Artykuł Filozofia w szkole Scenariusze lekcji

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Czy rządzi nami przypadek? – scenariusz lekcji dla klas IVVIII szkoły podstawowej

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2019 nr 3 (27), s. 46. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Cele:

Ucznio­wie rozu­mie­ją, czym jest zwią­zek przyczynowo-skutkowy.
Ucznio­wie potra­fią wska­zać zasa­dę przy­czy­no­wo­ści w przy­ro­dzie i w życiu społecznym.
Ucznio­wie rozu­mie­ją, że poję­cie śle­pe­go losu czy fatum jest archaiczne.
Ucznio­wie roz­róż­nia­ją czyn­ni­ki, na któ­re mamy wpływ, oraz te, na któ­re nie mamy.
Ucznio­wie rozu­mie­ją, że im więk­sza jest świa­do­mość pod­mio­tu dzia­ła­ją­ce­go, tym więk­szy ma on wpływ na swo­ją przyszłość.

Materiały:

tabli­ca multimedialna
ilustracje
Meto­dy i for­my pracy:
two­rze­nie historii
dyskusja

Przebieg lekcji:

Ćwiczenie 1 – czy wszystko ma przyczynę?

Pro­si­my uczniów o odtwo­rze­nie cią­gu przy­czy­no­wo-skut­ko­we­go przy­kła­do­wej sytu­acji w odwrot­nej kolejności.

Zaczy­na­my na przy­kład od zdania:
Spóź­ni­łem się dziś do szko­ły, bo…
Uczeń pierw­szy: bo… np. zaspałem.
Uczeń dru­gi: zaspa­łem, bo… np. oglą­da­łem do póź­na film.
Uczeń trze­ci: oglą­da­łem do póź­na film, bo… np. był cie­ka­wy itd.
Sta­ra­my się dojść do naj­wcze­śniej­szych przyczyn.
Potem ana­lo­gicz­nie śle­dzi­my wstecz­ny pro­ces doko­na­nia przestępstwa:
Czło­wiek sie­dzi w wię­zie­niu, bo… np. ukradł pieniądze.
Czło­wiek ukradł pie­nią­dze, bo… np. chciał być bogaty.
Chciał być boga­ty, bo… np. chciał kupo­wać wie­le rze­czy itd.
Znów sta­ra­my się dojść do naj­wcze­śniej­szych przyczyn.

Pytania do dyskusji:

Czy zawsze jest moż­li­we samo­dziel­ne doko­na­nie wybo­ru, co zro­bi­my następnie?
Czy gdy­by­śmy zna­li wszyst­kie kon­se­kwen­cje, jakie zaist­nie­ją, dopu­ści­li­by­śmy się nie­któ­rych czynów?
Co ma na nas naj­więk­szy wpływ w działaniu?
Czy może­my wybie­rać moty­wa­cję, któ­ra popy­cha nas do działania?
Co to jest koniecz­ność i czym róż­ni się od prawdopodobieństwa?
Czy waż­ny wybór z prze­szło­ści może wpły­nąć po dłu­gim cza­sie na przyszłość?
Czy wszyst­ko ma swój początek?
Czy ist­nie­je przeznaczenie?
Czy może coś się dziać samo z sie­bie (w izo­la­cji od innych czynników)?
Czy czło­wiek zawsze ma jakiś wybór?
Dla­cze­go nie umie­my prze­wi­dzieć wszyst­kich kon­se­kwen­cji naszych działań?
Dla­cze­go nasze ocze­ki­wa­nia i prze­wi­dy­wa­nia czę­sto roz­mi­ja­ją się z faktami?

Ćwiczenie 2 – analiza cytatu

Pro­si­my ucznia o odczy­ta­nie cyta­tu, a następ­nie pro­si­my kla­sę o wyja­śnie­nie, jak go rozumieją.
Moż­na posłu­żyć się przy­kła­dem czło­wie­ka, któ­ry wie­rzy w fatum.

Dopó­ki nie uczy­nisz nie­świa­do­me­go świa­do­mym, będzie ono kie­ro­wa­ło two­im życiem, a ty będziesz nazy­wał to przeznaczeniem.
C. G. Jung

Pytania:

Czy ludzie sami kreu­ją swo­ją rzeczywistość?
Dla­cze­go, gdy warun­ki prze­sta­ją być przy­jem­ne, obwi­nia się otoczenie?

Ćwiczenie 3 – snucie opowieści

Przy­go­to­wa­ne tabli­ce (min. 5 sztuk) z ilu­stra­cja­mi prze­ma­wia­ją­cy­mi do wyobraź­ni (posta­cie, akcja, emo­cje, nie­zwy­kłe pej­za­że, budow­le) roz­kła­da­my na ław­ce lub pod­ło­dze. Moż­na sko­rzy­stać z mul­ti­me­dial­nej wer­sji loso­wa­nia ilu­stra­cji, dostęp­nej pod adre­sem https://5card.cogdogblog.com/play.php lub z kostek Sto­ry Cubes.

Na pod­sta­wie ilu­stra­cji (uło­żo­nych w loso­wym lub pla­no­wym cią­gu) wybra­ny uczeń opo­wia­da wymy­ślo­ną przez sie­bie histo­rię o kon­kret­nej oso­bie, któ­ra koń­czy się życio­wą klęską.

Następ­nie pró­bu­je stwo­rzyć alter­na­tyw­ną histo­rię o tym samym czło­wie­ku z tą róż­ni­cą, że boha­ter odnaj­du­je szczę­ście na głęb­szym pozio­mie (poczu­cie speł­nie­nia, wyż­szy poziom moralny).

Następ­nie pró­bu­je­my zna­leźć wraz z kla­są odpo­wiedź na pyta­nie, w któ­rym momen­cie wybór tej posta­ci dopro­wa­dził do dobrych lub złych skut­ków w życiu. W jakim stop­niu boha­ter histo­rii miał wpływ na bieg swo­je­go życia?


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

2 komentarze

Kliknij, aby skomentować

  • Przy­pad­ki nie ist­nie­ją. Łatwo to dostrzec w życiu codzien­nym. Wszech­świat czu­je, jak to kie­dyś stwier­dzo­no. Kar­ma wra­ca, czy­li wystar­czy zro­bić coś nie tak, a jak w pio­sen­ce “bume­rang” do nas wró­ci i prze­ko­na­my się że nic bez­kar­nie nas nie omi­nie. “Choć życie jak rze­ka pory­wa i win­nych karze”. Nie ma zbie­gów oko­licz­no­ści, jest za to Rozum któ­ry kie­ru­je naszym życiem bez prze­rwy. Tak to już jest.

  • Wol­na wola?! Dzię­ki niej żyje­my i ona odróż­nia nas od wszyst­kie­go w świe­cie, co żyje i nie.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy