Popularyzacja

Filozofowie ukraińscy: Hryhorij Skoworoda

Hryhorij Skoworoda (Григорій Савич Сковорода, ur. 1722, zm. 1794) – poeta, filozof, kompozytor, pedagog, kompozytor, rzecznik upowszechniania oświaty.

Życie

Pochodził z Czornuch na Połtawszczynie, wówczas na terenie Imperium Rosyjskiego. Działalność Skoworody przypadła na okres zanikania kozackich autonomii (aż do ich zniesienia w 1763 r. przez Katarzynę II). Uczył się w Akademii Kijowsko-Mohylańskiej (później Akademia Kijowska), istotnym ośrodku rozwoju myśli i literatury ukraińskiej. Po studiach odbył podróż po Europie, po powrocie z której nauczał w Kolegium Perejasławskim i w Kolegium Charkowskim. Wykłady prowadził w nowatorski sposób, doceniany przez słuchaczy. Pracował również jako nauczyciel prywatny. Wiele lat spędził jako wędrowny filozof, poświęcając się pisaniu i nauczaniu. Autor licznych traktatów (mających często homiletyczny charakter), dialogów, listów i bajek filozoficznych. Pisał głównie po łacinie i po staroukraińsku (w dialekcie języka rusińskiego związanym ze Słobodszczyzną). Na jego grobie umieszczono motto: „Świat próbował mnie schwytać, ale nie złapał” („Мір ловил меня, но не поймал”).

Filozofia

Skoworoda nie stworzył żadnego kompletnego systemu filozoficznego, ale chętnie poruszał problem szczęścia oraz relacji człowieka do Boga i prawdy. Dla Skoworody szczęście – wewnętrzny, powszechnie osiągalny stan umysłu – możliwy jest przede wszystkim poprzez: 

  • samopoznanie,
  • gorliwie przeżywaną duchowość (do której można dotrzeć poprzez wiedzę),
  • pracę, do której żywi się pasję i posiada odpowiednie zdolności.

Wprowadził rozróżnienie na trzy aspekty świata: jawny (materialny, empiryczny), ukryty (ludzki, dostępny tylko rozumowi, refleksji) i kulturowy (duchowy, symboliczny), którego najdoskonalszym przejawem jest u Skoworody symbolika Biblii (której dosłowne interpretacje krytykował). 

 

Główne źródła: 

Hasło w Encyklopedii PWN,

Michał Tadeusz Handzel, Hryhorija Sawycza Skoworody (1722–1794) teoria poznania samego siebie, Wrocław 2013

Najnowszy numer można nabyć od 1 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2022 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy