Artykuł Scenariusze lekcji

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Życie świadome – scenariusz lekcji filozofii dla uczniów szkół podstawowych

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2021 nr 1 (37), s. 50. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Cele

Ucznio­wie ćwi­czą się w doko­ny­wa­niu introspekcji.
Ucznio­wie roz­róż­nia­ją świa­do­mość od samoświadomości.
Ucznio­wie dostrze­ga­ją sens i war­tość utrzy­my­wa­nia i roz­wi­ja­nia świadomości.

Metody i formy pracy

Opo­wia­da­nie
Intro­spek­cja (wgląd w siebie)
Eks­pe­ry­ment myślowy
Dyskusja

Przebieg lekcji

Część I

Prezentujemy opowiadanie:

Pewien męż­czy­zna wędro­wał przez pusty­nię i myślał wyłącz­nie o celu swo­jej podró­ży, więc nie zoba­czył tygry­sa, któ­ry od pew­ne­go cza­su skra­dał się za nim i wła­śnie wysko­czył z kry­jów­ki, by zaatakować.

Zasko­czo­ny i prze­ra­żo­ny wędro­wiec porzu­cił swo­je rze­czy i ucie­kał naj­szyb­ciej, jak mógł.

Zbyt był prze­stra­szo­ny, by zasta­no­wić się, dokąd pro­wa­dzi ścież­ka, któ­rą biegł. A ta pro­wa­dzi­ła na sam skraj prze­pa­ści roz­cią­ga­ją­cej się za ska­łą. Męż­czy­zna bał się zwol­nić i rozej­rzeć wokół, więc prze­sko­czył ska­łę, ale zsu­nął się w dół. Na szczę­ście w ostat­niej chwi­li zła­pał się krza­ku rosną­ce­go poni­żej. Spoj­rzał w górę, a tam tygrys łako­mie obli­zy­wał pysk. Męż­czy­zna pomy­ślał, że nie jest tak źle, bo dra­pież­nik w koń­cu się znu­dzi i sobie pójdzie.

W momen­cie, gdy tak pomy­ślał, korze­nie krza­ku, na któ­rym wisiał, zaczę­ły wysu­wać się z zie­mi pokry­wa­ją­cej skal­ne pod­ło­że. Wstrzy­mu­jąc oddech, wędro­wiec spoj­rzał w dół, aby oce­nić wyso­kość, z jakiej przyj­dzie mu spa­dać. Na dnie prze­pa­ści zoba­czył dru­gie­go tygry­sa. Zwie­rzę cze­ka­ło, aż czło­wiek wpad­nie do tej prze­my­śle­nie zasta­wio­nej pułap­ki. W tej ostat­niej chwi­li, zgo­ła nie­spo­dzie­wa­nie, męż­czy­zna zauwa­żył rosną­ce tuż przy nim poziom­ki. Odru­cho­wo zerwał naj­więk­szy, naj­czer­wień­szy owoc, pową­chał go i wło­żył do ust. Jak­że był słodki!

Opo­wia­da­nie pocho­dzi z książ­ki Ste­phe­na Bow­ket­ta Wyobraź sobie, że… Ćwi­cze­nia roz­wi­ja­ją­ce twór­cze myśle­nie uczniów, War­sza­wa 2000.

Pytania do tekstu

W jaki spo­sób czło­wiek zyskał świa­do­mość nie­bez­pie­czeń­stwa, któ­re na nie­go czyha?
Cze­go jesz­cze miał świa­do­mość? Co zauważał?
Czy te wszyst­kie ele­men­ty poja­wia­ły się jednocześnie?
Za czym podą­ża­ła jego uwaga?
Jak emo­cje męż­czy­zny wpły­wa­ły na to, co zauważał?
Czy gdy­by na dro­dze nie było tygry­sów, świat, któ­re­go męż­czy­zna był świa­do­my, wyglą­dał­by ina­czej? Na co by zwra­cał uwa­gę pod­czas bez­piecz­nej i przy­jem­nej wędrówki?

Ćwiczenie

Pro­si­my uczniów o zacho­wa­nie ciszy, zamknię­cie oczu i wsłu­cha­nie się w ota­cza­ją­ce ich dźwię­ki, zaczy­na­jąc od naj­gło­śniej­szych do naj­cich­szych. Czy byli­by świa­do­mi tych dźwię­ków bez sku­pie­nia uwa­gi na nich?

Przykładowe pytania do dyskusji

Cze­go jeste­śmy świadomi?
Czy jak śpi­my, to jeste­śmy świadomi?
Czy przy­tom­ność to jest to samo co świadomość?
Czy świa­do­mość to sku­pie­nie się tyl­ko na jed­nej rzeczy?
Skąd wie­my, że inni są świadomi?
Czy zwie­rzę­ta są świadome?
Czy moż­na ćwi­czyć się w byciu bar­dziej przytomnym?
Co to zna­czy samoświadomość?
Czy zwie­rzę­ta mogą myśleć, że wła­śnie myślą?
Co odróż­nia ludz­ką świa­do­mość od gro­ma­dze­nia infor­ma­cji przez roboty?
Po co nam świadomość?
Co ozna­cza jej utrata?

Eksperyment myślowy

Pro­si­my uczniów, by przez chwi­lę zasta­no­wi­li się, cze­go są świa­do­mi na co dzień.

W przy­szło­ści wie­dza neu­ro­bio­lo­gicz­na zysku­je taki poziom, że jest moż­li­we „pod­krę­ce­nie” zdol­no­ści umy­sło­wych w zakre­sie posze­rza­nia świa­do­mo­ści w bar­dzo pro­sty spo­sób. Każ­de­mu oby­wa­te­lo­wi przy­słu­gu­je jeden taki zabieg.

Gdy­by mogli wybrać jeden obec­nie nie­do­stęp­ny obszar, w któ­rym by chcie­li uzy­skać świa­do­mość, co by to było? Co chcie­li­by poznać i zrozumieć?


PDF sce­na­riu­sza do pobrania


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska – Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.
W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.

< Powrót do spi­su tre­ści numeru.

Ilu­stra­cja: geralt

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy