Historia filozofii nowożytnej Ogłoszenia Patronaty

Czy oświeceniowa religia Kanta ma korzenie kwakierskie? – Wykład prof. Stephena R. Palmquista (Hong Kong Baptist University)

29 kwietnia 2021 roku w godzinach 16:00-18:00 na internetowej platformie Microsoft Teams odbędzie się dwunaste otwarte seminarium filozoficzne z cyklu „Between Secularization and Reform. Religious Rationalism in the Late 17th Century and in the Enlightenment”, którego gościem będzie uczony z Hong Kongu, prof. Stephen R. Palmquist, uchodzący za jednego z najwybitniejszych żyjących interpretatorów filozofii Kanta.

Pod­czas swo­je­go wykła­du prof. Pal­mqu­ist będzie argu­men­to­wał, że ist­nie­ją podo­bień­stwa mię­dzy kon­cep­cją reli­gii Kan­ta a reli­gią kwakrów .

Jeśli epo­kę Oświe­ce­nia liczyć od chwi­li publi­ka­cji kar­te­zjań­skiej Roz­pra­wy o meto­dzie (1637), to będzie do niej nale­ża­ła tak­że dzia­łal­ność George’a Foxa, któ­ry w 1652 roku zało­żył Reli­gij­ne Towa­rzy­stwo Przy­ja­ciół (kwa­krów). Pod­czas swo­je­go wykła­du prof. Ste­phen R. Pal­mqu­ist spró­bu­je odpo­wie­dzieć na pyta­nie, do jakie­go stop­nia rady­kal­na refor­ma­cja reli­gij­na, któ­rej repre­zen­tan­tem był Fox, może być uwa­ża­na za ini­cja­ty­wę oświe­ce­nio­wą. Wraz ze swo­imi słu­cha­cza­mi uczo­ny z Hong Kon­gu zasta­no­wi się, czy kwa­krzy bra­li udział w pro­pa­go­wa­niu war­to­ści cha­rak­te­ry­stycz­nych dla kul­tu­ry Oświe­ce­nia, czy raczej two­rzy­li nurt Oświe­ce­niu przeciwny.

Bio­rąc pod uwa­gę pisma same­go George’a Foxa, moż­na dojść do wnio­sku, że Reli­gij­ne Towa­rzy­stwo Przy­ja­ciół było zja­wi­skiem odręb­nym w sto­sun­ku do idei cha­rak­te­ry­stycz­nych dla epo­ki rozu­mu. Dzie­ła Imma­nu­ela Kan­ta – filo­zo­fa o wiek młod­sze­go od Foxa – świad­czą jed­nak o czymś zgo­ła prze­ciw­nym. W 1784 roku w słyn­nym arty­ku­le Odpo­wiedź na pyta­nie: czym jest Oświe­ce­nie? Kant twier­dził, że wła­ści­we Oświe­ce­nie jesz­cze nie nastą­pi­ło, jeśli bowiem ma ono być czymś wię­cej niż grą inte­lek­tu­ali­stów, to rady­kal­nie zre­for­mo­wa­na musi zostać tak­że reli­gia. Deka­dę póź­niej w dzie­le Reli­gia w obrę­bie same­go rozu­mu Kant podał warun­ki zaist­nie­nia takiej oświe­co­nej wia­ry – wska­zał, że wszyst­kie jej ele­men­ty znaj­du­ją się w Piśmie Świę­tym, a histo­rycz­ne chrze­ści­jań­stwo po pro­stu je zafałszowało.

Jeśli spoj­rzeć na kwa­krów przez pry­zmat filo­zo­fii Kan­ta, wyraź­nie widać, że cele reli­gii pro­jek­to­wa­nej przez filo­zo­fa z Kró­lew­ca są zaska­ku­ją­co zbież­ne z prak­ty­ką i wia­rą zwo­len­ni­ków Foxa. Podob­nie jak Kant w swo­jej „reli­gii racjo­nal­nej”, kwa­krzy sprze­ci­wia­li się struk­tu­rom hie­rar­chicz­nym, a tak­że kła­dli nacisk na inte­gral­ność i szcze­rość prze­ko­nań, zachę­ca­jąc wier­nych do przyj­mo­wa­nia tyl­ko tych, któ­re wyda­wa­ły się im praw­do­po­dob­ne. I Kant, i kwa­krzy uzna­wa­li pokój na świe­cie za jeden z naj­waż­niej­szych celów reli­gij­nych, pod­kre­śla­li też zna­cze­nie edu­ka­cji. Wbrew utar­tej opi­nii, Kant nie był tak­że wro­giem misty­ki. Ostat­nie bada­nia nad quasi-mistycz­ny­mi ten­den­cja­mi widocz­ny­mi w jego Kry­ty­kach wska­zu­ją, że kwa­kier­skie spo­so­by odda­wa­nia czci Bogu (silent wor­ship) mogły­by zostać zakwa­li­fi­ko­wa­ne jako oświe­ce­nio­we w kan­tow­skim sensie.

Wszyst­kich zain­te­re­so­wa­nych wykła­dem zapra­sza­my do reje­stra­cji na stro­nie www.religiousrationalism.com. Zaję­cia w języ­ku angielskim.

Opra­co­wa­nie: Zespół badaw­czy pro­jek­tu „Mię­dzy seku­la­ry­za­cją a reformą”

 


Ste­phen R. Pal­mqu­ist – jeden z naj­wy­bit­niej­szych współ­cze­snych inter­pre­ta­to­rów filo­zo­fii Kan­ta, wykła­dow­ca filo­zo­fii na Hong Kong Bap­tist Uni­ver­si­ty. Dok­to­ry­zo­wał się na Uni­wer­sy­te­cie Oks­fordz­kim. Autor ponad 110 arty­ku­łów recen­zo­wa­nych i ksią­żek, tłu­ma­czo­nych na ponad 12 języ­ków. Opu­bli­ko­wał m.in. książ­ki Kant and Mysti­cism: Cri­ti­que as the Expe­rien­ce of Baring all in Reaso­n’s Light (2019), Com­pre­hen­si­ve Com­men­ta­ry on Kant’s Reli­gion within the Bounds of Bare Reason (2016), Kant’s Cri­ti­cal Reli­gion: Volu­me Two of Kant’s Sys­tem of Per­spec­ti­ves (2000), Kant’s Sys­tem of Per­spec­ti­ves: An Archi­tec­to­nic Inter­pre­ta­tion of the Cri­ti­cal Phi­lo­so­phy (1993). W 2015 roku zało­żył Hong Kong Kant Socie­ty, dzia­ła­ją­ce w ramach Ame­ri­can Phi­lo­so­phi­cal Association.


Patro­nat medialny:

Filo­zo­fuj!”

Najnowszy numer można nabyć od 1 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy