Artykuł Scenariusze lekcji

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Życie świadome – scenariusz lekcji filozofii dla uczniów szkół podstawowych

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2021 nr 1 (37), s. 50. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Cele

Ucznio­wie ćwi­czą się w doko­ny­wa­niu introspekcji.
Ucznio­wie roz­róż­nia­ją świa­do­mość od samoświadomości.
Ucznio­wie dostrze­ga­ją sens i war­tość utrzy­my­wa­nia i roz­wi­ja­nia świadomości.

Metody i formy pracy

Opo­wia­da­nie
Intro­spek­cja (wgląd w siebie)
Eks­pe­ry­ment myślowy
Dyskusja

Przebieg lekcji

Część I

Prezentujemy opowiadanie:

Pewien męż­czy­zna wędro­wał przez pusty­nię i myślał wyłącz­nie o celu swo­jej podró­ży, więc nie zoba­czył tygry­sa, któ­ry od pew­ne­go cza­su skra­dał się za nim i wła­śnie wysko­czył z kry­jów­ki, by zaatakować.

Zasko­czo­ny i prze­ra­żo­ny wędro­wiec porzu­cił swo­je rze­czy i ucie­kał naj­szyb­ciej, jak mógł.

Zbyt był prze­stra­szo­ny, by zasta­no­wić się, dokąd pro­wa­dzi ścież­ka, któ­rą biegł. A ta pro­wa­dzi­ła na sam skraj prze­pa­ści roz­cią­ga­ją­cej się za ska­łą. Męż­czy­zna bał się zwol­nić i rozej­rzeć wokół, więc prze­sko­czył ska­łę, ale zsu­nął się w dół. Na szczę­ście w ostat­niej chwi­li zła­pał się krza­ku rosną­ce­go poni­żej. Spoj­rzał w górę, a tam tygrys łako­mie obli­zy­wał pysk. Męż­czy­zna pomy­ślał, że nie jest tak źle, bo dra­pież­nik w koń­cu się znu­dzi i sobie pójdzie.

W momen­cie, gdy tak pomy­ślał, korze­nie krza­ku, na któ­rym wisiał, zaczę­ły wysu­wać się z zie­mi pokry­wa­ją­cej skal­ne pod­ło­że. Wstrzy­mu­jąc oddech, wędro­wiec spoj­rzał w dół, aby oce­nić wyso­kość, z jakiej przyj­dzie mu spa­dać. Na dnie prze­pa­ści zoba­czył dru­gie­go tygry­sa. Zwie­rzę cze­ka­ło, aż czło­wiek wpad­nie do tej prze­my­śle­nie zasta­wio­nej pułap­ki. W tej ostat­niej chwi­li, zgo­ła nie­spo­dzie­wa­nie, męż­czy­zna zauwa­żył rosną­ce tuż przy nim poziom­ki. Odru­cho­wo zerwał naj­więk­szy, naj­czer­wień­szy owoc, pową­chał go i wło­żył do ust. Jak­że był słodki!

Opo­wia­da­nie pocho­dzi z książ­ki Ste­phe­na Bow­ket­ta Wyobraź sobie, że… Ćwi­cze­nia roz­wi­ja­ją­ce twór­cze myśle­nie uczniów, War­sza­wa 2000.

Pytania do tekstu

W jaki spo­sób czło­wiek zyskał świa­do­mość nie­bez­pie­czeń­stwa, któ­re na nie­go czyha?
Cze­go jesz­cze miał świa­do­mość? Co zauważał?
Czy te wszyst­kie ele­men­ty poja­wia­ły się jednocześnie?
Za czym podą­ża­ła jego uwaga?
Jak emo­cje męż­czy­zny wpły­wa­ły na to, co zauważał?
Czy gdy­by na dro­dze nie było tygry­sów, świat, któ­re­go męż­czy­zna był świa­do­my, wyglą­dał­by ina­czej? Na co by zwra­cał uwa­gę pod­czas bez­piecz­nej i przy­jem­nej wędrówki?

Ćwiczenie

Pro­si­my uczniów o zacho­wa­nie ciszy, zamknię­cie oczu i wsłu­cha­nie się w ota­cza­ją­ce ich dźwię­ki, zaczy­na­jąc od naj­gło­śniej­szych do naj­cich­szych. Czy byli­by świa­do­mi tych dźwię­ków bez sku­pie­nia uwa­gi na nich?

Przykładowe pytania do dyskusji

Cze­go jeste­śmy świadomi?
Czy jak śpi­my, to jeste­śmy świadomi?
Czy przy­tom­ność to jest to samo co świadomość?
Czy świa­do­mość to sku­pie­nie się tyl­ko na jed­nej rzeczy?
Skąd wie­my, że inni są świadomi?
Czy zwie­rzę­ta są świadome?
Czy moż­na ćwi­czyć się w byciu bar­dziej przytomnym?
Co to zna­czy samoświadomość?
Czy zwie­rzę­ta mogą myśleć, że wła­śnie myślą?
Co odróż­nia ludz­ką świa­do­mość od gro­ma­dze­nia infor­ma­cji przez roboty?
Po co nam świadomość?
Co ozna­cza jej utrata?

Eksperyment myślowy

Pro­si­my uczniów, by przez chwi­lę zasta­no­wi­li się, cze­go są świa­do­mi na co dzień.

W przy­szło­ści wie­dza neu­ro­bio­lo­gicz­na zysku­je taki poziom, że jest moż­li­we „pod­krę­ce­nie” zdol­no­ści umy­sło­wych w zakre­sie posze­rza­nia świa­do­mo­ści w bar­dzo pro­sty spo­sób. Każ­de­mu oby­wa­te­lo­wi przy­słu­gu­je jeden taki zabieg.

Gdy­by mogli wybrać jeden obec­nie nie­do­stęp­ny obszar, w któ­rym by chcie­li uzy­skać świa­do­mość, co by to było? Co chcie­li­by poznać i zrozumieć?


PDF sce­na­riu­sza do pobrania


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.
W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.

< Powrót do spi­su tre­ści numeru.

Ilu­stra­cja: geralt

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy