Antropologia Artykuł Etyka Filozofia w szkole Scenariusze lekcji

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Czy jesteśmy tarczą, do której celuje świat? – scenariusz lekcji etyki dla klasy IVVI

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2020 nr 2 (32), s. 47. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Cele:

Ucznio­wie dostrze­ga­ją, jakie pro­ble­my gene­ru­je nad­mier­ne sku­pie­nie się na sobie.
Ucznio­wie rozu­mie­ją, że moż­na same­mu wybie­rać reak­cję na pró­by zra­nie­nia nas przez innych.
Ucznio­wie pozna­ją meto­dy dystan­so­wa­nia się do siebie.
Ucznio­wie rozu­mie­ją róż­ni­cę mię­dzy posta­wą ego­cen­trycz­ną a altruistyczną.

Metody i formy pracy:

Opo­wia­da­nie
Dyskusja
Wizualizacja

Przebieg lekcji:

Pre­zen­tu­je­my opowiadanie

Zniewaga i oświecenie

Wie­lu nauczy­cie­li medy­ta­cji ma do czy­nie­nia z mło­dy­mi ucznia­mi, któ­rzy twier­dzą, że osią­gnę­li już naj­wyż­szy poziom roz­wo­ju – oświe­ce­nie. Spo­so­bem, by spraw­dzić praw­dzi­wość ich słów, jest ich znie­wa­że­nie do tego stop­nia, by wpa­dli w gniew. Nie powi­nien się on już poja­wić, gdy­by fak­tycz­nie byli oświe­ce­ni. Tak było w przy­pad­ku mło­de­go japoń­skie­go mni­cha, któ­ry wła­śnie skoń­czył trzy­let­nie odosob­nie­nie medy­ta­cyj­ne na małej wysep­ce pośrod­ku jezio­ra. Uwa­żał, że roz­wi­nął się tak bar­dzo w tym cza­sie, że powi­nien poin­for­mo­wać opa­ta klasz­to­ru o swo­ich osią­gnię­ciach. W tym celu zamó­wił sobie wyjąt­ko­wo dro­gi kawa­łek per­ga­mi­nu, gęsie pió­ro oraz szla­chet­ny atra­ment. Po głęb­szym zasta­no­wie­niu sta­ran­nie wyka­li­gra­fo­wał wiersz i pole­cił prze­ka­zać go do rąk prze­ło­żo­ne­go. Napis na per­ga­mi­nie brzmiał:

Mło­de­go sumien­ne­go mnicha,
Któ­ry w samot­no­ści medy­to­wał trzy lata,
Nie będą w sta­nie poruszyć
Nawet czte­ry wia­try tego świata

Mnich był bar­dzo zado­wo­lo­ny z sie­bie i pewien, że prze­ło­żo­ny doce­ni jego dosko­na­ły wiersz. Po tygo­dniu słu­ga wró­cił z odpo­wie­dzią. To był jego wła­sny per­ga­min, tyl­ko obok każ­dej sta­ran­nie wyka­li­gra­fo­wa­nej linij­ki opat nie­chluj­nie dopi­sał zwy­kłym czer­wo­nym dłu­go­pi­sem sło­wo – „Pier­do­ły!”. Tego było za wie­le. Mnich kazał się zawieźć od razu do opa­ta. Pierw­szy raz od trzech lat opusz­czał wyspę, ale był tak wście­kły, że nawet o tym nie myślał. Wzbu­rzo­ny wpadł do biu­ra opa­ta, rzu­cił mu per­ga­min na biur­ko, żąda­jąc wyja­śnień. Wte­dy prze­ło­żo­ny wziął per­ga­min i prze­czy­tał jesz­cze raz wiersz, odchrząk­nął i powie­dział: A więc nie są w sta­nie cię poru­szyć nawet czte­ry wia­try tego świa­ta, a czte­ry małe pier­doł­ki przy­wia­ły cię tutaj aż z same­go środ­ka jeziora?

Przykładowe pytania do dyskusji:

Dla­cze­go mnich wpadł w złość?
Co było jego sła­bym punktem?
Jak powi­nien zare­ago­wać, gdy­by fak­tycz­nie osią­gnął wyso­ki poziom rozwoju?
Jakie sło­wa wypo­wie­dzia­ne do nas mogły­by nas podob­nie poruszyć?
Dla­cze­go te same sło­wa wypo­wie­dzia­ne do kogoś inne­go nas już nie dotykają?

Ćwiczenie 1: Wizualizacja

Pro­si­my uczniów, by wyobra­zi­li sobie, że mają zawie­szo­ną na szyi magicz­ną tarczę.
Tar­cza ma nie­zwy­kłe wła­ści­wo­ści przy­cią­ga­nia bole­snych słów i dzia­łań innych osób, tyl­ko w nią mogą trafić.
Co się sta­nie, gdy tar­cza zosta­nie zdję­ta, po pro­stu zniknie?
W co będą tra­fiać przy­kre opi­nie, gdy znik­nie cel?

Następ­nie pro­si­my ucznia o odczy­ta­nie cytatu:

Nikt nie może nas skrzyw­dzić bez naszej zgody
Ele­anor Roosevelt

Pyta­nia:
Jak to moż­li­we, że może­my decy­do­wać, czy nas coś ura­zi, czy nie?
Czy jest to cecha wyjąt­ko­wa, czy każ­dy może się tego nauczyć?

Ćwiczenie 2: Przeniesienie uwagi

Pro­si­my ucznia o odczy­ta­nie cytatu:

Gdy myśli­my o sobie, mamy pro­ble­my, gdy myśli­my o innych, mamy zada­nia do wykonania
Lama Ole Nydahl

Następ­nie pro­si­my uczniów o przy­po­mnie­nie sobie sytu­acji, gdy było im przy­kro. Jakie dozna­nia im towarzyszyły?

Potem pro­si­my, by przy­po­mnie­li lub wyobra­zi­li sobie sytu­ację, że ktoś z ich oto­cze­nia był smut­ny lub znaj­do­wał się w tara­pa­tach, a oni mie­li moż­li­wość mu pomóc. Jak na tym tle wypa­da pierw­sze wspo­mnie­nie o oso­bi­stych trud­no­ściach? Jak czu­je­my się, gdy może­my komuś pomóc, a jak, gdy roz­pa­mię­tu­je­my wła­sne krzywdy?


PDF sce­na­riu­sza do pobrania


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

 

< Powrót do spi­su tre­ści numeru.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy