sprawczości.
Link do wydarzenia <tutaj>.
- : ul. Augustyna Szamarzewskiego 89 C, Poznań, sala 206, Budynek C,
- 5.06.2025 (czwartek) o godz. 13.00.
Grafika: Wikimedia Commons
Prowadzenie portalu filozofuj.eu – finansowanie
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.
Skomentuj