Numer

Filozofuj! 2019 nr 6 (30)

filozofuj nr 30 filozofia śmierci i nieśmiertelności okładka

Wydaw­cą cza­sopis­ma jest

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru 6(30)/2019:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Redak­tor prowadzą­cy numeru: prof. Woj­ciech Załus­ki

Podz­iękowa­nia należą się: Autorom tek­stów, Redak­torom, w szczegól­noś­ci: Eli Droz­dowskiej, Błaże­jowi Gęburze, Mar­ci­nowi Iwan­ick­iemu, Doro­cie Monkiewicz-Cybul­skiej, Mar­cie Ratkiewicz-Siłuch, Mał­gosi Szostak, Maciejowi Wój­cikowi, Alek­sandrowi Wandtke, Dominice Kopańskiej, Annie Falanie-Jafrze, Redak­torom językowym: Alek­san­drze Sitkiewicz, Oldze Tyszce, Justynie Grzeszczuk, Grafikom: Natalii Biesi­adzie-Myszak, Zuzan­nie Bołtryk, Wik­torii Jabłońskiej, Annie Koryzmie, Markowi Mosorowi, Jędrze­jowi Pawlaczykowi, Ryszardowi Pęzie, Łukas­zowi Szostakowi, Mon­ice Try­puz, Mał­gorza­cie Uglik, Hani Urbankowskiej, Patrycji Waleszczak, Spec­jal­is­tom DTP: Adamowi Doro­towi, Patrycji Waleszczak, Naszym Hojnym Patronom, którzy nas wspar­li w pro­jek­cie Patron­ite: Stanisła­wowi Bajkowskiemu, Szy­monowi Araba­sowi, Sla­vo Szcześ­ni­akowi, Tomas­zowi Stępińskiemu, Jarosła­wowi Spy­chale, Alicji Pietras, a także wszys­tkim innym osobom, które nam poma­gały i nas wspier­ały. Dzięku­je­my serdecznie! Bez Was wydanie kole­jnego numeru było­by niemożli­we.


Spis treści

Czym jest śmierć? > Piotr Grze­gorz Nowak Słynne i moc­no zako­rzenione w pop­kul­turze powiedze­nie głosi, że na tym świecie nie ma nic pewnego oprócz śmier­ci i podatków. Ale czy za pewnoś­cią co do nieuchron­noś­ci śmier­ci idzie również pewność co do jej natu­ry oraz kry­ter­iów pozwala­ją­cych ją rozpoz­nać?

Filo­zofia jako medy­tac­ja nad śmier­cią > Agniesz­ka Kijew­s­ka „Do ludzi wyda­je się nie docier­ać świado­mość” – mówi Sokrates do uczniów, Sim­mi­asza i Kebe­sa – „iż ci, którym zdarzyło się prawdzi­wie poświę­cić filo­zofii, nie zaj­mu­ją się niczym innym jak umieraniem i śmier­cią” [Pla­ton, Fedon 64a, tłum. R. Legutko, Kraków 1995, s. 56].

Bada­jąc śmierć > Radosław Zyzik Doświad­czenia bliskie śmier­ci (ang. near-death expe­ri­ence, NDE) to doniosłe i niezwykłe przeży­cia osób zna­j­du­ją­cych się w sytu­ac­jach z pogranicza życia i śmier­ci. Nie są zjawiskiem jed­norod­nym, bo wśród nich moż­na wymienić poczu­cie obec­noś­ci niez­nanych istot lub krewnych, opuszczenia włas­nego ciała, podróżowa­nia przez ciem­ny tunel czy bycia martwym. Relac­je osób, których udzi­ałem były NDE, skła­ni­a­ją filo­zofów do zadawa­nia pytań o relację pomiędzy umysłem a mózgiem, o ist­nie­nie duszy, a nawet pozwala­ją snuć przy­puszczenia doty­czące życia po śmier­ci.

Mod­ele nieśmiertel­noś­ci > Ryszard Mor­dars­ki Nieśmiertel­ność defini­u­je się na kil­ka różnych sposobów. Jest to możli­wość nieusta­jącego lub wiecznego życia albo kon­tynu­ac­ja nieskońc­zonej egzys­tencji po śmier­ci, albo życia niekończącego się i niepod­danego śmier­ci lub wol­nego od śmier­ci. W każdym z tych sfor­mułowań akcen­tu­je się jakieś nieusta­jące trwanie życia, które nie ma ani kre­su, ani grani­cy w przyszłoś­ci, a więc jest roz­ciąg­nięte w nieskońc­zoność.

Argu­men­ty za nieśmiertel­noś­cią > Jacek Woj­tysi­ak W dzie­jach ludzkiej myśli moż­na znaleźć co najm­niej sześć argu­men­tów na rzecz indy­wid­u­al­nej nieśmiertel­noś­ci człowieka. Czy wystar­cza­ją one do tego, by rozum­nie wierzyć w nieśmiertel­ność? Przyjrzyjmy się im po kolei: od bardziej pospoli­tych do bardziej wyrafi­nowanych.

Teizm a życie wieczne > Dar­iusz Łukasiewicz W kwestii życia po śmier­ci ist­nieją najróżniejsze poglądy. Wyras­ta­ją one z religii, sys­temów świato­poglą­dowych lub są wynikiem filo­zoficznego namysłu. Przyjrzyjmy się dwóm z nich: mor­tal­iz­mowi anty­nat­u­ral­isty­czne­mu i anty­mor­tal­iz­mowi anty­nat­u­ral­isty­czne­mu w wer­s­jach nieteisty­cznej i teisty­cznej.

Obyś nie żył wiecznie > Paweł Pijas Epikure­jczy­cy argu­men­towali, że stra­ch przed śmier­cią jest irracjon­al­ny, ponieważ śmierć nas nie doty­czy. Gdy ist­nieje­my, śmierć jest nieobec­na, a gdy jest obec­na, to nas nie ma. Śmierć nie jest złem i nie ma znaczenia. Bernard Williams pro­ponu­je argu­ment uderza­ją­cy w poglądy epikure­jczyków, lecz wychodzą­cy z podob­nych założeń. Twierdzi, że cho­ci­aż śmierć co do zasady jest zła i mamy powody, aby jej unikać, to nieśmiertel­ność nie jest atrak­cyj­na.

Wywiad
Śmierć – i co dalej? > Wywiad z prof. Steven­em Luperem, jed­nym z najwięk­szych na świecie spec­jal­istów od filo­zoficznej prob­lematy­ki śmier­ci

Narzędzia filo­zo­fa
Ekspery­ment myślowy: Wartoś­ciowanie w obliczu śmier­ci > Artur Szut­ta
Teo­ria argu­men­tacji: #25. Dlaczego moc­ne argu­men­ty nie zawsze są przekonu­jące? Dwie dro­gi skutecznej per­swazji > Krzysztof A. Wiec­zorek
Gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi: Śmierć > Michał Bizoń

Filo­zofia w lit­er­aturze
Wert­er i pra­wo do samobójst­wa > Natasza Szut­ta

Narzędzia filo­zo­fa
Gawędy o języku: #12. Podróż do kre­su przed­staw­ial­noś­ci > Woj­ciech Żełaniec

Satyra
Cmen­tarzysko filo­zofów (epitafia) > Piotr Bar­tu­la

Feli­etony
Na Titan­icu orkies­tra gra > Adam Grob­ler
Tajem­nice śmier­ci > Jacek Jaś­tal

Wokół tem­atu
Mors omnia ade­quat? Rzecz o postrze­ga­niu śmier­ci w kul­turze Zachodu > Tomasz Błaszczyk

Filo­zofia w szkole
Człowiek – isto­ta społecz­na > Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka

Wokół tem­atu
Śmiertel­nik na wyspie wiecznej młodoś­ci > Fil­ip Kobiela

Filo­zofia prawa
Non omnis mori­ar – prawny charak­ter ludz­kich zwłok > Mar­ta Soniewic­ka

Lekc­ja filo­zofii
#11. Pię­kno i sztu­ka > Jacek Woj­tysi­ak

Z pół­ki filo­zo­fa…
His­to­rie z (filo­zoficznym) dreszczykiem > Piotr Bił­go­ra­js­ki

Filo­zofia w filmie
Śmierć niczy­ja > Iwona Kru­pec­ka

Filo­zofia z przym­ruże­niem oka

Dodatek do numeru: Śmierć z miłoś­ci > Marek Błaszczyk

Umrzeć z miłoś­ci? Nat­u­ral­nie, to prze­cież „nic takiego”. A co, jeśli rzecz doty­czy samego Boga? Jeśli i On – tak bard­zo kocha­jąc człowieka – pewnego dnia zaprag­nął­by się unices­t­wić, zrezyg­nować ze swo­jego ist­nienia? A więc zrzec się tego, co dla Niego naj­cen­niejsze, co stanowi Jego istotę? Czy dobrowol­na śmierć Boga nie była­by właśnie oznaką Jego najwięk­szego poświęce­nia, wyrazem Jego najwięk­szej miłoś­ci do człowieka?


Drodzy Czytel­ni­cy,

mogło­by się wydawać, że śmierć stanowi fenomen, wobec którego należy zachować mil­cze­nie. Jest to bowiem tem­at, którego nie da się roz­pa­try­wać nieza­leżnie od jego egzys­tenc­jal­nego wymi­aru, i pró­by „zamknię­cia” śmier­ci w ramach czys­tej teorii są z góry skazane na niepowodze­nie. Takie okolicznoś­ci mogły­by zniechę­cić każdego, ale nie filo­zofów, którzy nigdy nie mieli oporów, żeby próbować zgłębić tajem­nicę śmier­ci i jej prawdzi­wą naturę. Śmierć nie tylko jest zdarze­niem, ku które­mu bez wielkiego entuz­jaz­mu zmierza każdy z nas, ale rodzi ona również pytanie o to, czym jest kres ludzkiego ist­nienia i w jaki sposób moż­na o nim myśleć.

Jeśli dodamy do tego pode­jrze­nie, które od zawsze ludzkość wyrażała za pomocą wierzeń religi­jnych: że śmierć ciała nie jest ostate­cznym końcem naszego trwa­nia, to filo­zofia nie ma innego wyjś­cia, jak spróbować przy­na­jm­niej ustal­ić, jaką treść niesie ze sobą poję­cie nieśmiertel­noś­ci i czy jest ona w ogóle możli­wa. Z tych powodów aktu­al­ny numer mag­a­zynu poświę­camy filo­zofii śmier­ci i nieśmiertel­noś­ci. Zna­jdziecie w nim m.in. tek­sty doty­czące definicji śmier­ci i kry­ter­iów jej stwierdza­nia, postrze­ga­nia śmier­ci przez autorów starożyt­nych, filo­zoficznego znaczenia doświad­czeń blis­kich śmier­ci (ang. near-death expe­ri­ence), mod­eli nieśmiertel­noś­ci i argu­men­tów na jej rzecz, natu­ry dom­nie­manej wiecznoś­ci i wielu innych. Pole­camy też lek­turę wywiadu, który tym razem przeprowadzil­iśmy z prof. Steven­em Luperem z Trin­i­ty Uni­ver­si­ty w San Anto­nio (USA) – jed­nym z najwięk­szych znaw­ców filo­zoficznej prob­lematy­ki śmier­ci.

Dodatkowo pro­ponu­je­my Wam lek­turę stałych dzi­ałów pis­ma, a więc feli­etonów, filo­zofii w filmie, filo­zofii w lit­er­aturze, recen­zji książ­ki filo­zoficznej, kole­jnych odcinków: teorii argu­men­tacji, ekspery­men­tu myślowego oraz objaśnienia pod­stawy pro­gramowej z filo­zofii, a także sce­nar­iusza lekcji filo­zofii. Przy­go­towal­iśmy też zestaw­ie­nie filo­zoficznych nowoś­ci wydawniczych z ostat­nich dwóch miesię­cy oraz jed­ną zapowiedź wydawniczą.

Przy okazji zwracamy się do Was z gorącą prośbą. Wesprzyj­cie wydanie kole­jnego numeru: https://zrzutka.pl/jfhnwy! Wiemy, że każdy ludz­ki pro­jekt musi kiedyś mieć swój kres, ale jesteśmy przeko­nani, że w kwestii pop­u­laryza­cji filo­zofii jeszcze mamy coś do zro­bi­enia. Filo­zo­fu­j­cie!

Redakc­ja

 


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, które chci­ał­by pomóc przy zor­ga­ni­zowa­niu spotka­nia Klubu „Filo­zo­fuj!” w swoim mieś­cie, zaprasza­my do współpra­cy. Szczegóły > tutaj.



Down­load (PDF, 15.9MB)

Najnowszy numer można nabyć od 3 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy