Artykuł Filozofia dla dzieci Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Czy każdy może zostać bohaterem? – scenariusz lekcji dla klas IVVIII szkoły podstawowej

Rozpoczął się rok szkolny, a my wracamy do publikowania scenariuszy lekcji z filozofii i etyki. Dziś proponujemy temat, który odpowiednio poprowadzony pozwoli uczniom opuścić lekcje w dobrym nastroju. Jest to w sam raz na wrześniowe zajęcia, bo specjaliści radzą – początek roku powinien być dla dzieci przyjazny, a nie od razu obwarowany regułami zachowania na lekcjach i zasadami zaliczeń. Na to przyjdzie jeszcze czas.

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2018 nr 4 (22), s. 50. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Czas trwa­nia zajęć: 2 godzi­ny lek­cyj­ne

Cele:

Ucznio­wie rozu­mie­ją poję­cie boha­ter­stwa.
Ucznio­wie zna­ją przy­kła­dy boha­ter­skich czy­nów (rze­czy­wi­stych i fabu­lar­nych).
Ucznio­wie odróż­nia­ją boha­ter­stwo od bra­wu­ry oraz chę­ci zdo­by­cia sła­wy.
Ucznio­wie wie­dzą, że każ­dy ma moż­li­wość stać się boha­te­rem.
Ucznio­wie umie­ją spoj­rzeć na swo­je życie poprzez sym­bo­li­kę boha­te­ra.

Metody i formy pracy:

Wizu­ali­za­cja
Wgląd (samo­ob­ser­wa­cja)
Burza mózgów
Dys­ku­sja
Eks­pe­ry­ment myślo­wy
Pra­ca pla­stycz­na

Materiały:

Przy­bo­ry pla­stycz­ne do wyko­na­nia rysun­ku
Pro­jek­tor, dostęp do sie­ci

Przebieg lekcji

Wizu­ali­za­cja
Dys­ku­sja
Eks­pe­ry­ment myślo­wy
Pra­ca pla­stycz­na
Oglą­da­nie ani­ma­cji
Inter­pre­ta­cja cyta­tu
Wyko­na­nie akro­ni­mu imie­nia

Część I: Bohaterskie czyny

Zaczy­na­my od burzy mózgów. Zada­je­my uczniom pyta­nie, czym jest boha­ter­stwo i pro­si­my o przy­kła­dy z życia oraz lite­ra­tu­ry i fil­mu. Jakie cechy zazwy­czaj posia­da boha­ter? Kim boha­ter nie jest ? – szu­ka­my anto­ni­mów boha­ter­stwa.

Ćwiczenie 1

Wyobra­ża­my sobie z kla­są nie­bez­piecz­ną sytu­ację, kie­dy potrzeb­na jest pomoc. Może to być np. pożar domu. Sytu­acji przy­glą­da­ją się trzy typy osób: nie­pew­na, roz­sąd­na i boha­ter­ska. Pro­si­my kla­sę o opis, jak zacho­wa się każ­da z nich. Co mogą czuć, np.: dez­orien­ta­cję, obo­jęt­ność, lęk, deter­mi­na­cję, eks­cy­ta­cję, poczu­cie obo­wiąz­ku, tro­skę, i jakie zacho­wa­nia w nich te odczu­cia wyzwa­la­ją? Od cze­go zale­ża­ła posta­wa danej oso­by i czy to ozna­cza, że już zawsze tak by się zacho­wa­ła w sytu­acji zagro­że­nia?

Pytania do dyskusji

Czy mamy pra­wo wyma­gać, by ktoś ryzy­ko­wał życie dla rato­wa­nia innych?
Czy ryzy­ko­wa­nie swo­je­go życia jest moral­nie dobre czy złe?
Jak to się odno­si do ludzi wyko­nu­ją­cych zawo­dy, któ­re się wią­żą z takim ryzy­kiem, np. stra­żak, poli­cjant, ratow­nik?
Czy mamy obo­wią­zek rato­wa­nia kogoś w nie­bez­pie­czeń­stwie? W jakim zakre­sie praw­nie, a w jakim moral­nie – zgod­nie ze swo­im sumie­niem?
Czy boha­te­rem się jest zawsze, czy się nim sta­je?
Czy boha­te­ro­wie nie czu­ją stra­chu?
Czy boha­te­ro­wie są potrzeb­ni?
Kto to jest cichy boha­ter?
Czy boha­ter może dzia­łać dla swo­jej korzy­ści?
Czy boha­ter zawsze chce nim być, czy raczej musi?
Czy ktos mały i sła­by może wyka­zać się boha­ter­stwem?

Część II: Jestem superbohaterem

Eksperyment myślowy

Zada­je­my uczniom pyta­nie, jaką nad­przy­ro­dzo­ną moc chcie­li­by posiąść, gdy­by było to moż­li­we. Następ­nie pro­si­my o wyja­śnie­nie, do jakich dobrych czy­nów mogli­by tych nie­zwy­kłych zdol­no­ści użyć.

Praca plastyczna

Ucznio­wie wyko­nu­ją pro­jekt, w któ­rym przed­sta­wia­ją sie­bie jako super­bo­ha­te­ra. Może być to rysu­nek posta­ci, sym­bo­le lub sam opis. Jaką super­moc posia­da i w czym się spe­cja­li­zu­je?
Następ­nie pre­zen­tu­je­my sche­mat „wędrów­ki boha­te­ra”: wezwa­nie do przy­go­dy, akcep­ta­cja, poko­na­nie stra­chu, odna­le­zie­nie skar­bu oraz powtó­rze­nie się cyklu.
Moż­na posłu­żyć się ani­ma­cją ze stro­ny TED-Ed:

Jak takie sym­bo­licz­ne uję­cie moż­na odnieść do życia zwy­kłe­go czło­wie­ka?

Interpretacja cytatu

Jaski­nia, do któ­rej boisz się wejść, kry­je skarb, któ­re­go szu­kasz” (Joseph Camp­bell)
Co dla nas może być tą „jaski­nią”?

Pytania do dyskusji:

Co to zna­czy „wygrać z samym sobą”?
Jak moż­na ćwi­czyć cha­rak­ter?
Czy zre­zy­gno­wa­nie z cze­goś może być boha­ter­stwem?

Na koniec, jeśli wystar­czy cza­su, pro­po­nu­je­my wyko­na­nie na kart­ce akro­ni­mu wła­sne­go imie­nia, stwo­rzo­ne­go z pozy­tyw­nych cech.
Przy­kład: Doro­ta – dum­na, otwar­ta, rado­sna, odważ­na, twar­da, ambit­na.
Kla­sa poma­ga odna­leźć pozy­tyw­ne cechy na odpo­wied­nią lite­rę uczniom, któ­rzy mają z tym pro­blem.


PDF sce­na­riu­sza do pobra­nia


 

Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie upra­wia.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy