Artykuł Edukacja filozoficzna Filozofia dla dzieci Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: W poszukiwaniu sprawiedliwości – scenariusz lekcji dla klas IVVIII szkoły podstawowej

Najnowszy numer: Jak działa język?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2018 nr 3 (21), s. 54. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku  PDF.


Cele:

Uczniowie rozu­mieją, że poję­cie spraw­iedli­woś­ci jest kluc­zowe dla funkcjonowa­nia społeczeństwa.Uczniowie rozu­mieją związek między przestrze­ganiem prawa i jego posi­adaniem a spraw­iedli­woś­cią.
Uczniowie wiedzą, co czu­je oso­ba niespraw­iedli­wie potrak­towana i jakie mogą z tego wyniknąć kon­sek­wenc­je.
Uczniowie rozu­mieją, że insty­tuc­je związane ze spraw­iedli­woś­cią pil­nu­ją prawa, jed­nak nie zawsze postępu­ją spraw­iedli­wie.
Uczniowie rozu­mieją, że błędne rozu­mie­nie spraw­iedli­woś­ci prowadzi do jej prze­ci­wieńst­wa.
Uczniowie dostrze­ga­ją, że człowiek może świadomie ksz­tał­tować spraw­iedli­wą postawę i wybier­ać ucz­ci­we dzi­ałanie.
Uczniowie rozu­mieją, że mamy moral­ny obow­iązek reagowa­nia na dostrzeżoną niespraw­iedli­wość.

Metody i formy pracy:

burza mózgów
anal­iza sym­boli
meto­da zdań niedokońc­zonych
wgląd (samoob­serwac­ja)
dyskus­ja.
Czas trwa­nia zajęć: 2 godziny lek­cyjne.

Materiały:

ilus­trac­ja przed­staw­ia­ją­ca Temidę.

Przebieg lekcji

Burza mózgów

Prosimy uczniów o podanie syn­on­imów i anton­imów spraw­iedli­woś­ci i wyp­isu­je­my je na tabl­i­cy, np.:

  • spraw­iedli­wość – ucz­ci­wość, bezstron­ność, rzetel­ność
  • niespraw­iedli­wość – krzy­w­da, chęć zysku, bezpraw­ie

Pytamy uczniów o przykłady związków spraw­iedli­woś­ci z: prawem, obow­iązka­mi, oceną, nagrodą i karą.

Następ­nie prosimy uczniów o podanie przykładu spraw­iedli­wej lub niespraw­iedli­wej sytu­acji (może być fik­cyj­na). Uczniowie wspól­nie szuka­ją punk­tu, w którym opisane zdarze­nie ujawniło się jako spraw­iedli­we lub niespraw­iedli­we (np. ktoś, mimo tego, że było to sprzeczne z jego intere­sem, ucz­ci­wie przyz­nał komuś rację lub ktoś został ukarany za to, czego nie zro­bił). Pytamy dzieci, skąd wiedzi­ały, że dzieje się coś spraw­iedli­wego lub niespraw­iedli­wego? Czy inni też tak uważali?
Pytamy klasy, co może czuć oso­ba doświad­cza­ją­ca, oso­ba dzi­ała­ją­ca i oso­ba obser­wu­ją­ca dzi­ałanie spraw­iedli­we lub niespraw­iedli­we. Jak to może wpłynąć na ich przyszłe życie?

Ćwiczenie 1 – technika zdań niedokończonych

Prosimy uczniów o podanie swo­jego wyobraże­nia o spraw­iedli­wych postawach. Mogą dokończyć zda­nia:
Spraw­iedli­wy opiekun, rodz­ic itp. to…
Spraw­iedli­wy kole­ga, brat/siostra, uczeń itp. to…

Ćwiczenie 2 – czytanie symboli

Pokazu­je­my uczniom obrazek przed­staw­ia­ją­cy Temidę. Pytamy klasę o szczegóły, np. dlaczego ten sym­bol spraw­iedli­woś­ci ma zaw­iązane oczy i trzy­ma wagę, dlaczego jest kobi­etą? Prosimy klasę o zas­tanowie­nie się, czy te atry­bu­ty wpły­wa­ją korzyst­nie na spraw­iedli­wość, czy też nie.

Ćwiczenie 3 – interpretacja cytatu

Prosimy chęt­nego ucz­nia o odczy­tanie cytatu:

Bywa, że zachowu­je­my się niespraw­iedli­wie, nie łamiąc prawa, albo spraw­iedli­wie, łamiąc je. (Arys­tote­les)

Pytamy klasę, czy uważa, że to możli­we, a jeśli tak, to w jaki sposób.

Pytania do dyskusji:

Czy małe dzieci mają poczu­cie spraw­iedli­woś­ci?

Czy siły przy­rody dzi­ała­ją spraw­iedli­wie, np. gdy katak­l­izm zniszy czyjś dorobek życia? Czy moż­na oce­ni­ać takie zjawiska przez pryz­mat spraw­iedli­woś­ci?

Dlaczego zdarza się, że ludzie rozu­mieją spraw­iedli­wość według pod­wójnych stan­dard­ów, tj. w opar­ciu o moral­ność Kalego: Jeśli ktoś Kale­mu zabrać krowy […] to jest zły uczynek […]. Dobry, to jak Kali zabrać komu krowy.

Dlaczego jeśli nam się dzieje krzy­w­da, łatwiej zauważamy niespraw­iedli­wość, niż jak ktoś jej przez nas doświad­cza?

Czy szczyt spraw­iedli­woś­ci to danie wszys­tkim po równo? A co z tym, że każdy ma inne potrze­by i pref­er­enc­je?

Jeśli jed­na oso­ba dużo się uczyła do sprawdzianu, a dru­ga ścią­gała, a zostały równo oce­nione, czy to jest spraw­iedli­we?

Jeśli ktoś ciężko pracu­je, a ktoś inny nie i czeka tylko na zasiłek, to takie oso­by też powin­ny być wyna­grod­zone po równo?

Czy zem­s­ta jest wyrazem spraw­iedli­woś­ci? Jak ma się do tego archaicz­na zasa­da: oko za oko, ząb za ząb?

Co sądy mają wspól­nego ze spraw­iedli­woś­cią? Czy mogą jej zaprzeczyć?

Czy spraw­iedli­wa oso­ba może na siebie ściągnąć kłopo­ty?

Czy moż­na być całkowicie bez­­­stronnym?

Czy i ewen­tu­al­nie jaka spraw­iedli­wość jest możli­wa na świecie?

Czy życie jest spraw­iedli­we?


PDF sce­nar­iusza do pobra­nia


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka – Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy