Antropologia Numer

Filozofuj! 2017 nr 6 (18)

Czasopismo popularyzujące filozofię.
W ostatnim w tym roku numerze „Filozofuj!” spróbujemy zastanowić się nad ideą i ewentualnymi konsekwencjami zmiany natury człowieka za pomocą ingerencji technologicznej. Problem ten szczególnie jest analizowany przez ruch filozoficzno-kulturowy (czasem trochę ideologiczny) zwany transhumanizmem. Transhumaniści, mając do dyspozycji osiągnięcia nauki, chcą zaprojektować nowego, doskonałego człowieka, wyzwolonego od chorób, niewiedzy czy cierpienia. Uznają, że tylko poprzez ścisłą symbiozę człowieka z technologią możliwe jest zniesienie ludzkich niedoskonałości. Nasi autorzy pochylą się nad wyzwaniami, jakie stawia przed nami transhumanizm, rozważą jego często niejednorodne perspektywy i nurty, odnosić się będą do różnych filozoficznych źródeł tego ruchu, rozważą też, czy i ewentualnie w jakim stopniu powinniśmy dążyć do ziszczenia się wizji transhumanistów.

Zapisz się do naszego newslettera

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf numeru:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Spis treści

Kalen­da­rium

Trans­hu­ma­ni­stycz­na dosko­na­łość > Artur Gunia
Czło­wiek cza­sem pyta: dla­cze­go cią­gle tak mało wiem, dla­cze­go moje zdol­no­ści fizycz­ne są ogra­ni­czo­ne, dla­cze­go popa­dam w cho­ro­by, dla­cze­go nie mogę być szczę­śli­wy? I osta­tecz­nie – dla­cze­go moje życie nie może być dosko­na­łe? Trans­hu­ma­ni­ści nie udzie­lą jed­no­znacz­nej odpo­wie­dzi na zada­ne powy­żej pyta­nia, żywią jed­nak prze­ko­na­nie, że dzię­ki racjo­nal­nym meto­dom, nauce i zaawan­so­wa­nym tech­no­lo­giom moż­li­we będzie udo­sko­na­le­nie ludz­kie­go bytu.

Trans­hu­ma­nizm – kie­run­ki i per­spek­ty­wy > Alek­san­dra Przegalińska
W deba­cie publicz­nej coraz więcej mówi się o roz­ma­itych ruchach ide­owych sku­pia­ją­cych entu­zja­stów nowych tech­no­lo­gii, w tym rów­nież tych, któ­rzy postu­lu­ją mak­sy­mal­ne wyko­rzy­sta­nie tech­no­lo­gii i zdo­by­czy nauki do prze­zwy­cię­że­nia ludz­kich ograniczeń.

Kalen­da­rium problemu

Czy od trans­hu­ma­ni­zmu moż­na uciec? > Kamil Szymański
W naj­bliż­szym cza­sie trans­hu­ma­nizm zaofe­ru­je ci dłuż­sze życie, ulep­szy two­je zdol­no­ści poznaw­cze, popra­wi zdro­wie, da moż­li­wo­ści kon­tro­lo­wa­nia emo­cji, a  nawet wypo­sa­ży w  dodat­ko­we zmy­sły. Brzmi inte­re­su­ją­co? Nie­wąt­pli­wie. Czy ludzie przyj­mą owe dary ofe­ro­wa­ne przez tech­ni­kę? A może ina­czej… czy mają oni w ogó­le jakiś wybór?

Trzy trans­cen­den­cje > Jacek Wojtysiak
Ter­min trans­cen­den­cja i ter­mi­ny pokrew­ne pocho­dzą od łaciń­skie­go cza­sow­ni­ka trans­cen­de­re, czy­li: prze­kra­czać. Filo­zo­fo­wie nie­raz przy­pi­sy­wa­li czło­wie­ko­wi zdol­ność prze­kra­cza­nia (trans­cen­do­wa­nia) same­go sie­bie. Róż­nie jed­nak ją rozu­mie­li. Głów­ne kon­cep­cje ludz­kiej trans­cen­den­cji moż­na spro­wa­dzić do trzech: reli­gij­nej, pro­gre­syw­nej i utopijnej.

Cze­mu ulep­sza­nie gene­tycz­ne budzi sprze­ciw? > Mar­ta Soniewicka
Trans­hu­ma­ni­ści to zwo­len­ni­cy wyko­rzy­sta­nia wszel­kich dostęp­nych tech­no­lo­gii, w tym wspo­ma­ga­ne­go roz­ro­du, w celu ulep­sze­nia gatun­ku ludz­kie­go. Wycho­dzą z zało­że­nia, że rodzi­ce mają obo­wią­zek moral­ny zagwa­ran­to­wać dziec­ku jak naj­lep­szy start w życiu, w związ­ku z czym powin­ni rów­nież wyko­rzy­stać dostęp­ną wie­dzę gene­tycz­ną, by dziec­ko przy­szło na świat z jak naj­lep­szym upo­sa­że­niem genetycznym.

Czy moż­na bio­tech­no­lo­gicz­nie „ulep­szyć” sfe­rę emo­cjo­nal­ną czło­wie­ka? > Adria­na Warmbier
Jed­nym z aspek­tów dys­ku­sji doty­czą­cej sto­so­wa­nia neu­ro- i bio­tech­no­lo­gii w celu udo­sko­na­le­nia gatun­ku ludz­kie­go jest kwe­stia uspraw­nie­nia naszych dys­po­zy­cji do podej­mo­wa­nia wła­ści­wych decy­zji moralnych.

Wywiad
Trans­hu­ma­nizm jest spo­so­bem myśle­nia o przy­szło­ści > Wywiad z pro­fe­so­rem Nic­kiem Bostro­mem, jed­nym z czo­ło­wych trans­hu­ma­ni­stów, twór­cą mani­fe­stu trans­hu­ma­ni­stycz­ne­go „Trans­hu­ma­nist FAQ”, zało­ży­cie­lem Insty­tu­tu Przy­szło­ści Ludz­ko­ści na Uni­wer­sy­te­cie Oksfordzkim.

Narzę­dzia filozofa
Warsz­tat logicz­ny: #12. Spro­wa­dza­nie do sprzecz­no­ści > Witold Marciszewski
Sztu­ka argu­men­ta­cji: #14. Jak nie sto­czyć się po rów­ni pochy­łej > Krzysz­tof A. Wieczorek
Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi: Trans­hu­ma­nizm > Michał Bizoń
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Trans­hu­ma­ni­stycz­ny eks­pe­ry­ment (myślo­wy) > Artur Szutta

Filo­zo­fia w literaturze
Pro­jekt prze­dłu­ża­nia ludz­kie­go życia okiem Guli­we­ra > Nata­sza Szutta

Saty­ra
Jądro Jasno­ści (uciecz­ka z Kalo­pei) > Piotr Bartula

Felie­ton
Big Data Show > Jacek Jaśtal
Lina nad prze­pa­ścią > Adam Grobler
Jan Kowal­ski (1995–∞) > Han­na Urbankowska
Jak uka­rać robo­ty za popeł­nio­ne prze­stęp­stwa?> Kamil Mamak

Wokół tema­tu
Gra­ni­ce czło­wie­czeń­stwa > Anna Hamanowicz

Filo­zo­fia w szkole
Wola, wol­ność, odpo­wie­dzial­ność > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Opi­nie
Argu­ment z wam­pi­ry­zmu prze­ciw trans­hu­ma­ni­zmo­wi > Paweł Pijas

Co to znaczy?
O czym konik polny śpie­wał latem > Filip Kobiela

Filo­zo­fia w filmie
Ludzie na niby > Jacek Jarocki

Filo­zo­ficz­ne zoo
Nie­to­perz Nage­la > Jakub Jernajczyk

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: Artur Gunia


Dro­dzy Czytelnicy,

czy zasta­na­wia­li­ście się kie­dyś, jak będzie wyglą­dał świat za dzie­sięć, pięć­dzie­siąt, sto, tysiąc lat? W jakim śro­do­wi­sku będzie­my żyli, jaki będzie wte­dy czło­wiek – no wła­śnie, czy w ogó­le będzie­my jesz­cze ist­nieć jako ludz­kość? A może po lek­tu­rze uto­pij­nej powie­ści czy też sean­sie fil­mu scien­ce fic­tion byli­ście peł­ni nadziei bądź trwo­gi na myśl o przy­szło­ści, jaka nas cze­ka. Może uda się uspraw­nić nasze cia­ło, wyeli­mi­no­wać cho­ro­by, popra­wić jakość życia, spra­wić, by trwa­ło ono dłu­żej niż prze­cięt­nie sie­dem lub osiem dekad, a ostat­nie lata nie były nazna­czo­ne znie­do­łęż­nie­niem i bólem; może uda się tak­że uspraw­nić nasz umysł, usu­nąć nie­wie­dzę, okieł­znać nie­po­żą­da­ne emocje.

Takie zmia­ny wyda­ją się, jeśli nie nie­unik­nio­ne, to przy­naj­mniej praw­do­po­dob­ne. Roz­wój nauki i tech­ni­ki, jaki doko­nu­je się na naszych oczach, już prze­obra­ził nasze oto­cze­nie i nas samych. W ostat­nim stu­le­ciu znacz­nie popra­wi­ła się prze­cięt­na dłu­gość i jakość życia, pod­niósł się poziom i dostęp­ność wie­dzy. Ten gwał­tow­ny roz­wój ma też swo­je ciem­ne stro­ny. Roz­sz­cze­pie­nie ato­mu przy­nio­sło elek­trow­nie, ale i broń nukle­ar­ną. Prze­mysł i środ­ki komu­ni­ka­cji uła­twia­ją nam życie, jed­no­cze­śnie jed­nak tru­ją śro­do­wi­sko i przy­czy­nia­ją się do efek­tu cie­plar­nia­ne­go. Gene­ty­ka obok poży­tecz­nej wie­dzy dostar­czy­ła metod nie­etycz­ne­go dosko­na­le­nia gatun­ku poprzez eli­mi­na­cję jed­no­stek nie­pa­su­ją­cych do przy­ję­tych wzor­ców. Inter­net uła­twił nam dostęp do infor­ma­cji, ale też dał moż­li­wość sze­rze­nia nie­na­wi­ści. Za dal­szy postęp być może przyj­dzie nam zapła­cić jesz­cze więk­szą cenę. Mogąc zmie­niać czło­wie­ka, dążąc do coraz więk­szej dosko­na­ło­ści, być może wyj­dzie­my poza wszel­kie zna­ne nam hory­zon­ty wyobraź­ni, za któ­ry­mi może nas cze­kać życie wspa­nia­łe, albo też ziści się jed­na z naj­gor­szych anty­uto­pii, jakiej nawet naj­bar­dziej kre­atyw­ni wizjo­ne­rzy nie prze­wi­dzie­li. A może cze­ka nas tro­chę jed­ne­go i drugiego.

To, w jaki spo­sób poto­czy się roz­wój ludz­ko­ści i jaka będzie kon­dy­cja czło­wie­ka w bliż­szej lub dal­szej przy­szło­ści, zale­ży od naszych dzi­siej­szych dzia­łań, rów­nież od tego, w jakim stop­niu roz­trop­nie i roz­sąd­nie będzie­my podej­mo­wa­li kolej­ne kro­ki w dro­dze do przy­szło­ści. Stąd wraz z roz­wo­jem wie­lu tech­no­lo­gii, zwłasz­cza takich jak nano­tech­no­lo­gia, bio­tech­no­lo­gia, infor­ma­ty­ka ze sztucz­ną inte­li­gen­cją czy neu­ro­nau­ki, musi iść ade­kwat­na reflek­sja filo­zo­ficz­no-etycz­na nad ich wpły­wem na nasze życie.

W ostat­nim w tym roku nume­rze „Filo­zo­fuj!” spró­bu­je­my zasta­no­wić się nad ideą i ewen­tu­al­ny­mi kon­se­kwen­cja­mi zmia­ny natu­ry czło­wie­ka za pomo­cą inge­ren­cji tech­no­lo­gicz­nej. Pro­blem ten szcze­gól­nie jest ana­li­zo­wa­ny przez ruch filo­zo­ficz­no-kul­tu­ro­wy (cza­sem tro­chę ide­olo­gicz­ny) zwa­ny trans­hu­ma­ni­zmem. Trans­hu­ma­ni­ści, mając do dys­po­zy­cji osią­gnię­cia nauki, chcą zapro­jek­to­wać nowe­go, dosko­na­łe­go czło­wie­ka, wyzwo­lo­ne­go od cho­rób, nie­wie­dzy czy cier­pie­nia. Uzna­ją, że tyl­ko poprzez ści­słą sym­bio­zę czło­wie­ka z tech­no­lo­gią moż­li­we jest znie­sie­nie ludz­kich nie­do­sko­na­ło­ści. Nasi auto­rzy pochy­lą się nad wyzwa­nia­mi, jakie sta­wia przed nami trans­hu­ma­nizm, roz­wa­żą jego czę­sto nie­jed­no­rod­ne per­spek­ty­wy i nur­ty, odno­sić się będą do róż­nych filo­zo­ficz­nych źró­deł tego ruchu, roz­wa­żą też, czy i ewen­tu­al­nie w jakim stop­niu powin­ni­śmy dążyć do zisz­cze­nia się wizji trans­hu­ma­ni­stów. Pod­nie­sio­ne zosta­ną tak­że wąt­pli­wo­ści, czy idą­ce coraz dalej zno­sze­nie naszych ogra­ni­czeń nie pozba­wi nas cze­goś waż­ne­go, np. zdol­no­ści do reflek­sji nad życiem. Czy wraz z wydłu­ża­niem życia nie będzie nam doskwie­rać nuda i nie przy­spo­rzy nam to dodat­ko­wych cier­pień? Czy mody­fi­ka­cje gene­tycz­ne nie są zgub­ną zaba­wą w Boga? Roz­wa­ża­nia nad pozy­tyw­ny­mi i nega­tyw­ny­mi aspek­ta­mi trans­hu­ma­ni­zmu znaj­dzie­cie w czę­ści tema­tycz­nej nume­ru, ale i w naszych sta­łych dzia­łach: sztu­ka argu­men­ta­cji, pro­ble­my etycz­ne w lite­ra­tu­rze, filo­zo­fia w fil­mie, a tak­że w trans­hu­ma­ni­stycz­nym eks­pe­ry­men­cie myślowym.

Zapra­sza­my zatem do lek­tu­ry i do roz­wa­żań nad przy­szło­ścią ludzkości.

Redak­cja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 8.58MB)

 

 

 

Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy