Antropologia Numer

Filozofuj! 2017 nr 6 (18)

Czasopismo popularyzujące filozofię.
W ostatnim w tym roku numerze „Filozofuj!” spróbujemy zastanowić się nad ideą i ewentualnymi konsekwencjami zmiany natury człowieka za pomocą ingerencji technologicznej. Problem ten szczególnie jest analizowany przez ruch filozoficzno-kulturowy (czasem trochę ideologiczny) zwany transhumanizmem. Transhumaniści, mając do dyspozycji osiągnięcia nauki, chcą zaprojektować nowego, doskonałego człowieka, wyzwolonego od chorób, niewiedzy czy cierpienia. Uznają, że tylko poprzez ścisłą symbiozę człowieka z technologią możliwe jest zniesienie ludzkich niedoskonałości. Nasi autorzy pochylą się nad wyzwaniami, jakie stawia przed nami transhumanizm, rozważą jego często niejednorodne perspektywy i nurty, odnosić się będą do różnych filozoficznych źródeł tego ruchu, rozważą też, czy i ewentualnie w jakim stopniu powinniśmy dążyć do ziszczenia się wizji transhumanistów.

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf numeru:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Spis treści

Kalen­da­rium

Trans­hu­ma­ni­stycz­na dosko­na­łość > Artur Gunia
Czło­wiek cza­sem pyta: dla­cze­go cią­gle tak mało wiem, dla­cze­go moje zdol­no­ści fizycz­ne są ogra­ni­czo­ne, dla­cze­go popa­dam w cho­ro­by, dla­cze­go nie mogę być szczę­śli­wy? I osta­tecz­nie – dla­cze­go moje życie nie może być dosko­na­łe? Trans­hu­ma­ni­ści nie udzie­lą jed­no­znacz­nej odpo­wie­dzi na zada­ne powy­żej pyta­nia, żywią jed­nak prze­ko­na­nie, że dzię­ki racjo­nal­nym meto­dom, nauce i zaawan­so­wa­nym tech­no­lo­giom moż­li­we będzie udo­sko­na­le­nie ludz­kie­go bytu.

Trans­hu­ma­nizm – kie­run­ki i per­spek­ty­wy > Alek­san­dra Przegalińska
W deba­cie publicz­nej coraz więcej mówi się o roz­ma­itych ruchach ide­owych sku­pia­ją­cych entu­zja­stów nowych tech­no­lo­gii, w tym rów­nież tych, któ­rzy postu­lu­ją mak­sy­mal­ne wyko­rzy­sta­nie tech­no­lo­gii i zdo­by­czy nauki do prze­zwy­cię­że­nia ludz­kich ograniczeń.

Kalen­da­rium problemu

Czy od trans­hu­ma­ni­zmu moż­na uciec? > Kamil Szymański
W naj­bliż­szym cza­sie trans­hu­ma­nizm zaofe­ru­je ci dłuż­sze życie, ulep­szy two­je zdol­no­ści poznaw­cze, popra­wi zdro­wie, da moż­li­wo­ści kon­tro­lo­wa­nia emo­cji, a  nawet wypo­sa­ży w  dodat­ko­we zmy­sły. Brzmi inte­re­su­ją­co? Nie­wąt­pli­wie. Czy ludzie przyj­mą owe dary ofe­ro­wa­ne przez tech­ni­kę? A może ina­czej… czy mają oni w ogó­le jakiś wybór?

Trzy trans­cen­den­cje > Jacek Wojtysiak
Ter­min trans­cen­den­cja i ter­mi­ny pokrew­ne pocho­dzą od łaciń­skie­go cza­sow­ni­ka trans­cen­de­re, czy­li: prze­kra­czać. Filo­zo­fo­wie nie­raz przy­pi­sy­wa­li czło­wie­ko­wi zdol­ność prze­kra­cza­nia (trans­cen­do­wa­nia) same­go sie­bie. Róż­nie jed­nak ją rozu­mie­li. Głów­ne kon­cep­cje ludz­kiej trans­cen­den­cji moż­na spro­wa­dzić do trzech: reli­gij­nej, pro­gre­syw­nej i utopijnej.

Cze­mu ulep­sza­nie gene­tycz­ne budzi sprze­ciw? > Mar­ta Soniewicka
Trans­hu­ma­ni­ści to zwo­len­ni­cy wyko­rzy­sta­nia wszel­kich dostęp­nych tech­no­lo­gii, w tym wspo­ma­ga­ne­go roz­ro­du, w celu ulep­sze­nia gatun­ku ludz­kie­go. Wycho­dzą z zało­że­nia, że rodzi­ce mają obo­wią­zek moral­ny zagwa­ran­to­wać dziec­ku jak naj­lep­szy start w życiu, w związ­ku z czym powin­ni rów­nież wyko­rzy­stać dostęp­ną wie­dzę gene­tycz­ną, by dziec­ko przy­szło na świat z jak naj­lep­szym upo­sa­że­niem genetycznym.

Czy moż­na bio­tech­no­lo­gicz­nie „ulep­szyć” sfe­rę emo­cjo­nal­ną czło­wie­ka? > Adria­na Warmbier
Jed­nym z aspek­tów dys­ku­sji doty­czą­cej sto­so­wa­nia neu­ro- i bio­tech­no­lo­gii w celu udo­sko­na­le­nia gatun­ku ludz­kie­go jest kwe­stia uspraw­nie­nia naszych dys­po­zy­cji do podej­mo­wa­nia wła­ści­wych decy­zji moralnych.

Wywiad
Trans­hu­ma­nizm jest spo­so­bem myśle­nia o przy­szło­ści > Wywiad z pro­fe­so­rem Nic­kiem Bostro­mem, jed­nym z czo­ło­wych trans­hu­ma­ni­stów, twór­cą mani­fe­stu trans­hu­ma­ni­stycz­ne­go „Trans­hu­ma­nist FAQ”, zało­ży­cie­lem Insty­tu­tu Przy­szło­ści Ludz­ko­ści na Uni­wer­sy­te­cie Oksfordzkim.

Narzę­dzia filozofa
Warsz­tat logicz­ny: #12. Spro­wa­dza­nie do sprzecz­no­ści > Witold Marciszewski
Sztu­ka argu­men­ta­cji: #14. Jak nie sto­czyć się po rów­ni pochy­łej > Krzysz­tof A. Wieczorek
Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi: Trans­hu­ma­nizm > Michał Bizoń
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Trans­hu­ma­ni­stycz­ny eks­pe­ry­ment (myślo­wy) > Artur Szutta

Filo­zo­fia w literaturze
Pro­jekt prze­dłu­ża­nia ludz­kie­go życia okiem Guli­we­ra > Nata­sza Szutta

Saty­ra
Jądro Jasno­ści (uciecz­ka z Kalo­pei) > Piotr Bartula

Felie­ton
Big Data Show > Jacek Jaśtal
Lina nad prze­pa­ścią > Adam Grobler
Jan Kowal­ski (1995–∞) > Han­na Urbankowska
Jak uka­rać robo­ty za popeł­nio­ne prze­stęp­stwa?> Kamil Mamak

Wokół tema­tu
Gra­ni­ce czło­wie­czeń­stwa > Anna Hamanowicz

Filo­zo­fia w szkole
Wola, wol­ność, odpo­wie­dzial­ność > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Opi­nie
Argu­ment z wam­pi­ry­zmu prze­ciw trans­hu­ma­ni­zmo­wi > Paweł Pijas

Co to znaczy?
O czym konik polny śpie­wał latem > Filip Kobiela

Filo­zo­fia w filmie
Ludzie na niby > Jacek Jarocki

Filo­zo­ficz­ne zoo
Nie­to­perz Nage­la > Jakub Jernajczyk

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: Artur Gunia


Dro­dzy Czytelnicy,

czy zasta­na­wia­li­ście się kie­dyś, jak będzie wyglą­dał świat za dzie­sięć, pięć­dzie­siąt, sto, tysiąc lat? W jakim śro­do­wi­sku będzie­my żyli, jaki będzie wte­dy czło­wiek – no wła­śnie, czy w ogó­le będzie­my jesz­cze ist­nieć jako ludz­kość? A może po lek­tu­rze uto­pij­nej powie­ści czy też sean­sie fil­mu scien­ce fic­tion byli­ście peł­ni nadziei bądź trwo­gi na myśl o przy­szło­ści, jaka nas cze­ka. Może uda się uspraw­nić nasze cia­ło, wyeli­mi­no­wać cho­ro­by, popra­wić jakość życia, spra­wić, by trwa­ło ono dłu­żej niż prze­cięt­nie sie­dem lub osiem dekad, a ostat­nie lata nie były nazna­czo­ne znie­do­łęż­nie­niem i bólem; może uda się tak­że uspraw­nić nasz umysł, usu­nąć nie­wie­dzę, okieł­znać nie­po­żą­da­ne emocje.

Takie zmia­ny wyda­ją się, jeśli nie nie­unik­nio­ne, to przy­naj­mniej praw­do­po­dob­ne. Roz­wój nauki i tech­ni­ki, jaki doko­nu­je się na naszych oczach, już prze­obra­ził nasze oto­cze­nie i nas samych. W ostat­nim stu­le­ciu znacz­nie popra­wi­ła się prze­cięt­na dłu­gość i jakość życia, pod­niósł się poziom i dostęp­ność wie­dzy. Ten gwał­tow­ny roz­wój ma też swo­je ciem­ne stro­ny. Roz­sz­cze­pie­nie ato­mu przy­nio­sło elek­trow­nie, ale i broń nukle­ar­ną. Prze­mysł i środ­ki komu­ni­ka­cji uła­twia­ją nam życie, jed­no­cze­śnie jed­nak tru­ją śro­do­wi­sko i przy­czy­nia­ją się do efek­tu cie­plar­nia­ne­go. Gene­ty­ka obok poży­tecz­nej wie­dzy dostar­czy­ła metod nie­etycz­ne­go dosko­na­le­nia gatun­ku poprzez eli­mi­na­cję jed­no­stek nie­pa­su­ją­cych do przy­ję­tych wzor­ców. Inter­net uła­twił nam dostęp do infor­ma­cji, ale też dał moż­li­wość sze­rze­nia nie­na­wi­ści. Za dal­szy postęp być może przyj­dzie nam zapła­cić jesz­cze więk­szą cenę. Mogąc zmie­niać czło­wie­ka, dążąc do coraz więk­szej dosko­na­ło­ści, być może wyj­dzie­my poza wszel­kie zna­ne nam hory­zon­ty wyobraź­ni, za któ­ry­mi może nas cze­kać życie wspa­nia­łe, albo też ziści się jed­na z naj­gor­szych anty­uto­pii, jakiej nawet naj­bar­dziej kre­atyw­ni wizjo­ne­rzy nie prze­wi­dzie­li. A może cze­ka nas tro­chę jed­ne­go i drugiego.

To, w jaki spo­sób poto­czy się roz­wój ludz­ko­ści i jaka będzie kon­dy­cja czło­wie­ka w bliż­szej lub dal­szej przy­szło­ści, zale­ży od naszych dzi­siej­szych dzia­łań, rów­nież od tego, w jakim stop­niu roz­trop­nie i roz­sąd­nie będzie­my podej­mo­wa­li kolej­ne kro­ki w dro­dze do przy­szło­ści. Stąd wraz z roz­wo­jem wie­lu tech­no­lo­gii, zwłasz­cza takich jak nano­tech­no­lo­gia, bio­tech­no­lo­gia, infor­ma­ty­ka ze sztucz­ną inte­li­gen­cją czy neu­ro­nau­ki, musi iść ade­kwat­na reflek­sja filo­zo­ficz­no-etycz­na nad ich wpły­wem na nasze życie.

W ostat­nim w tym roku nume­rze „Filo­zo­fuj!” spró­bu­je­my zasta­no­wić się nad ideą i ewen­tu­al­ny­mi kon­se­kwen­cja­mi zmia­ny natu­ry czło­wie­ka za pomo­cą inge­ren­cji tech­no­lo­gicz­nej. Pro­blem ten szcze­gól­nie jest ana­li­zo­wa­ny przez ruch filo­zo­ficz­no-kul­tu­ro­wy (cza­sem tro­chę ide­olo­gicz­ny) zwa­ny trans­hu­ma­ni­zmem. Trans­hu­ma­ni­ści, mając do dys­po­zy­cji osią­gnię­cia nauki, chcą zapro­jek­to­wać nowe­go, dosko­na­łe­go czło­wie­ka, wyzwo­lo­ne­go od cho­rób, nie­wie­dzy czy cier­pie­nia. Uzna­ją, że tyl­ko poprzez ści­słą sym­bio­zę czło­wie­ka z tech­no­lo­gią moż­li­we jest znie­sie­nie ludz­kich nie­do­sko­na­ło­ści. Nasi auto­rzy pochy­lą się nad wyzwa­nia­mi, jakie sta­wia przed nami trans­hu­ma­nizm, roz­wa­żą jego czę­sto nie­jed­no­rod­ne per­spek­ty­wy i nur­ty, odno­sić się będą do róż­nych filo­zo­ficz­nych źró­deł tego ruchu, roz­wa­żą też, czy i ewen­tu­al­nie w jakim stop­niu powin­ni­śmy dążyć do zisz­cze­nia się wizji trans­hu­ma­ni­stów. Pod­nie­sio­ne zosta­ną tak­że wąt­pli­wo­ści, czy idą­ce coraz dalej zno­sze­nie naszych ogra­ni­czeń nie pozba­wi nas cze­goś waż­ne­go, np. zdol­no­ści do reflek­sji nad życiem. Czy wraz z wydłu­ża­niem życia nie będzie nam doskwie­rać nuda i nie przy­spo­rzy nam to dodat­ko­wych cier­pień? Czy mody­fi­ka­cje gene­tycz­ne nie są zgub­ną zaba­wą w Boga? Roz­wa­ża­nia nad pozy­tyw­ny­mi i nega­tyw­ny­mi aspek­ta­mi trans­hu­ma­ni­zmu znaj­dzie­cie w czę­ści tema­tycz­nej nume­ru, ale i w naszych sta­łych dzia­łach: sztu­ka argu­men­ta­cji, pro­ble­my etycz­ne w lite­ra­tu­rze, filo­zo­fia w fil­mie, a tak­że w trans­hu­ma­ni­stycz­nym eks­pe­ry­men­cie myślowym.

Zapra­sza­my zatem do lek­tu­ry i do roz­wa­żań nad przy­szło­ścią ludzkości.

Redak­cja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 8.58MB)

 

 

 

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy