Artykuł Scenariusze lekcji

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Bez początku i końca – scenariusz lekcji filozofii dla uczniów szkół podstawowych

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2021 nr 3 (39), s. 49–50. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Cele:

Ucznio­wie pozna­ją poję­cie nieskończoności.
Ucznio­wie ćwi­czą się w myśle­niu abstrakcyjnym.
Ucznio­wie odróż­nia­ją nie­skoń­czo­ność jako poten­cjał od tego, co niedokończone.

Materiały:

Frag­ment tekstu
Paski papie­ru o dłu­go­ści 20 cm i sze­ro­ko­ści 2 cm
Klej
Tabli­ca i flamaster

Metody i formy pracy:

Czy­ta­nie frag­men­tu tekstu
Pra­ca na mode­lu wstę­gi Möbiusa
Introspekcja
Burza mózgów
Eks­pe­ry­ment myślowy
Dyskusja

Przebieg lekcji:

Część I

Czy­ta­my frag­ment tekstu

Bastian pod­niósł książ­kę i oglą­dał ją ze wszyst­kich stron. Była opraw­na w jedwab kolo­ru mie­dzi, któ­ry poły­ski­wał przy każ­dym poruszeniu.

Pobież­nie prze­rzu­ca­jąc kart­ki, zoba­czył, że tekst był dru­ko­wa­ny dwie­ma róż­ny­mi bar­wa­mi. Nie miał chy­ba ilu­stra­cji, za to wspa­nia­łe, wiel­kie ini­cja­ły. Gdy uważ­niej przyj­rzał się okład­ce, dostrzegł na niej dwa węże – jeden był jasny, dru­gi ­ciem­ny – któ­re poły­ka­ły się nawza­jem od ogo­na, two­rząc w ten spo­sób owal. A w tym owa­lu znaj­do­wał się tytuł wypi­sa­ny oso­bli­wie splą­ta­ny­mi lite­ra­mi: NIEKOŃCZĄCA SIĘ HISTORIA.

M. Ende, Nie­koń­czą­ca się historia

Pytania do tekstu

Co to zna­czy, że dana histo­ria jest nie­koń­czą­ca się?
Czy każ­dą histo­rię moż­na opo­wia­dać w nieskończoność?
Co się sta­nie, gdy odbi­je­my lustro w lustrze?

Czy­ta­my kolej­ny frag­ment tekstu:

Kim­że jesteś ty, co nosisz znak Dzie­cię­cej Cesa­rzo­wej, a nie wiesz, że Fan­ta­zja­na jest bez­gra­nicz­na? Atre­ju mil­czał. Czuł się, jak­by dostał obu­chem w gło­wę. Napraw­dę nie pomy­ślał o tym, że nie ma w ogó­le żad­nych granic.

Fan­ta­zja­na to świat ludz­kiej fan­ta­zji. Każ­da jej część i każ­da isto­ta w niej żyją­ca sta­no­wi odbi­cie marzeń i pra­gnień ludz­ko­ści. Dla­te­go nie ma granic.

M. Ende, Nie­koń­czą­ca się historia

Pytania do tekstu

Dla­cze­go wyobraź­nia jest uzna­na za bezgraniczną?
Czy brak gra­nic to nieskończoność?
Czym się róż­ni bez­kres nie­skoń­czo­no­ści od sytu­acji, gdy zawsze moż­na doło­żyć jesz­cze jakiś ele­ment – jako do cze­goś, co jest niedokończone?
Czy w tym sen­sie nie­skoń­czo­ność jest niedoskonała?
Czy tyl­ko coś skoń­czo­ne może być doskonałe?

Ćwiczenie – snucie opowieści

Two­rzy­my wspól­ne opo­wia­da­nie jako łań­cuch obra­zów. Nauczy­ciel roz­po­czy­na histo­rię dowol­nie, np. „pew­ne­go razu gdy sze­dłem do pra­cy, znienac­ka w chmu­rze utwo­rzy­ła się dziu­ra, z któ­rej wpierw spadł rzę­si­sty stru­mień desz­czu, a następ­nie wypa­dła na chod­nik isto­ta o prze­zro­czy­stej skó­rze i bło­nach mię­dzy pal­ca­mi. Spoj­rza­ła na mnie bła­gal­nie i powiedziała…”.

Tutaj pałecz­kę przej­mu­je uczeń i wymy­śla dal­szy ciąg, zosta­wia­jąc koń­ców­kę do dopo­wie­dze­nia następ­ne­mu dziec­ku. Histo­ria musi się łączyć ze sobą, ale może robić nie­ocze­ki­wa­ne zwro­ty, zgod­nie z fan­ta­zją uczniów.

Część II

Roz­da­je­my uczniom przy­go­to­wa­ne wcze­śniej paski papie­ru i klej.

Pro­si­my, aby jeden z brze­gów paska skle­ili z dru­gim, uprzed­nio obra­ca­jąc jeden koniec o 180 stopni.

Następ­nie pro­si­my, by nary­so­wa­li na środ­ku połą­czo­ne­go paska punkt lub figur­kę i wyobra­zi­li sobie, że to oni sami zna­leź­li się na pasku, jak na tra­sie spacerowej.

Od punk­tu ucznio­wie wypro­wa­dza­ją linię i cią­gną ją do koń­ca (naj­le­piej nie odry­wa­jąc ręki). Koniec linii będzie zara­zem jej począt­kiem. Pyta­my na koniec, jakie odczu­cia mają dzie­ci po skoń­cze­niu ćwiczenia.

Przykładowe pytania

Jak to moż­li­we, że powierzch­nia paska mia­ła począ­tek i koniec przed skle­je­niem, a potem go straciła?
Czy wszyst­ko ma swój początek?
Czy wszyst­ko ma swój koniec?
Czy wszyst­ko, co ma począ­tek, musi mieć też koniec?
Czy może ist­nieć coś, co nie mia­ło począt­ku, ale będzie mia­ło koniec?
Jakie kon­se­kwen­cje przy­nio­sło­by wyobra­że­nie sobie cza­su jako wstę­gi Möbiusa?
Czy może ist­nieć „nic”?
Co to jest wiecz­ność i skąd u ludzi wziął się pomysł na nią?
Czy czło­wiek może mieć poję­cie o nie­skoń­czo­no­ści, sko­ro nigdy jej nie doświadczył?
Czy jeśli coś się koń­czy i zaczy­na następ­ne, to moż­na uznać ten ciąg za nieskończoność?


PDF sce­na­riu­sza do pobrania


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.
W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.

< Powrót do spi­su tre­ści numeru.

Ilu­stra­cja:

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy