Artykuł Etyka Filozofia dla dzieci Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Jak możemy się porozumieć? – scenariusz lekcji dla klas IVVI szkoły podstawowej

Sprawna komunikacja międzyludzka jest wielkim wyzwaniem, a jej nauka powinna rozpoczynać się od najmłodszych lat. Prezentujemy scenariusz lekcji w którym, prócz zachęty do filozoficznej refleksji nad językiem, zawarte są praktyczne ćwiczenia dla uczniów.

Najnowszy numer: Jak działa język?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2018 nr 5 (23), s. 50. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Czas trwa­nia zajęć: 2 godziny lek­cyjne

Cele:

Uczniowie potrafią określić, jaki jest cel komu­nikacji między­ludzkiej.
Uczniowie potrafią wskazać przykłady komu­nikacji poza­wer­bal­nej.
Uczniowie rozu­mieją, że język ma moc spraw­czą.
Uczniowie rozu­mieją konieczność rozwi­ja­nia metod dobrej komu­nikacji w społeczeńst­wie.

Metody i formy pracy:

Burza mózgów
Czy­tanie tek­stu
Wgląd (samoob­serwac­ja)
Dyskus­ja
Insc­eniza­c­ja

Materiały:

Opowiadanie Michela Pique­mala Trzy sita (tekst dostęp­ny online, po wpisa­niu frazy kluc­zowej)
Lista z rodza­ja­mi komu­nikatów do „prze­sia­nia”
Fisz­ki z wyp­isany­mi zwro­ta­mi

Przebieg lekcji

Lekc­ja rozpoczy­na się od roz­grzew­ki intelek­tu­al­nej, w ramach której zada­je­my klasie pyta­nia:

Po co się porozu­miewamy ze sobą?
Czy komu­nikac­ja jest koniecz­na do przeży­cia?
Czy jest koniecz­na do prowadzenia szczęśli­wego życia?
Jakie są znane sposo­by komu­nikacji między ludź­mi prócz słownej (mimi­ka, gesty, ubiór)?
Czy brak odpowiedzi (reakcji) też może stać się komu­nikatem?

Następ­nie czy­tamy opowiadanie Trzy sita, a potem rozpoczy­namy ćwiczenia.

Ćwiczenie 1

W tekś­cie jest mowa o trzech sitach, przez które Sokrates zale­ca prze­si­ać to, co chce­my wypowiedzieć.

Na tabl­i­cy rysu­je­my trzy okrę­gi, które opisu­je­my jako trzy sita: prawdy, dobra, pożytecznoś­ci.

Następ­nie odczy­tu­je­my z listy* rodza­je komu­nikatów i prosimy uczniów o wskazanie, które z nich nie prze­jdzie przez sito (jed­no lub więcej) i wpisu­je­my je w odpowied­nie okrę­gi, np. plotkowanie zna­jdzie się praw­dopodob­nie we wszys­t­kich sitach, choć daje­my uczniom przestrzeń do dyskusji, bez jas­nych wskazówek, gdzie powinien znaleźć się dany komu­nikat.

Obok rysunku tworzymy listę tych komu­nikatów, które przeszły przy­na­jm­niej przez jed­no sito**.

* Przykład­owe rodza­je komu­nikatów do „prze­sia­nia”: opowiadanie dow­cipów, plotkowanie, opowiadanie ciekawych his­torii, robi­e­nie złośli­wych uwag, mówie­nie kom­ple­men­tów, kry­ty­ka, słowne wspar­cie, strasze­nie, zwróce­nie uwa­gi na złe zachowanie, wyśmiewanie, plece­nie bez sen­su, chwale­nie kogoś, opowiadanie wul­gar­nych rzeczy, obgady­wanie, pocieszanie, ostrze­ganie, obrażanie kogoś, groże­nie, flir­towanie.

** Warto zwró­cić uwagę dzieci, że np. kom­ple­men­ty nie muszą być prawdzi­we, ale mogą być dobre i pożyteczne itp.

Na koniec zada­je­my klasie pytanie, czy jest taki rodzaj mowy, który prze­jdzie jed­nocześnie przez trzy sita – tzn. który rodzaj naszej mowy jest jed­nocześnie prawdzi­wy, dobry i pożyteczny. Czy jest możli­we zas­tosowanie zasady trzech sit w prak­ty­cznej komu­nikacji?

Pytania do dyskusji

Dzieci losu­ją przy­go­towane fisz­ki, na których uprzed­nio umieszcza­my proste zwroty, np. „lubię cię”, „ład­nie wyglą­dasz”, „zachowałeś się głu­pio”, „daj mi to”.

Następ­nie prosimy chęt­nych uczniów, żeby ode­grali ten sam komu­nikat na trzy sposo­by:

sympatyczny/życzliwy,
złośliwy/sarkastyczny,
obojętny/bez emocji.

Prosimy klasę o podzie­le­nie się swoi­mi wraże­ni­a­mi, jak odbier­ali przekaz danej insc­eniza­cji. Czy ważniejszy był przekaz słowny, czy intonacja/postawa mówiącego?
Co prócz słów i ich intonacji jest jeszcze ważne w komu­nikacji?

Pytania do dyskusji:

Czy słowa mogą ocal­ić komuś życie?
Czy dzię­ki słowom moż­na stworzyć coś wartoś­ciowego?
W jak sposób mowa może coś zniszczyć?
Dlaczego i jak słowa mogą zranić? (dla zobra­zowa­nia moż­na pokazać klasie sym­bole ranią­cych słów, wyszuku­jąc w Google Grafik hasło ver­bal abuse.

Ilus­trac­ja: ger­alt 


 


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka – Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy