Artykuł Etyka Filozofia dla dzieci Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Jak możemy się porozumieć? – scenariusz lekcji dla klas IVVI szkoły podstawowej

Sprawna komunikacja międzyludzka jest wielkim wyzwaniem, a jej nauka powinna rozpoczynać się od najmłodszych lat. Prezentujemy scenariusz lekcji w którym, prócz zachęty do filozoficznej refleksji nad językiem, zawarte są praktyczne ćwiczenia dla uczniów.

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2018 nr 5 (23), s. 50. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Czas trwa­nia zajęć: 2 godzi­ny lek­cyj­ne

Cele:

Ucznio­wie potra­fią okre­ślić, jaki jest cel komu­ni­ka­cji mię­dzy­ludz­kiej.
Ucznio­wie potra­fią wska­zać przy­kła­dy komu­ni­ka­cji poza­wer­bal­nej.
Ucznio­wie rozu­mie­ją, że język ma moc spraw­czą.
Ucznio­wie rozu­mie­ją koniecz­ność roz­wi­ja­nia metod dobrej komu­ni­ka­cji w spo­łe­czeń­stwie.

Metody i formy pracy:

Burza mózgów
Czy­ta­nie tek­stu
Wgląd (samo­ob­ser­wa­cja)
Dys­ku­sja
Insce­ni­za­cja

Materiały:

Opo­wia­da­nie Miche­la Piqu­ema­la Trzy sita (tekst dostęp­ny onli­ne, po wpi­sa­niu fra­zy klu­czo­wej)
Lista z rodza­ja­mi komu­ni­ka­tów do „prze­sia­nia”
Fisz­ki z wypi­sa­ny­mi zwro­ta­mi

Przebieg lekcji

Lek­cja roz­po­czy­na się od roz­grzew­ki inte­lek­tu­al­nej, w ramach któ­rej zada­je­my kla­sie pyta­nia:

Po co się poro­zu­mie­wa­my ze sobą?
Czy komu­ni­ka­cja jest koniecz­na do prze­ży­cia?
Czy jest koniecz­na do pro­wa­dze­nia szczę­śli­we­go życia?
Jakie są zna­ne spo­so­by komu­ni­ka­cji mię­dzy ludź­mi prócz słow­nej (mimi­ka, gesty, ubiór)?
Czy brak odpo­wie­dzi (reak­cji) też może stać się komu­ni­ka­tem?

Następ­nie czy­ta­my opo­wia­da­nie Trzy sita, a potem roz­po­czy­na­my ćwi­cze­nia.

Ćwiczenie 1

W tek­ście jest mowa o trzech sitach, przez któ­re Sokra­tes zale­ca prze­siać to, co chce­my wypo­wie­dzieć.

Na tabli­cy rysu­je­my trzy okrę­gi, któ­re opi­su­je­my jako trzy sita: praw­dy, dobra, poży­tecz­no­ści.

Następ­nie odczy­tu­je­my z listy* rodza­je komu­ni­ka­tów i pro­si­my uczniów o wska­za­nie, któ­re z nich nie przej­dzie przez sito (jed­no lub wię­cej) i wpi­su­je­my je w odpo­wied­nie okrę­gi, np. plot­ko­wa­nie znaj­dzie się praw­do­po­dob­nie we wszyst­kich sitach, choć daje­my uczniom prze­strzeń do dys­ku­sji, bez jasnych wska­zó­wek, gdzie powi­nien zna­leźć się dany komu­ni­kat.

Obok rysun­ku two­rzy­my listę tych komu­ni­ka­tów, któ­re prze­szły przy­naj­mniej przez jed­no sito**.

* Przy­kła­do­we rodza­je komu­ni­ka­tów do „prze­sia­nia”: opo­wia­da­nie dow­ci­pów, plot­ko­wa­nie, opo­wia­da­nie cie­ka­wych histo­rii, robie­nie zło­śli­wych uwag, mówie­nie kom­ple­men­tów, kry­ty­ka, słow­ne wspar­cie, stra­sze­nie, zwró­ce­nie uwa­gi na złe zacho­wa­nie, wyśmie­wa­nie, ple­ce­nie bez sen­su, chwa­le­nie kogoś, opo­wia­da­nie wul­gar­nych rze­czy, obga­dy­wa­nie, pocie­sza­nie, ostrze­ga­nie, obra­ża­nie kogoś, gro­że­nie, flir­to­wa­nie.

** War­to zwró­cić uwa­gę dzie­ci, że np. kom­ple­men­ty nie muszą być praw­dzi­we, ale mogą być dobre i poży­tecz­ne itp.

Na koniec zada­je­my kla­sie pyta­nie, czy jest taki rodzaj mowy, któ­ry przej­dzie jed­no­cze­śnie przez trzy sita – tzn. któ­ry rodzaj naszej mowy jest jed­no­cze­śnie praw­dzi­wy, dobry i poży­tecz­ny. Czy jest moż­li­we zasto­so­wa­nie zasa­dy trzech sit w prak­tycz­nej komu­ni­ka­cji?

Pytania do dyskusji

Dzie­ci losu­ją przy­go­to­wa­ne fisz­ki, na któ­rych uprzed­nio umiesz­cza­my pro­ste zwro­ty, np. „lubię cię”, „ład­nie wyglą­dasz”, „zacho­wa­łeś się głu­pio”, „daj mi to”.

Następ­nie pro­si­my chęt­nych uczniów, żeby ode­gra­li ten sam komu­ni­kat na trzy spo­so­by:

sympatyczny/życzliwy,
złośliwy/sarkastyczny,
obojętny/bez emo­cji.

Pro­si­my kla­sę o podzie­le­nie się swo­imi wra­że­nia­mi, jak odbie­ra­li prze­kaz danej insce­ni­za­cji. Czy waż­niej­szy był prze­kaz słow­ny, czy intonacja/postawa mówią­ce­go?
Co prócz słów i ich into­na­cji jest jesz­cze waż­ne w komu­ni­ka­cji?

Pytania do dyskusji:

Czy sło­wa mogą oca­lić komuś życie?
Czy dzię­ki sło­wom moż­na stwo­rzyć coś war­to­ścio­we­go?
W jak spo­sób mowa może coś znisz­czyć?
Dla­cze­go i jak sło­wa mogą zra­nić? (dla zobra­zo­wa­nia moż­na poka­zać kla­sie sym­bo­le ranią­cych słów, wyszu­ku­jąc w Google Gra­fik hasło ver­bal abu­se.

Ilu­stra­cja: geralt 



Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie upra­wia.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy