Filozofia przyrody Numer

Filozofuj! 2020 nr 2 (32)

tajemnica życia

Zapisz się do naszego newslettera

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf nume­ru 2(32)/2020:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: Zbi­gniew Wró­blew­ski

Podzię­ko­wa­nia za pra­cę nad nume­rem nale­żą się: Auto­rom tek­stów, Redak­to­rom, w szcze­gól­no­ści: Eli Droz­dow­skiej, Bła­że­jo­wi Gębu­rze, Mar­ci­no­wi Iwa­nic­kie­mu, Doro­cie Mon­kie­wicz-Cybul­skiej, Mał­go­si Szo­stak, Macie­jo­wi Wój­ci­ko­wi, Ani Zych, Redak­to­rom języ­ko­wym: Alek­san­drze Sit­kie­wicz, Mał­go­rza­cie Szo­stak, Gra­fi­kom: Pau­li­nie Bel­carz, Zuzan­nie Boł­tryk, Ewie Czar­nec­kiej, Wik­to­rii Jabłoń­skiej, Mar­ko­wi Moso­ro­wi, Mał­go­rza­cie Uglik, Hani Urban­kow­skiej, Patry­cji Walesz­czak, Spe­cja­li­stom DTP: Ada­mo­wi Doro­to­wi, Patry­cji Walesz­czak, Naszym Hoj­nym Patro­nom, któ­rzy nas wspar­li w pro­jek­cie Patro­ni­te: Marii Fla­sze, Ali­cji Pie­tras, Okta­wii Popraw­skiej, Toma­szo­wi Ste­piń­skie­mu, Sla­vo Szcze­śnia­ko­wi, Joze­fo­wi Zono­wi, a tak­że wszyst­kim innym oso­bom, któ­re nam poma­ga­ły i nas wspie­ra­ły. Dzię­ku­je­my ser­decz­nie! Bez Was wyda­nie kolej­ne­go nume­ru było­by nie­moż­li­we.


Spis treści

Przy­pad­ko­wa przy­czy­na życia > Jerzy Dzik
Pro­ce­sy zacho­dzą­ce w orga­ni­zmach mają fizycz­ną bądź che­micz­ną natu­rę. Nie zna­czy to, że bio­lo­gię da się zre­du­ko­wać do fizy­ki i che­mii. Wyni­ka z tego jed­nak, że choć nie da się kon­tak­tu z abso­lu­tem nawią­zać na grun­cie bio­lo­gii i pozo­sta­je to dome­ną fizy­ki, to isto­ta życia kla­row­nie obja­wia się na pozio­mie odpo­wied­nio upo­rząd­ko­wa­nych reak­cji che­micz­nych, czy­li fizjo­lo­gii.

Emer­gen­cja życia > Robert Poczo­but
Kon­tro­wer­sje doty­czą­ce natu­ry oraz gene­zy życia nale­żą do naj­star­szych w histo­rii filo­zo­fii. Pośród licz­nych sta­no­wisk, jakie sfor­mu­ło­wa­no na prze­strze­ni wie­ków, na uwa­gę zasłu­gu­je kon­cep­cja emer­gen­ty­stycz­na – mają­ca zwo­len­ni­ków w prze­szło­ści, obec­nie zaś prze­ży­wa­ją­ca swój rene­sans.

Cze­go o życiu może nauczyć nas sztucz­ne życie? > Maciej Komo­siń­ski
Życie jest jed­nym z naj­bar­dziej fascy­nu­ją­cych, a zara­zem naj­bar­dziej skom­pli­ko­wa­nych zja­wisk zna­nych czło­wie­ko­wi. Współ­cze­sna nauka ofe­ru­je wie­le metod bada­nia feno­me­nu życia, jed­nak nie­któ­re z tych badań wkra­cza­ją w naj­bar­dziej ryzy­kow­ne obsza­ry dzia­łal­no­ści czło­wie­ka, pro­wo­ku­jąc pyta­nia moral­ne i etycz­ne.

Bio­cen­tryzm – filo­zo­fia sza­cun­ku i czci wobec wszyst­kich prze­ja­wów życia > Domi­ni­ka ­Dzwon­kow­ska
Wie­lu ety­ków zada­je pyta­nie: co spra­wia, że krzyw­da wyrzą­dzo­na okre­ślo­nym for­mom bytu jest uwa­ża­na za zło etycz­ne? Czę­sto odpo­wie­dzi na to pyta­nie szu­ka się, wska­zu­jąc na pew­ne cechy, któ­re decy­du­ją o przy­na­leż­no­ści do dane­go rodza­ju. Na przy­kład wszy­scy ludzie, z samej racji, że są ludź­mi i wyka­zu­ją cechy istot­ne dla ludzi, zasłu­gu­ją na uwzględ­nia­nie w naszych wybo­rach moral­nych. Co jed­nak by było, gdy­by­śmy pomy­śle­li, że nie tyl­ko ludzie zasłu­gu­ją na takie trak­to­wa­nie?

Teo­ria inte­li­gent­ne­go pro­jek­tu > Kazi­mierz Jod­kow­ski
Teo­ria inte­li­gent­ne­go pro­jek­tu (w skró­cie: teo­ria ID) to ogól­na teo­ria roz­po­zna­wa­nia pro­jek­tu. Pro­jekt to obiekt, któ­ry powstał z udzia­łem inte­li­gen­cji.

Kalen­da­rium pro­ble­mo­we

Frag­ment z kla­sy­ka

Wywiad
Czym jest życie? > Wywiad z pro­fe­so­rem Pete­rem Godfreyem–Smithem, jed­nym z naj­więk­szych na świe­cie spe­cja­li­stów od filo­zo­fii życia

Narzę­dzia filo­zo­fa
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Żywe czy­li się rusza > Artur Szut­ta
Teo­ria argu­men­ta­cji: #27. Zasa­da życz­li­wo­ści w argu­men­ta­cji > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek
Gawę­dy o języ­ku: #14. Smut­ny kamień i „byt, od któ­re­go więk­sze­go nie moż­na pomy­śleć” > Woj­ciech Żeła­niec

Felie­to­ny
Co to za życie > Adam Gro­bler
Życie na niby, ewo­lu­cja na pró­bę > Jacek Jaś­tal

Saty­ra
Kara śmier­ci i świę­tość życia (anty­sa­ty­ra) > Piotr Bar­tu­la

Filo­zo­fia w lite­ra­tu­rze
Pra­wiek i inne cza­sy oraz pyta­nie o sens > Nata­sza Szut­ta

Narzę­dzia filo­zo­fa
Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi: Życie > Michał Bizoń

Wokół tema­tu
Życiem kie­ru­je gra… dosłow­nie! > Bar­tosz Kośny

Filo­zo­fia umy­słu
Pusz­ki za autem wesel­nym, czy­li komu wie­rzyć w spra­wie isto­ty umy­słu? > Tomasz Szu­bart

Z pół­ki filo­zo­fa…
Mię­dzy prze­są­dem a scjen­ty­zmem > Piotr Bił­go­raj­ski
Fizy­ka w pułap­ce pięk­na > Elż­bie­ta Droz­dow­ska

Filo­zo­fia w szko­le
Czy jeste­śmy tar­czą, do któ­rej celu­je świat? Sce­na­riusz lek­cji ety­ki dla kla­sy IVVI > Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska

Mean­dry meta­fo­ry
#1. Meta­fo­ry w filo­zo­fii > Marek Het­mań­ski

Wokół tema­tu
Życie jako egzy­sten­cja > Marek Błasz­czyk

Filo­zo­fia w fil­mie
Ad Astra > Piotr Lip­ski

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Dro­dzy Czy­tel­ni­cy,

życie jest zja­wi­skiem, któ­re orga­ni­zu­je nasze funk­cjo­no­wa­nie w świe­cie. To, co mar­twe, na ogół pozo­sta­je na mar­gi­ne­sie naszych zain­te­re­so­wań. Jest tak dla­te­go, że bycie żywym jest warun­kiem koniecz­nym podej­mo­wa­nia jakich­kol­wiek dzia­łań. Pozo­sta­je jed­nak pyta­nie: czym tak napraw­dę jest życie? Czy redu­ku­je się ono jedy­nie do pro­ce­sów fizycz­nych, czy też może jest czymś zupeł­nie innym? Jest zresz­tą czymś zaska­ku­ją­cym, że nasza cywi­li­za­cja, któ­ra tak bar­dzo szczy­ci się stop­niem zaawan­so­wa­nia roz­wo­ju tech­no­lo­gicz­ne­go, do tej pory ma poważ­ne wąt­pli­wo­ści co do tego, jaka jest natu­ra feno­me­nu, któ­ry umoż­li­wił jej powsta­nie.

Pro­blem życia ma w filo­zo­fii dłu­gą histo­rię. Docie­ka­nia w tej kwe­stii roz­po­czę­li pre­so­kra­ty­cy, a kolej­ne roz­dzia­ły pisa­li tacy myśli­cie­le jak Ary­sto­te­les, René Descar­tes czy Hen­ri Berg­son. Dzię­ki wysił­kom podej­mo­wa­nym w ramach nauk przy­rod­ni­czych mamy dzi­siaj do dys­po­zy­cji morze danych na temat pro­ce­sów, któ­re towa­rzy­szą zja­wi­sku życia. Nie ozna­cza to jed­nak, że w peł­ni je rozu­mie­my. Zada­niem filo­zo­fów było­by zatem zin­ter­pre­to­wa­nie tych danych i sfor­mu­ło­wa­nie spój­nej i odpor­nej na zarzu­ty teo­rii życia. Naj­now­szy numer zawie­ra fascy­nu­ją­ce tek­sty, któ­re mogą nas przy­bli­żyć do osią­gnię­cia tego celu. Auto­rzy mie­rzą się w nich bowiem z wie­lo­ma skom­pli­ko­wa­ny­mi zagad­nie­nia­mi, taki­mi jak hylo­zo­izm, wita­lizm, orga­ni­cyzm, bio­cen­tryzm, natu­ra emer­gen­cji i teo­ria ewo­lu­cji. Pano­ra­mę tych poglą­dów pod­su­mo­wu­je wywiad z pro­fe­so­rem Pete­rem God­frey­em-Smi­them z Uni­wer­sy­te­tu w Syd­ney.

Zachę­ca­my Was rów­nież do zwró­ce­nia uwa­gi na sta­łe dzia­ły pisma, w któ­rych tym razem prze­czy­ta­cie m.in. o meta­forach (otwie­ra­my nowy cykl tek­stów prof. Mar­ka Het­mań­skie­go!), zasa­dzie życz­li­wo­ści, filo­zo­ficz­nej inter­pre­ta­cji powie­ści Olgi Tokar­czuk i poglą­dach sta­ro­żyt­nych filo­zo­fów na feno­men życia. Dla nauczy­cie­li jak zwy­kle przy­go­to­wa­li­śmy sce­na­riusz lek­cji. Filo­zo­fuj­cie (z życiem)!

Redak­cja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 15.85MB)

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy