Numer Ontologia

Filozofuj! 2018 nr 2 (20)

A może czas tak naprawdę nie istnieje? Jest jedynie naszym konstruktem, dzięki któremu porządkujemy nasze widzenie świata i zdarzeń. Jeśli jednak nie istnieje, to jaki jest świat sam w sobie? Czy można jakoś alternatywnie uporządkować sobie świat? Czy można inaczej „przetasować” różne chwile z naszego życia, jak czyni to główna bohaterka filmu Arrival dzięki opanowaniu języka (sposobu myślenia) pozaziemskiej cywilizacji? Wszystkich, których nurtują te i inne pytania związane z czasem, zachęcamy do lektury niniejszego numeru „Filozofuj!”. Zaprosiliśmy filozofów z Polski i zagranicy, a także jednego fizyka kwantowego, aby podzielili się z nami swoimi przemyśleniami nad tym jakże fascynującym problemem.

Najnowszy numer: Jak działa język?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Wydaw­cą cza­sopis­ma jest

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Spis treści

Kalen­dar­i­um

Kłopo­ty z cza­sem > Tomasz Bigaj
Czym jest czas? Świę­ty Augustyn powiedzi­ał kiedyś: „jeśli nikt mnie o to nie pyta, wiem. Jeśli pyta­jące­mu usiłu­ję wytłu­maczyć, nie wiem”. Ten znany cytat zgrab­nie ilus­tru­je zasad­niczą trud­ność, z jaką przy­chodzi się zmierzyć każde­mu, kto usiłu­je ubrać w słowa nasze doświad­cze­nie cza­su.

O tym, co było, co jest, co będzie > Brad Dow­den
Metafizy­cy różnią się w swoich poglą­dach na to, czy przeszłość i przyszłość ist­nieją real­nie. Przykład­owo, jeżeli kiedyś oblałeś się gorącą kawą, to będziesz bard­zo uważny, gdy ktoś poda ci kubek kawy na pod­staw­ce i powie: „Oto two­ja kawa”. Zauważ, że two­je obec­ne doświad­cze­nie tego kub­ka jest znacznie bardziej wyraźne aniżeli two­ja pamięć o kubku, który podano ci w zeszłym tygod­niu.

Fizy­ka i zagad­ka cza­su > Paweł Horodec­ki
O cza­sie dysku­tu­ją nie tylko filo­zo­fowie. Jest on także zagad­ką dla fizyków i to wcale nie mniejszą.

Logi­ka, czas i wol­ność > Marcin Tkaczyk
Jeżeli przeczy­tasz ten tekst, to musisz go przeczy­tać. Jeżeli nie przeczy­tasz tego tek­stu, to nie jesteś w stanie go przeczy­tać. A jeżeli Ci się zda­je, że przeczy­tanie tego tek­stu zależy od Two­jej wol­nej decyzji, to przeczy­taj ten tekst.

Pon­ad cza­sem. Wywiad z Romanem Ingar­den­em > Jacek Woj­tysi­ak
Wywiad z Romanem Ingar­den­em przeprowad­zono 5 II 2018 r. – w 125. rocznicę urodzin filo­zo­fa.

Czy moż­na nie mieć cza­su? > Han­na Urbankows­ka
Czy moż­na nie mieć cza­su? Co tak naprawdę kry­je się za tymi słowa­mi? I czy w poszuki­wa­niu cza­su może pomóc Mar­tin Hei­deg­ger?

Czwarty wymi­ar w kul­turze. Rzecz o cza­sie > Artur Kaw­ińs­ki
Czym jest czas? Zależy dla kogo. Per­spek­ty­wy rozu­mienia i odczuwa­nia cza­su moż­na mnożyć: czym innym jest czas człowieka Zachodu, inaczej postrze­ga go uczest­nik pier­wot­nych kul­tur. Inna była per­spek­ty­wa tem­po­ral­na Khoisanów – pier­wot­nych mieszkańców Afry­ki – niż czas przeży­wany przez współczes­nych pra­cown­ików wielkiej japońskiej kor­po­racji.

Wywiad
Jeżeli podróż do przeszłoś­ci się zdarzy, to znaczy,  że już się zdarzyła > Wywiad z prof. Adri­anem Bar­donem, jed­nym z najwięk­szych obec­nie znaw­ców filo­zofii cza­su

Narzędzia filo­zo­fa
Teo­ria argu­men­tacji: #16. To, co mówisz, to czysty absurd! > Krzysztof A. Wiec­zorek
Gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi: Czas > Michał Bizoń
Ekspery­ment myślowy: Myszy cza­su > Artur Szut­ta
Gawędy o języku: #2. Dlaczego gru­pa nom­i­nal­na nie jest listą nazw? > Woj­ciech Żełaniec

Filo­zofia w lit­er­aturze
Jacek Sopli­ca – wol­ność i odpowiedzial­ność moral­na > Natasza Szut­ta

Satyra
Mowa pogrze­bowa pro­fe­so­ra Hic et Nunc > Piotr Bar­tu­la

Feli­eton
Kairos i Kos­mos > Jacek Jaś­tal
Trwaj, chwi­lo! > Adam Grob­ler
Janu­sowa natu­ra cza­su > Jan Woleńs­ki

Filo­zofia prawa
#1. Czas jako kat­e­go­ria praw­na > Mar­ta Soniewic­ka

Lekc­ja filo­zofii
#1. Poję­cie filo­zofii > Jacek Woj­tysi­ak

Filo­zofia w szkole
Żyje­my i dzi­ałamy w cza­sie > Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka

Filo­zoficzne zoo
Małpy Borge­sa > Jakub Jer­na­jczyk

Z pół­ki filo­zo­fa…
John C. Lennox kon­tra Stephen Hawk­ing: w obronie filo­zofii > Piotr Bił­go­ra­js­ki

Filo­zofia w filmie
About Time (Czas na miłość) > Mał­gorza­ta Szostak

Filo­zofia z przym­ruże­niem oka


Redak­tor prowadzą­cy numeru: Artur Szut­ta


Drodzy Czytel­ni­cy,

na pewno każdy z Was miał okazję słuchać tyka­nia zegara, jego równomiernego tik-tak. Ten dźwięk nieustan­nie przy­pom­i­na o upły­wa­ją­cym cza­sie. Nieco star­si czytel­ni­cy upływ ten zauważa­ją, patrząc na siebie w lus­trze, na swoich zna­jomych spotkanych po lat­ach. Pewnie zdarzyło Wam się także spóźnić na pociąg, na ważne spotkanie, bo utknęliś­cie w korku albo Wasz zegarek się późnił. A może lek­tu­ra jakiejś intere­su­jącej książ­ki, może nawet które­goś z numerów „Filo­zo­fuj!”, wciągnęła Was tak bard­zo, że kil­ka godzin czy­ta­nia było dla Was zaled­wie chwilą. Takie sytu­acje są dobrą okazją, aby zadać sobie pytanie, czym właś­ci­wie jest czas, jaka jest jego natu­ra. A może czas nie ist­nieje? Prze­cież kiedy się roze­jrzymy dookoła, dostrzegamy jedynie przed­mio­ty, zdarzenia, inne oso­by, słyszymy dźwię­ki, czu­je­my zapachy, ciepło lub zim­no itd. – w całej tej masie danych nie dostrzeże­my jed­nak cza­su. A może czas jest jak bak­terie albo ato­my – ukry­ty przed gołym okiem i do jego obserwacji potrzeb­ne są instru­men­ty, takie właśnie jak zegar tyka­ją­cy na ścian­ie?

Pytanie o naturę cza­su, także o to, czy w ogóle ist­nieje, nur­tu­je filo­zofów. Jest ono prze­cież nieroz­er­wal­nie związane z naszym rozu­mie­niem wszys­tkiego, co ist­nieje, z człowiekiem włącznie. Bo czy potrafimy sobie wyobraz­ić świat bez cza­su? Nawet jeśli cały zastyg­nie jakoś w naszej wyobraźni w bezcza­sowym bezruchu, to z tego wyobraże­nia nie potrafimy usunąć siebie jako myślą­cych (jakoś w cza­sie) obser­wa­torów tej bezcza­sowej rzeczy­wis­toś­ci. Pytanie o czas wiąże się też z zagad­nie­niem otwartoś­ci naszych przyszłych decyzji. Może­my bowiem zas­tanaw­iać się, czy to, co przyszłe, w tym nasze wybo­ry, już w jakimś sen­sie ist­nieje. Być może wszys­tkie trzy wymi­ary cza­su – przeszłość, ter­aźniejs­zość i przyszłość – są równie realne, ist­nieją obok siebie, tak jak ist­nieją na mapie różne etapy dro­gi, którą mamy pokon­ać. Jeśli tak właśnie ist­nieją, to gdzie jest nasza wol­ność wyboru, twór­c­zość? Czyż nie są już jakoś określone, a nasze wraże­nie, że może­my wybier­ać spośród otwartych alter­natyw, czyż nie jest złudze­niem?

A może czas tak naprawdę nie ist­nieje? Jest jedynie naszym kon­struk­tem, dzię­ki które­mu porząd­ku­je­my nasze widze­nie świa­ta i zdarzeń. Jeśli jed­nak nie ist­nieje, to jaki jest świat sam w sobie? Czy moż­na jakoś alter­naty­wnie uporząd­kować sobie świat? Czy moż­na inaczej „prze­ta­sować” różne chwile z naszego życia, jak czyni to głów­na bohater­ka fil­mu Arrival dzię­ki opanowa­niu języ­ka (sposobu myśle­nia) pozaziem­skiej cywiliza­cji?

Wszys­t­kich, których nur­tu­ją te i inne pyta­nia związane z cza­sem, zachę­camy do lek­tu­ry niniejszego numeru „Filo­zo­fuj!”. Zaprosil­iśmy filo­zofów z Pol­s­ki i zagrani­cy, a także jed­nego fizy­ka kwan­towego, aby podzielili się z nami swoi­mi prze­myśle­ni­a­mi nad tym jakże fas­cynu­ją­cym prob­le­mem.

Oprócz artykułów poświę­conych tem­atowi cza­su pro­ponu­je­my nasze trady­cyjne dzi­ały. Na szczegól­ną uwagę zasługu­ją dwa nowo zainicjowane cyk­le artykułów. Pier­wszy z nich doty­czy pod­stawy pro­gramowej naucza­nia filo­zofii w szkołach. Jego autorem jest prof. Jacek Woj­tysi­ak. W każdym odcinku będzie pro­ponował krótkie rozważa­nia, na bazie których moż­na real­i­zować lekc­je. Pier­wszy odcinek naw­iązu­je do samego poję­cia filo­zofii. Dru­gi cykl artykułów, autorstwa dr Mar­ty Soniewick­iej, będzie poświę­cony filo­zofii prawa. Kieru­je­my go zarówno do filo­zofów intere­su­ją­cych się fenomen­em prawa, jak i do prawników, którzy prag­ną pogłębić swo­ją wiedzę o filo­zoficznych pod­stawach prawa.

Pon­ad­to zachę­camy do czy­ta­nia kole­jnego odcin­ka kur­su sztu­ki argu­men­tacji, ety­ki w lit­er­aturze, filo­zoficznej gre­ki i łaciny, ekspery­men­tu myślowego, recen­zji książ­ki oraz filo­zoficznego omówienia fil­mu, jak i do kole­jnej por­cji filo­zoficznej rozry­w­ki z krzyżówką i dowcipem.

Z zawołaniem „Filo­zo­fuj!” miłej i inspiru­jącej lek­tu­ry życzy

Redakc­ja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, które chci­ał­by pomóc przy zor­ga­ni­zowa­niu spotka­nia Klubu „Filo­zo­fuj!” w swoim mieś­cie, zaprasza­my do współpra­cy. Szczegóły > tutaj.



Down­load (PDF, 9.08MB)

 

 

 

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy