Artykuł Filozofia dla dzieci Omówienia i recenzje

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Ekofilozofia dla dzieci

Bajki filozoficzne autorstwa Michela Piquemala mają swoją kontynuację w tomie Jak żyć na Ziemi? Tym razem autor bierze na swój filozoficzny warsztat temat ekologii.

Najnowszy numer: Jak działa język?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2017 nr 1 (13), s. 53. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Baj­ki filo­zoficzne autorstwa Michela Pique­mala mają swo­ją kon­tynu­ację w tomie Jak żyć na Zie­mi? Tym razem autor bierze na swój filo­zoficzny warsz­tat tem­at ekologii. Jego początkowym spostrzeże­niem jest to, że tros­ka o środowisko nat­u­ralne częs­to jest więk­sza w tzw. niższych kul­tur­ach niż w zachod­nioeu­rope­jskiej. Tu człowiek raczej chce panować nad przy­rodą niż z nią współpra­cow­ać. Może więc właśnie dzię­ki filo­zofii aro­ganc­ja cywili­zowanego człowieka zmniejszy się na rzecz zrozu­mienia naszych wza­jem­nych eko­log­icznych zależnoś­ci.

Wiele pier­wot­nych kul­tur postrze­gało Ziemię i przy­rodę jako matkę, o którą należy dbać i ją szanować, w prze­ci­wnym razie może się obró­cić prze­ci­wko ludziom. W formie sym­bol­icznej przed­staw­iali to w swoich opowiada­ni­ach rdzen­ni Amerykanie czy mieszkań­cy Azji. Pique­mal sięgnął do tych opowieś­ci. W niewielkim for­ma­cie książ­ki zmieś­ciło się aż 50 opowiastek z różnych stron świa­ta, w tym odrobi­na poezji. Autor pokusił się również o dodanie wielu swoich włas­nych opowiadań doty­czą­cych rozsąd­nego gospo­darowa­nia zasoba­mi naszej plan­e­ty, co nada­je całej książce bardziej oso­bisty ton. Daje się odczuć, że ten tem­at jest filo­zo­fowi blis­ki i ma on poczu­cie speł­ni­a­nia sub­tel­nej mis­ji rozwi­ja­nia świado­moś­ci eko­log­icznej u dzieci. Jed­nak nie narzu­ca on żad­nych rozwiązań, bo zbiór raczej zachę­ca do samodziel­nego poszuki­wa­nia odpowiedzi, co jest zgodne z filo­zoficzną kon­cepcją książ­ki. Autor głównie chce pod­dać reflek­sji nasz sto­sunek do przy­rody – czy jesteśmy lep­si, bo jako gatunek rozum­ny panu­je­my nad nią? Jed­nak doty­ka również kwestii har­moni­jnej współpra­cy między ludź­mi, swois­tej ekologii społecznej.

Tak jak w poprzed­nich tomach, każ­da opowieść uzu­pełniona jest komen­tarzem zaty­tułowanym „W pra­cowni filo­zo­fa”, w którym autor częs­to naw­iązu­je do prob­lemów naszej nien­asy­conej cywiliza­cji. Każde opowiadanie opa­tr­zone jest także nagłówkiem składa­ją­cym się z pojęć zawartych w tekś­cie, o których moż­na potem podysku­tować. Dodatkowo słowa klucze są umieszc­zone na końcu zbioru i poma­ga­ją rozez­nać się, jakie główne kwest­ie moż­na odnaleźć w danej bajce.

Książ­ka jest oszczęd­nie zilus­trowana. Grafi­ki Agniesz­ki Mal­mon w sym­bol­iczny, nien­arzu­ca­ją­cy się sposób ozd­abi­a­ją opowiada­nia. Na wewnętrznej stron­ie okład­ki zamieszc­zono rysunek Układu Słonecznego. Moim zdaniem trafnie, bo kwest­ie ekologii lep­iej roz­pa­try­wać w jak najsz­er­szym, plan­e­tarnym kon­tekś­cie. Pon­ad­to przy­wodzi to na myśl greck­ie poję­cie kos­mo­su, czyli porząd­ku. Panu­je on wtedy, gdy ludzie i przy­ro­da pozosta­ją w równowadze.

Choć poję­cie ekologii było częs­to naduży­wane czy trak­towane jako slo­gan, to filo­zoficzne uję­cie przez auto­ra tej kwestii jest bliższe znaczeniowo greck­iemu słowu oikos (tzn. dom), od którego pochodzi słowo „ekolo­gia”. Oikos + logos oznacza­ło w starożyt­nej Grecji mądre zarządzanie zasoba­mi włas­nego domu. Z książ­ki wyła­nia się właśnie taki obraz postrze­ga­nia plan­e­ty Zie­mi i środowiska jako naszego wspól­nego dobra. Jest to wystar­cza­ją­cy powód, żeby z przy­rody korzys­tać z umi­arem. Dbać o nią, dawać jej czas na odnowie­nie zasobów, a nie tylko czer­pać z niej bez opamię­ta­nia. Niek­tóre z pro­ponowanych opowiadań pochodzą z cza­sów, zan­im pojaw­ił się alar­mu­ją­cy stan środowiska, a jed­nak wciąż dotyka­ją sed­na naszych współczes­nych prob­lemów. Ze zbioru tych pięknych bajek wyziera myśl, że wszys­tkie isto­ty na tej planecie są Ziemi­ana­mi – nie tylko ludzie, ale również zwierzę­ta i rośliny. Jesteśmy wszyscy połączeni zależnoś­ci­a­mi. Uprzy­wile­jowany sta­tus, jaki nadał sobie człowiek, jest zgub­ny w skutkach, bo uczynił go ślepym na niebez­pieczeńst­wa, które sam sobie zgo­tował. Wniosek, jaki może nasunąć się po lek­turze, jest taki, że nie może­my niszczyć przy­rody, nie krzy­wdząc zarazem samych siebie, oraz że nawet nic niez­naczą­ca jed­nos­t­ka (w zbiorze wys­tępu­ją­ca pod postacią dziel­nego koli­bra gaszącego pożar lasu) jest w stanie wnieść swój pozy­ty­wny wkład w ochronę środowiska.

Zarówno tom Jak żyć na zie­mi?, jak i cała seria „Bajek filo­zoficznych” wydawnict­wa Muchomor to ład­nie wydany zbiór niewiel­kich książek w twardych kolorowych okład­kach w sam raz np. do zabra­nia w podróż. Może służyć też jako zbiór krót­kich i mądrych bajek na dobra­noc czy jako pomoc dydak­ty­cz­na dla nauczy­cieli. Dobrze sprawdzi się na lekc­jach godziny wychowaw­czej, ety­ki czy filo­zofii. Dodatkowo książ­ka może posłużyć jako pewien wstęp do ety­ki środowiskowej, czyli filo­zoficznego namysłu nad moral­ny­mi powin­noś­ci­a­mi wobec przy­rody. Dla dorosłych zain­tere­sowanych pogłę­bi­e­niem tem­atu ekologii w uję­ciu filo­zoficznym autor dodał na końcu książ­ki dodatkową bib­li­ografię.

Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka


Michel Pique­mal, Baj­ki filo­zoficzne. Jak żyć na zie­mi, przeł. M. Braun­stein, ilus­trowała A. Mal­mon, Warsza­wa 2015, 72 s

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.
W pełnej wer­sji graficznej moż­na go przeczy­tać > tutaj.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy