Antropologia Artykuł Etyka Filozofia w szkole Scenariusze lekcji

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Czy jesteśmy tarczą, do której celuje świat? – scenariusz lekcji etyki dla klasy IVVI

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2020 nr 2 (32), s. 47. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Cele:

Ucznio­wie dostrze­ga­ją, jakie pro­ble­my gene­ru­je nad­mier­ne sku­pie­nie się na sobie.
Ucznio­wie rozu­mie­ją, że moż­na same­mu wybie­rać reak­cję na pró­by zra­nie­nia nas przez innych.
Ucznio­wie pozna­ją meto­dy dystan­so­wa­nia się do siebie.
Ucznio­wie rozu­mie­ją róż­ni­cę mię­dzy posta­wą ego­cen­trycz­ną a altruistyczną.

Metody i formy pracy:

Opo­wia­da­nie
Dyskusja
Wizualizacja

Przebieg lekcji:

Pre­zen­tu­je­my opowiadanie

Zniewaga i oświecenie

Wie­lu nauczy­cie­li medy­ta­cji ma do czy­nie­nia z mło­dy­mi ucznia­mi, któ­rzy twier­dzą, że osią­gnę­li już naj­wyż­szy poziom roz­wo­ju – oświe­ce­nie. Spo­so­bem, by spraw­dzić praw­dzi­wość ich słów, jest ich znie­wa­że­nie do tego stop­nia, by wpa­dli w gniew. Nie powi­nien się on już poja­wić, gdy­by fak­tycz­nie byli oświe­ce­ni. Tak było w przy­pad­ku mło­de­go japoń­skie­go mni­cha, któ­ry wła­śnie skoń­czył trzy­let­nie odosob­nie­nie medy­ta­cyj­ne na małej wysep­ce pośrod­ku jezio­ra. Uwa­żał, że roz­wi­nął się tak bar­dzo w tym cza­sie, że powi­nien poin­for­mo­wać opa­ta klasz­to­ru o swo­ich osią­gnię­ciach. W tym celu zamó­wił sobie wyjąt­ko­wo dro­gi kawa­łek per­ga­mi­nu, gęsie pió­ro oraz szla­chet­ny atra­ment. Po głęb­szym zasta­no­wie­niu sta­ran­nie wyka­li­gra­fo­wał wiersz i pole­cił prze­ka­zać go do rąk prze­ło­żo­ne­go. Napis na per­ga­mi­nie brzmiał:

Mło­de­go sumien­ne­go mnicha,
Któ­ry w samot­no­ści medy­to­wał trzy lata,
Nie będą w sta­nie poruszyć
Nawet czte­ry wia­try tego świata

Mnich był bar­dzo zado­wo­lo­ny z sie­bie i pewien, że prze­ło­żo­ny doce­ni jego dosko­na­ły wiersz. Po tygo­dniu słu­ga wró­cił z odpo­wie­dzią. To był jego wła­sny per­ga­min, tyl­ko obok każ­dej sta­ran­nie wyka­li­gra­fo­wa­nej linij­ki opat nie­chluj­nie dopi­sał zwy­kłym czer­wo­nym dłu­go­pi­sem sło­wo – „Pier­do­ły!”. Tego było za wie­le. Mnich kazał się zawieźć od razu do opa­ta. Pierw­szy raz od trzech lat opusz­czał wyspę, ale był tak wście­kły, że nawet o tym nie myślał. Wzbu­rzo­ny wpadł do biu­ra opa­ta, rzu­cił mu per­ga­min na biur­ko, żąda­jąc wyja­śnień. Wte­dy prze­ło­żo­ny wziął per­ga­min i prze­czy­tał jesz­cze raz wiersz, odchrząk­nął i powie­dział: A więc nie są w sta­nie cię poru­szyć nawet czte­ry wia­try tego świa­ta, a czte­ry małe pier­doł­ki przy­wia­ły cię tutaj aż z same­go środ­ka jeziora?

Przykładowe pytania do dyskusji:

Dla­cze­go mnich wpadł w złość?
Co było jego sła­bym punktem?
Jak powi­nien zare­ago­wać, gdy­by fak­tycz­nie osią­gnął wyso­ki poziom rozwoju?
Jakie sło­wa wypo­wie­dzia­ne do nas mogły­by nas podob­nie poruszyć?
Dla­cze­go te same sło­wa wypo­wie­dzia­ne do kogoś inne­go nas już nie dotykają?

Ćwiczenie 1: Wizualizacja

Pro­si­my uczniów, by wyobra­zi­li sobie, że mają zawie­szo­ną na szyi magicz­ną tarczę.
Tar­cza ma nie­zwy­kłe wła­ści­wo­ści przy­cią­ga­nia bole­snych słów i dzia­łań innych osób, tyl­ko w nią mogą trafić.
Co się sta­nie, gdy tar­cza zosta­nie zdję­ta, po pro­stu zniknie?
W co będą tra­fiać przy­kre opi­nie, gdy znik­nie cel?

Następ­nie pro­si­my ucznia o odczy­ta­nie cytatu:

Nikt nie może nas skrzyw­dzić bez naszej zgody
Ele­anor Roosevelt

Pyta­nia:
Jak to moż­li­we, że może­my decy­do­wać, czy nas coś ura­zi, czy nie?
Czy jest to cecha wyjąt­ko­wa, czy każ­dy może się tego nauczyć?

Ćwiczenie 2: Przeniesienie uwagi

Pro­si­my ucznia o odczy­ta­nie cytatu:

Gdy myśli­my o sobie, mamy pro­ble­my, gdy myśli­my o innych, mamy zada­nia do wykonania
Lama Ole Nydahl

Następ­nie pro­si­my uczniów o przy­po­mnie­nie sobie sytu­acji, gdy było im przy­kro. Jakie dozna­nia im towarzyszyły?

Potem pro­si­my, by przy­po­mnie­li lub wyobra­zi­li sobie sytu­ację, że ktoś z ich oto­cze­nia był smut­ny lub znaj­do­wał się w tara­pa­tach, a oni mie­li moż­li­wość mu pomóc. Jak na tym tle wypa­da pierw­sze wspo­mnie­nie o oso­bi­stych trud­no­ściach? Jak czu­je­my się, gdy może­my komuś pomóc, a jak, gdy roz­pa­mię­tu­je­my wła­sne krzywdy?


PDF sce­na­riu­sza do pobrania


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

 

< Powrót do spi­su tre­ści numeru.

Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy