Artykuł Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Czy decydujemy, kim jesteśmy? – scenariusz lekcji dla klas IVVI szkoły podstawowej

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2018 nr 6 (24), s. 35. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Czas trwa­nia zajęć: 2 godziny lek­cyjne

Cele:

Uczniowie wiedzą, że to nasze decyz­je ksz­tał­tu­ją naszą przyszłość.
Uczniowie rozu­mieją, że są sprawy, na które nie mamy wpły­wu.
Uczniowie rozu­mieją, że niek­tóre decyz­je są tylko pozornie przez nas pode­j­mowane.
Uczniowie są świado­mi swoich uwarunk­owań gene­ty­cznych, kul­tur­owych i środowiskowych, które wpły­wa­ją na ich decyz­je.
Uczniowie wiedzą, że pode­j­mu­jąc świadome i odpowiedzialne wybo­ry, moż­na przekroczyć ograniczenia i wpły­wać pozy­ty­wnie na swo­je życie.

Metody i formy pracy:

Wgląd (samoob­serwac­ja)
Burza mózgów
Dyskus­ja
Pra­ca plas­ty­cz­na

Materiały:

Tabli­ca
Kar­ton
Przy­bo­ry plas­ty­czne
Prze­bieg lekcji:
Wiz­ual­iza­c­ja
Dyskus­ja
Pra­ca plas­ty­cz­na

Część I:

Lekc­ja rozpoczy­na się od zapisa­nia na tabl­i­cy w cen­tral­nym punkcie słowa decyz­ja. Następ­nie pytamy uczniów, co według nich ma wpływ na nasze decyz­je. Wokół cen­tral­nego słowa przy zas­tosowa­niu strza­łek zapisu­je­my to, co uczniowie pro­ponu­ją, np. nasze geny, kul­tura, w jakiej żyje­my, wychowanie rodzinne, wpływ rówieśników, wpływ reklam i innych treś­ci medi­al­nych, lęk przed czymś, chęć uzyska­nia przy­jem­noś­ci lub uniknię­cia nieprzy­jem­noś­ci, chęć zysku, nas­trój danego dnia, kaprys, impuls, chęć zem­sty, chęć niesienia pomo­cy itd.

Prosimy uczniów o podawanie przykładów (z włas­nego doświad­czenia lub lit­er­atu­ry i fil­mu), gdzie na pod­ję­cie decyzji miały wpływ podane przez nich czyn­ni­ki.

Patrząc na pow­stały dia­gram, inic­jujemy dyskusję.

Pytania do dyskusji:

Czy nasze decyz­je są wolne i nieza­leżne?
Czy jest możli­we, by decyz­je były pode­j­mowane bez związku z tym, jak zostal­iśmy uksz­tał­towani?
Czy zdarza się, że ktoś myśli, że pode­j­mu­je własne decyz­je, a jed­nak dzi­ała pod czy­imś wpły­wem?
Czy to, że wyrośliśmy w danej kul­turze i rodzinie, wyz­nacza już nasze życiowe decyz­je?
Na ile nasze decyz­je ksz­tał­tu­ją naszą przyszłość?
Na co mamy wpływ, a na co nie?
Niemoc decyzyj­na – co się dzieje, jak nie umiemy pod­jąć decyzji? Moż­na przy­pom­nieć bajkę Fredry o niezde­cy­dowanym ośle.

Część II:

II częś­ci zajęć próbu­je­my wraz z klasą rozróżnić decyz­je małej i wielkiej wagi, np. wybór fil­mu, który obe­jrzymy danego dnia, lub gry, w którą zagramy, posiłku, który zje­my, ver­sus wybór kierunku studiów lub spec­jal­iza­cji zawodowej, wybór part­nera życiowego itp.

Dyskusja:

Czy decyz­je małej wagi mogą wpły­wać na dal­sze życie, np. poprzez częste pow­tarzanie (nawy­ki)?
Czym jest traf­na decyz­ja w odniesie­niu do naszego życia?
Jakie decyz­je mają dla nas naj­gorsze skut­ki?
Co to jest dobra i zła motywac­ja do pod­ję­cia decyzji?
Czy moż­na zade­cy­dować, że będzie się szczęśli­wym bez wzglę­du na okolicznoś­ci (przykład paraolimpi­jczyków czy ludzi z doświad­cze­niem wojen­nym)?
Czy moż­na zade­cy­dować, że będzie się dobrym moral­nie, i takim się stać?
Z jaki­mi pom­niejszy­mi decyz­ja­mi to się wiąże?
Co ma z tym wspól­nego mądrość?

Decyz­je moż­na również podzielić na te związane z pod­ję­ciem pewnego dzi­ała­nia lub jego zaniechaniem. Niekiedy ta dru­ga opc­ja jest dla nas najlep­szą z możli­wych. Wspól­nie z klasą szukamy takich przykładów, np. niesko­rzys­tanie z okazji do nieucz­ci­woś­ci, niedoko­nanie zem­sty, niedoniesie­nie na kolegę lub koleżankę, niewz­ię­cie narko­tyku lub innej uży­w­ki itp.

Praca plastyczna:

Sokrates posi­adał ostrze­gaw­czy głos wewnętrzny, zwany dai­mo­nionem, który mówił mu, których dzi­ałań nie powinien pode­j­mować. Każ­da rozum­na isto­ta posi­a­da ów wewnętrzny głos. Nie słucha­jąc go, moż­na popaść w duże tara­p­aty. Prosimy uczniów o zwiz­ual­i­zowanie ich oso­bis­tego dai­mo­niona pod postacią sym­bolu, rysunku, napisu.

Po wyko­na­niu pra­cy plas­ty­cznej chęt­ni mogą powiedzieć, przed czym mógł­by ostrzec ich włas­ny dai­mo­nion.


 


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka – Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Najnowszy numer można nabyć od 3 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy