Filozofia w szkole

Filozofia w walce z fake newsami

Umiejętność krytycznego myślenia, rozwijana na zajęciach z filozofii, może być antidotum na medialną chorobę naszych czasów – fake news, czyli nieprawdziwych informacji rozpowszechnianych za pomocą środków masowego przekazu.

Roz­po­wszech­nia­nie nie­praw­dzi­wych infor­ma­cji (tzw. fake news) np. w celach poli­tycz­nych nie jest zja­wi­skiem nowym, bo robio­no to już w sta­ro­żyt­no­ści. Jed­nak obec­nie, gdy powszech­ne jest tak potęż­ne medium jak inter­net, a w jego ramach roz­wi­ja­ją się gwał­tow­nie media spo­łecz­no­ścio­we, łatwość two­rze­nia i roz­po­wszech­nia­nia szo­ku­ją­cych infor­ma­cji nie­zgod­nych z praw­dą sta­je się real­nym pro­ble­mem. Według bada­nia Kan­tar Public z 2018 roku 75% Pola­ków przy­zna­ło, że spo­ty­ka się z fake new­sa­mi przy­naj­mniej raz w tygo­dniu (w tym 48% przy­zna­ło, że widzi je codziennie).

O tym, jak bar­dzo to zja­wi­sko jest nie­bez­piecz­ne, prze­ko­na­li­śmy się, kie­dy pod­czas wybo­rów pre­zy­denc­kich w Sta­nach Zjed­no­czo­nych ujaw­nio­no infor­ma­cje o ist­nie­niu tzw. farm trol­li, czy­li zor­ga­ni­zo­wa­nej gru­py mają­cej na celu two­rze­nie kon­flik­tów i cha­osu w spo­łecz­no­ści inter­ne­to­wej poprzez publi­ko­wa­nie celo­wo kon­tro­wer­syj­nych lub pro­wo­ku­ją­cych komen­ta­rzy. „Fake new­sy” mogą być wyko­rzy­sty­wa­ne do mani­pu­la­cji przez kogo­kol­wiek, kto ma na celu osią­gnię­cie pożą­da­nych dla sie­bie rezul­ta­tów poprzez wpły­wa­nie na świa­do­mość oby­wa­te­li, zarów­no wła­sne­go, jak i obce­go kra­ju. Dzie­ci i mło­dzież, jako oso­by mniej doświad­czo­ne życio­wo, są jesz­cze bar­dziej podat­ne na „fake newsy”.

Natio­nal Lite­ra­cy Trust opu­bli­ko­wa­ło raport, w któ­ry stwier­dza, że dzie­ci i mło­dzież w Anglii nie posia­da­ją wystar­cza­ją­cych umie­jęt­no­ści kry­tycz­ne­go czy­ta­nia, by zde­ma­sko­wać fał­szy­we infor­ma­cje. Pod­kre­śla on, że zja­wi­sko to poważ­ny pro­blem dla dzie­ci i mło­dzie­ży, zagra­ża­ją­cy demo­kra­cji, zaufa­niu do poli­ty­ki oraz do mediów.

Reme­dium na to może oka­zać się naucza­nie filo­zo­fii. Bri­gh­ton Col­le­ge, wio­dą­ca pry­wat­na szko­ła z East Sus­sex w Wiel­kiej Bry­ta­nii, pla­nu­je wpro­wa­dze­nie kur­su filo­zo­fii do szko­ły, by wspo­móc uczniów m.in. w umie­jęt­no­ści kry­tycz­ne­go spoj­rze­nia na infor­ma­cje, jakie pozy­sku­ją z inter­ne­tu. Ucznio­wie będą uczęsz­czać na lek­cje poświę­co­ne myśli kla­sycz­nych grec­kich filo­zo­fów, takich jak Sokra­tes, Pla­ton czy Ary­sto­te­les. Leah Ham­blett, jed­na z nauczy­cie­lek filo­zo­fii w tam­tej­szej szko­le, uwa­ża, że na kur­sie filo­zo­fii ucznio­wie mogą nabyć umie­jęt­no­ści odróż­nia­nia infor­ma­cji praw­dzi­wych od fałszywych.

Temu mają słu­żyć róż­ne zale­ce­nia, któ­rych prze­strze­ga­nie i ćwi­cze­nie wyra­bia w uczniu zdol­ność kry­tycz­ne­go myślenia.

Jeśli czy­tasz infor­ma­cję na inter­ne­cie, sprawdź ją na kil­ku nie­za­leż­nych plat­for­mach. Nie zakła­daj z góry, że to praw­da, tyl­ko dla­te­go, że wia­do­mość uka­za­ła się w mediach społecznościach

– radzi Hamblett.

Pro­ble­mem jest to, że ludzie nauczy­li się odru­cho­wo przyj­mo­wać za praw­dę wszyst­ko to, co zosta­ło napisane.

Żyje­my w spe­cy­ficz­nych cza­sach, w któ­rej wia­do­mo­ści i tzw. fak­ty są dostęp­ne za jed­nym dotknię­ciem smart­fo­na, któ­ry posia­da więk­szość dzie­ci w gim­na­zjum. Jed­nak do tej pory nie nauczy­li­śmy dzie­ci, jak odróż­niać praw­dzi­we infor­ma­cje od fał­szy­wych. […] Naszym obo­wiąz­kiem jest, aby­śmy nauczy­li dzie­ci tej umiejętności

– tłu­ma­czy­ła nauczycielka.

Ham­blett mówi też, że ucznio­wie powin­ni nauczyć się dystan­su do infor­ma­cji poja­wia­ją­cych się ich smart­fo­nach, docie­kli­wo­ści, umie­jęt­no­ści usta­la­nia fak­tów i for­mu­ło­wa­nia wła­snych opinii.

Wyglą­da na to, że naszą naj­sku­tecz­niej­szą bro­nią przed tego typu zja­wi­ska­mi jest umie­jęt­ność racjo­nal­ne­go myśle­nia. Być może pro­gram dają­cy uczniom moż­li­wość sko­rzy­sta­nia z narzę­dzi filo­zo­ficz­nych oka­że się na tyle sku­tecz­ny, że będzie on wdra­ża­ny w innych szko­łach oraz w innych kra­jach, w tym rów­nież Polsce.

 

Opra­co­wał: Kamil Szy­mań­ski

Źró­dła:
reporterzy.info
telegraph.co.uk

 

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy