Numer

Filozofuj! 2019 nr 6 (30)

filozofuj nr 30 filozofia śmierci i nieśmiertelności okładka

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf nume­ru 6(30)/2019:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: prof. Woj­ciech Załuski

Podzię­ko­wa­nia nale­żą się: Auto­rom tek­stów, Redak­to­rom, w szcze­gól­no­ści: Eli Droz­dow­skiej, Bła­że­jo­wi Gębu­rze, Mar­ci­no­wi Iwa­nic­kie­mu, Doro­cie Mon­kie­wicz-Cybul­skiej, Mar­cie Rat­kie­wicz-Siłuch, Mał­go­si Szo­stak, Macie­jo­wi Wój­ci­ko­wi, Alek­san­dro­wi Wandt­ke, Domi­ni­ce Kopań­skiej, Annie Fala­nie-Jafrze, Redak­to­rom języ­ko­wym: Alek­san­drze Sit­kie­wicz, Oldze Tysz­ce, Justy­nie Grzesz­czuk, Gra­fi­kom: Nata­lii Bie­sia­dzie-Myszak, Zuzan­nie Boł­tryk, Wik­to­rii Jabłoń­skiej, Annie Kory­zmie, Mar­ko­wi Moso­ro­wi, Jędrze­jo­wi Paw­la­czy­ko­wi, Ryszar­do­wi Pęzie, Łuka­szo­wi Szo­sta­ko­wi, Moni­ce Try­puz, Mał­go­rza­cie Uglik, Hani Urban­kow­skiej, Patry­cji Walesz­czak, Spe­cja­li­stom DTP: Ada­mo­wi Doro­to­wi, Patry­cji Walesz­czak, Naszym Hoj­nym Patro­nom, któ­rzy nas wspar­li w pro­jek­cie Patro­ni­te: Sta­ni­sła­wo­wi Baj­kow­skie­mu, Szy­mo­no­wi Ara­ba­so­wi, Sla­vo Szcze­śnia­ko­wi, Toma­szo­wi Stę­piń­skie­mu, Jaro­sła­wo­wi Spy­cha­le, Ali­cji Pie­tras, a tak­że wszyst­kim innym oso­bom, któ­re nam poma­ga­ły i nas wspie­ra­ły. Dzię­ku­je­my ser­decz­nie! Bez Was wyda­nie kolej­ne­go nume­ru było­by niemożliwe.


Spis treści

Czym jest śmierć? > Piotr Grze­gorz Nowak
Słyn­ne i moc­no zako­rze­nio­ne w popkul­tu­rze powie­dze­nie gło­si, że na tym świe­cie nie ma nic pew­ne­go oprócz śmier­ci i podat­ków. Ale czy za pew­no­ścią co do nie­uchron­no­ści śmier­ci idzie rów­nież pew­ność co do jej natu­ry oraz kry­te­riów pozwa­la­ją­cych ją rozpoznać?

Filo­zo­fia jako medy­ta­cja nad śmier­cią > Agniesz­ka Kijew­ska
„Do ludzi wyda­je się nie docie­rać świa­do­mość” – mówi Sokra­tes do uczniów, Sim­mia­sza i Kebe­sa – „iż ci, któ­rym zda­rzy­ło się praw­dzi­wie poświę­cić filo­zo­fii, nie zaj­mu­ją się niczym innym jak umie­ra­niem i śmier­cią” [Pla­ton, Fedon 64a, tłum. R. Legut­ko, Kra­ków 1995, s. 56].

Bada­jąc śmierć > Rado­sław Zyzik
Doświad­cze­nia bli­skie śmier­ci (ang. near-death expe­rien­ce, NDE) to donio­słe i nie­zwy­kłe prze­ży­cia osób znaj­du­ją­cych się w sytu­acjach z pogra­ni­cza życia i śmier­ci. Nie są zja­wi­skiem jed­no­rod­nym, bo wśród nich moż­na wymie­nić poczu­cie obec­no­ści nie­zna­nych istot lub krew­nych, opusz­cze­nia wła­sne­go cia­ła, podró­żo­wa­nia przez ciem­ny tunel czy bycia mar­twym. Rela­cje osób, któ­rych udzia­łem były NDE, skła­nia­ją filo­zo­fów do zada­wa­nia pytań o rela­cję pomię­dzy umy­słem a mózgiem, o ist­nie­nie duszy, a nawet pozwa­la­ją snuć przy­pusz­cze­nia doty­czą­ce życia po śmierci.

Mode­le nie­śmier­tel­no­ści > Ryszard Mor­dar­ski
Nie­śmier­tel­ność defi­niu­je się na kil­ka róż­nych spo­so­bów. Jest to moż­li­wość nie­usta­ją­ce­go lub wiecz­ne­go życia albo kon­ty­nu­acja nie­skoń­czo­nej egzy­sten­cji po śmier­ci, albo życia nie­koń­czą­ce­go się i nie­pod­da­ne­go śmier­ci lub wol­ne­go od śmier­ci. W każ­dym z tych sfor­mu­ło­wań akcen­tu­je się jakieś nie­usta­ją­ce trwa­nie życia, któ­re nie ma ani kre­su, ani gra­ni­cy w przy­szło­ści, a więc jest roz­cią­gnię­te w nieskończoność.

Argu­men­ty za nie­śmier­tel­no­ścią > Jacek Woj­ty­siak
W dzie­jach ludz­kiej myśli moż­na zna­leźć co naj­mniej sześć argu­men­tów na rzecz indy­wi­du­al­nej nie­śmier­tel­no­ści czło­wie­ka. Czy wystar­cza­ją one do tego, by rozum­nie wie­rzyć w nie­śmier­tel­ność? Przyj­rzyj­my się im po kolei: od bar­dziej pospo­li­tych do bar­dziej wyrafinowanych.

Teizm a życie wiecz­ne > Dariusz Łuka­sie­wicz
W kwe­stii życia po śmier­ci ist­nie­ją naj­róż­niej­sze poglą­dy. Wyra­sta­ją one z reli­gii, sys­te­mów świa­to­po­glą­do­wych lub są wyni­kiem filo­zo­ficz­ne­go namy­słu. Przyj­rzyj­my się dwóm z nich: mor­ta­li­zmo­wi anty­na­tu­ra­li­stycz­ne­mu i anty­mor­ta­li­zmo­wi anty­na­tu­ra­li­stycz­ne­mu w wer­sjach nie­te­istycz­nej i teistycznej.

Obyś nie żył wiecz­nie > Paweł Pijas
Epi­ku­rej­czy­cy argu­men­to­wa­li, że strach przed śmier­cią jest irra­cjo­nal­ny, ponie­waż śmierć nas nie doty­czy. Gdy ist­nie­je­my, śmierć jest nie­obec­na, a gdy jest obec­na, to nas nie ma. Śmierć nie jest złem i nie ma zna­cze­nia. Ber­nard Wil­liams pro­po­nu­je argu­ment ude­rza­ją­cy w poglą­dy epi­ku­rej­czy­ków, lecz wycho­dzą­cy z podob­nych zało­żeń. Twier­dzi, że cho­ciaż śmierć co do zasa­dy jest zła i mamy powo­dy, aby jej uni­kać, to nie­śmier­tel­ność nie jest atrakcyjna.

Wywiad
Śmierć – i co dalej? > Wywiad z prof. Ste­ve­nem Lupe­rem, jed­nym z naj­więk­szych na świe­cie spe­cja­li­stów od filo­zo­ficz­nej pro­ble­ma­ty­ki śmierci

Narzę­dzia filo­zo­fa
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: War­to­ścio­wa­nie w obli­czu śmier­ci > Artur Szut­ta
Teo­ria argu­men­ta­cji: #25. Dla­cze­go moc­ne argu­men­ty nie zawsze są prze­ko­nu­ją­ce? Dwie dro­gi sku­tecz­nej per­swa­zji > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek
Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi: Śmierć > Michał Bizoń

Filo­zo­fia w lite­ra­tu­rze
Wer­ter i pra­wo do samo­bój­stwa > Nata­sza Szutta

Narzę­dzia filo­zo­fa
Gawę­dy o języ­ku: #12. Podróż do kre­su przed­sta­wial­no­ści > Woj­ciech Żełaniec

Saty­ra
Cmen­ta­rzy­sko filo­zo­fów (epi­ta­fia) > Piotr Bartula

Felie­to­ny
Na Tita­ni­cu orkie­stra gra > Adam Gro­bler
Tajem­ni­ce śmier­ci > Jacek Jaśtal

Wokół tema­tu
Mors omnia ade­qu­at? Rzecz o postrze­ga­niu śmier­ci w kul­tu­rze Zacho­du > Tomasz Błaszczyk

Filo­zo­fia w szko­le
Czło­wiek – isto­ta spo­łecz­na > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Wokół tema­tu
Śmier­tel­nik na wyspie wiecz­nej mło­do­ści > Filip Kobiela

Filo­zo­fia pra­wa
Non omnis moriar – praw­ny cha­rak­ter ludz­kich zwłok > Mar­ta Soniewicka

Lek­cja filo­zo­fii
#11. Pięk­no i sztu­ka > Jacek Wojtysiak

Z pół­ki filo­zo­fa…
Histo­rie z (filo­zo­ficz­nym) dresz­czy­kiem > Piotr Biłgorajski

Filo­zo­fia w fil­mie
Śmierć niczy­ja > Iwo­na Krupecka

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka

Doda­tek do nume­ru: Śmierć z miło­ści > Marek Błaszczyk

Umrzeć z miło­ści? Natu­ral­nie, to prze­cież „nic takie­go”. A co, jeśli rzecz doty­czy same­go Boga? Jeśli i On – tak bar­dzo kocha­jąc czło­wie­ka – pew­ne­go dnia zapra­gnął­by się uni­ce­stwić, zre­zy­gno­wać ze swo­je­go ist­nie­nia? A więc zrzec się tego, co dla Nie­go naj­cen­niej­sze, co sta­no­wi Jego isto­tę? Czy dobro­wol­na śmierć Boga nie była­by wła­śnie ozna­ką Jego naj­więk­sze­go poświę­ce­nia, wyra­zem Jego naj­więk­szej miło­ści do człowieka?


Dro­dzy Czytelnicy,

mogło­by się wyda­wać, że śmierć sta­no­wi feno­men, wobec któ­re­go nale­ży zacho­wać mil­cze­nie. Jest to bowiem temat, któ­re­go nie da się roz­pa­try­wać nie­za­leż­nie od jego egzy­sten­cjal­ne­go wymia­ru, i pró­by „zamknię­cia” śmier­ci w ramach czy­stej teo­rii są z góry ska­za­ne na nie­po­wo­dze­nie. Takie oko­licz­no­ści mogły­by znie­chę­cić każ­de­go, ale nie filo­zo­fów, któ­rzy nigdy nie mie­li opo­rów, żeby pró­bo­wać zgłę­bić tajem­ni­cę śmier­ci i jej praw­dzi­wą natu­rę. Śmierć nie tyl­ko jest zda­rze­niem, ku któ­re­mu bez wiel­kie­go entu­zja­zmu zmie­rza każ­dy z nas, ale rodzi ona rów­nież pyta­nie o to, czym jest kres ludz­kie­go ist­nie­nia i w jaki spo­sób moż­na o nim myśleć.

Jeśli doda­my do tego podej­rze­nie, któ­re od zawsze ludz­kość wyra­ża­ła za pomo­cą wie­rzeń reli­gij­nych: że śmierć cia­ła nie jest osta­tecz­nym koń­cem nasze­go trwa­nia, to filo­zo­fia nie ma inne­go wyj­ścia, jak spró­bo­wać przy­naj­mniej usta­lić, jaką treść nie­sie ze sobą poję­cie nie­śmier­tel­no­ści i czy jest ona w ogó­le moż­li­wa. Z tych powo­dów aktu­al­ny numer maga­zy­nu poświę­ca­my filo­zo­fii śmier­ci i nie­śmier­tel­no­ści. Znaj­dzie­cie w nim m.in. tek­sty doty­czą­ce defi­ni­cji śmier­ci i kry­te­riów jej stwier­dza­nia, postrze­ga­nia śmier­ci przez auto­rów sta­ro­żyt­nych, filo­zo­ficz­ne­go zna­cze­nia doświad­czeń bli­skich śmier­ci (ang. near-death expe­rien­ce), mode­li nie­śmier­tel­no­ści i argu­men­tów na jej rzecz, natu­ry domnie­ma­nej wiecz­no­ści i wie­lu innych. Pole­ca­my też lek­tu­rę wywia­du, któ­ry tym razem prze­pro­wa­dzi­li­śmy z prof. Ste­ve­nem Lupe­rem z Tri­ni­ty Uni­ver­si­ty w San Anto­nio (USA) – jed­nym z naj­więk­szych znaw­ców filo­zo­ficz­nej pro­ble­ma­ty­ki śmierci.

Dodat­ko­wo pro­po­nu­je­my Wam lek­tu­rę sta­łych dzia­łów pisma, a więc felie­to­nów, filo­zo­fii w fil­mie, filo­zo­fii w lite­ra­tu­rze, recen­zji książ­ki filo­zo­ficz­nej, kolej­nych odcin­ków: teo­rii argu­men­ta­cji, eks­pe­ry­men­tu myślo­we­go oraz obja­śnie­nia pod­sta­wy pro­gra­mo­wej z filo­zo­fii, a tak­że sce­na­riu­sza lek­cji filo­zo­fii. Przy­go­to­wa­li­śmy też zesta­wie­nie filo­zo­ficz­nych nowo­ści wydaw­ni­czych z ostat­nich dwóch mie­się­cy oraz jed­ną zapo­wiedź wydawniczą.

Przy oka­zji zwra­ca­my się do Was z gorą­cą proś­bą. Wes­przyj­cie wyda­nie kolej­ne­go nume­ru: https://zrzutka.pl/jfhnwy! Wie­my, że każ­dy ludz­ki pro­jekt musi kie­dyś mieć swój kres, ale jeste­śmy prze­ko­na­ni, że w kwe­stii popu­la­ry­za­cji filo­zo­fii jesz­cze mamy coś do zro­bie­nia. Filozofujcie!

Redak­cja

 


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 15.9MB)

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

3 komentarze

Kliknij, aby skomentować

  • Zob. też sta­rą, lecz waż­ną pomoc­ną i uży­tecz­ną pra­cę B. Holy­sta, Samo­bój­stwo. Przy­pa­dek czy konieczność?
    Warto!

  • Małe zastrze­że­nie: tyl­ko do samo­dziel­nej indy­wi­du­al­nej lek­tu­ry i przeżycia!

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy