Numer Ontologia

Filozofuj! 2020 nr 4 (34)

Zapisz się do naszego newslettera

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf nume­ru 4(34)/2020:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…

Down­lo­ad (PDF, 16.76MB)


Redak­to­rzy pro­wa­dzą­cy nume­ru: Piotr Bił­go­raj­ski i Piotr Lip­ski

Podzię­ko­wa­nia za pra­cę nad nume­rem nale­żą się: Auto­rom tek­stów, Redak­to­rom, w szcze­gól­no­ści: Eli Droz­dow­skiej, Bła­że­jo­wi Gębu­rze, Mar­ci­no­wi Iwa­nic­kie­mu, Doro­cie Mon­kie­wicz-Cybul­skiej, Redak­to­rom języ­ko­wym: Alek­san­drze Sit­kie­wicz, Gra­fi­kom:  Nata­lii Bie­sia­dzie-Myszak, Pau­li­nie Bel­carz, Han­nie Byt­niew­skiej, Ewie Czar­nec­kiej, Mał­go­rza­cie Uglik, Patry­cji Walesz­czak, Spe­cja­li­stom DTP: Ada­mo­wi Doro­to­wi, Patry­cji Walesz­czak, Naszym Hoj­nym Patro­nom, któ­rzy nas wspar­li w pro­jek­cie Patro­ni­te: Ali­cji Pie­tras, Okta­wii Popraw­skiej, Toma­szo­wi Ste­piń­skie­mu, Sla­vo Szcze­śnia­ko­wi, Ani Wilk-Płasz­czyk, Józe­fo­wi Zono­wi, Kac­pro­wi Dyr­dzie, Syl­wii Kuchar­czyk, Mate­uszo­wi Ozim­ko­wi, Zbi­gnie­wo­wi Sza­frań­co­wi,  a tak­że wszyst­kim innym oso­bom, któ­re nam poma­ga­ły i nas wspie­ra­ły. Dzię­ku­je­my ser­decz­nie! Bez Was wyda­nie kolej­ne­go nume­ru było­by nie­moż­li­we.


Czym jest symu­la­cja? > Artur Szut­ta
Symu­la­cja to uda­wa­nie lub naśla­do­wa­nie cze­goś. Jeśli jed­nak coś jest uda­wa­ne, to nie jest praw­dzi­we. Jeśli zaś nie jest praw­dzi­we, to czy jest real­ne? Czym wów­czas jest? Ilu­zją? Czymś sztucz­nym? Pochod­nym? Nie­au­ten­tycz­nym? Dla filo­zo­fa nie ma lep­szej zachę­ty do reflek­sji niż takie filo­zo­ficz­ne pyta­nia.

Argu­ment symu­la­cji – rekon­struk­cja > Artur Szut­ta
Być może w nie­da­le­kiej przy­szło­ści będzie­my w sta­nie stwo­rzyć sztucz­ną inte­li­gen­cję, samo­świa­do­mą i posia­da­ją­cą subiek­tyw­ną per­spek­ty­wę. Wów­czas będzie­my mogli stwo­rzyć dla niej wir­tu­al­ny świat (może nawet będą­cy kopią nasze­go), w któ­rym będzie mogła żyć, nie podej­rze­wa­jąc nawet, że wszyst­ko, co ją ota­cza, łącz­nie z nią, jest symu­la­cją. Zaraz, zaraz! A może już ktoś doko­nał takiej symu­la­cji i to my w niej żyje­my? Frag­ment z kla­sy­ka Kalen­da­rium pro­ble­mo­we

Frag­ment z kla­sy­ka

Pan­de­mia w mia­stecz­ku Twin Peaks > Syl­wia Wil­czew­ska
Filo­zo­fo­wie zawsze podej­rze­wa­li, że ota­cza­ją­cy nas świat nie jest taki, jaki się wyda­je – i zawsze zasta­na­wia­li się, jaki w takim razie jest. Jed­na z naj­młod­szych odpo­wie­dzi na to pyta­nie, zain­spi­ro­wa­na współ­cze­sną tech­no­lo­gią, lecz powią­za­na też z reli­gią i lite­ra­tu­rą, to hipo­te­za symu­la­cyj­na.

Symu­la­cja, w któ­rej żyje­my, nie jest symu­la­cją > Kon­rad Wer­ner
Jeśli pozna­wa­nie nie jest pro­ce­sem zamknię­tym w gra­ni­cach umy­słu, lecz czymś z koniecz­no­ści ucie­le­śnio­nym, to sce­na­riu­sza glo­bal­nej symu­la­cji nie da się sen­sow­nie pomy­śleć. Może być jed­nak tak, że wyśru­bo­wa­ne warun­ki logicz­ne nie sto­su­ją się do podej­rze­nia. Nikt nie może nam zabro­nić podej­rze­wać, że z całą dzie­dzi­ną postrze­ga­ne­go świa­ta może być coś fun­da­men­tal­nie „nie tak”.

A jeśli żyje­my w symu­la­cji? > Artur Szut­ta
Wyobraź­my sobie, że pew­ne­go dnia stwier­dza­my ponad wszel­ką wąt­pli­wość, że nasz świat jest kom­pu­te­ro­wą symu­la­cją. Na błę­kit­nym nie­bie na całym glo­bie poka­zał się napis (nad każ­dym kra­jem był on w innym języ­ku), któ­ry gło­sił: „Żyje­cie w symu­la­cji”. I co teraz? Czy to odkry­cie mia­ło­by poważ­ne kon­se­kwen­cje filo­zo­ficz­ne lub reli­gij­ne?

War­to­ści a świat wir­tu­al­ny > Woj­ciech Lewan­dow­ski
Twór­cy gier wciąż dążą do ulep­sze­nia roz­gryw­ki, by zapew­nia­ła gra­czom jak naj­więk­sze bogac­two doświad­czeń. Im więk­sze poczu­cie zanu­rze­nia w wykre­owa­ny świat, im trud­niej­sze wybo­ry i im bar­dziej zapie­ra­ją­ce dech w pier­siach foto­re­ali­sty­cze wido­ki, tym lepiej. Dosko­na­łą grą była­by ta, któ­ra nie była­by tyl­ko symu­la­cją, lecz pozwa­la­ła­by na reali­za­cję praw­dzi­wych war­to­ści. Wizy­ta w takim świe­cie pozwa­la­ła­by nie tyl­ko na odgry­wa­nie roli przy­pi­sa­nej boha­te­ro­wi gry, lecz bycie tym boha­te­rem. Pozna­ne fak­ty, doko­na­ne wybo­ry czy doświad­czo­ne emo­cje nie wpły­wa­ły­by tyl­ko na zde­fi­nio­wa­ne sta­ty­sty­ki posta­ci czy roz­wój fabu­ły, lecz oddzia­ły­wa­ły­by na gra­cza w nie mniej­szym stop­niu niż nie­wir­tu­al­na rze­czy­wi­stość. Czy real­ne war­to­ści moż­na jed­nak umie­ścić w wir­tu­al­nym świe­cie? Czy kla­sycz­ną tria­dę praw­dy, dobra i pięk­na moż­na zmie­nić w ciąg zer i jedy­nek i umie­ścić na ekra­nie kom­pu­te­ra?

Wywiad
Idea symu­la­cji prze­sta­je się wyda­wać jedy­nie wymy­słem > Wywiad z prof. Chri­sto­phe­rem Grau, spe­cja­li­stą od histo­rii filo­zo­fii nauki, filo­zo­fii umy­słu oraz ety­ki tech­ni­ki, auto­rem wie­lu waż­nych publi­ka­cji poświę­co­nych tema­ty­ce sztucz­nych umy­słów.

Narzę­dzia filo­zo­fa
Teo­ria argu­men­ta­cji: #29. Sche­ma­ty w służ­bie argu­men­ta­cji, cz. 1 > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek

Filo­zo­fia w lite­ra­tu­rze
Kon­rad Wal­len­rod i etos szpie­ga > Nata­sza Szut­ta

Felie­to­ny
Czy życie może być snem, nie­ko­niecz­nie waria­ta? > Adam Gro­bler
Demo­ny scep­ty­cy­zmu > Jacek Jaś­tal
Dwa świa­ty? > Jacek Hołów­ka

Wokół tema­tu
Symu­la­cja i auten­tycz­ność > Maciej Kału­ża

Saty­ra
Łat­ka na niby > Piotr Bar­tu­la

Narzę­dzia filo­zo­fa
Gawę­dy o języ­ku: #16. „Ono i ono”, płeć oraz rodzaj gra­ma­tycz­ny > Woj­ciech Żeła­niec

Mean­dry meta­fo­ry
#3. Zwod­ni­czy urok Pla­toń­skich meta­for > Marek Het­mań­ski

Filo­zo­fia w szko­le
Kto jest two­im auto­ry­te­tem? Sce­na­riusz lek­cji dla klas IVVI szko­ły pod­sta­wo­wej > Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska

Z pół­ki filo­zo­fa…
50 idei, o któ­rych pew­nie sły­sza­łeś, a jeśli nie, to się­gnij po tę książ­kę > Elż­bie­ta Droz­dow­ska
Trze­ci szym­pans > Zbi­gniew Wró­blew­ski

Filo­zo­fia w fil­mie
Synek­do­cha, Nowy Jork > Piotr Lip­ski

Wokół tema­tu
Kie­dy wie­my, że mamy gło­wy? > Tomasz Szu­bart
Put­na­ma mózgi w naczy­niu – dla­cze­go nie żyje­my w symu­la­cji? > Patryk Popław­ski
Żyć inten­syw­nie, umrzeć dwa razy > Tomasz Błasz­czyk

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Dro­dzy Czy­tel­ni­cy,

hipo­te­zy scep­tycz­ne to sce­na­riu­sze, któ­re suge­ru­ją nie­pew­ność i pozor­ność nasze­go pozna­nia. Osta­tecz­nie nie moż­na się ich pozbyć, gdyż filo­zo­fia wciąż na nowo podej­mu­je pro­blem scep­ty­cy­zmu, zmie­nia­jąc tyl­ko „deko­ra­cje” i kon­tekst roz­wa­żań. Jeśli rolą filo­zo­fów jest mię­dzy inny­mi usta­le­nie, jaka jest pozy­cja czło­wie­ka w świe­cie, to nie moż­na ucie­kać od pyta­nia, jaki jest świat, w któ­rym się zna­leź­li­śmy. Czy traf­nie odczy­tu­je­my jego natu­rę? A może jed­nak jest bar­dzo skom­pli­ko­wa­nym i wie­lo­po­zio­mo­wym oszu­stwem? Jeśli świat jest istot­nie czymś innym, niż nam się wyda­je, to nasza wie­dza o nim, a raczej jej brak, sta­no­wi mia­rę naszej poznaw­czej nie­po­rad­no­ści. Tę nie­po­ko­ją­cą kon­se­kwen­cję dostrze­ga­li naj­więk­si z naj­więk­szych, z Pla­to­nem na cze­le.

Jed­nym z naj­bar­dziej nie­po­ko­ją­cych sce­na­riu­szy jest hipo­te­za symu­la­cji, w myśl któ­rej świat jest jedy­nie pew­ne­go rodza­ju pro­jek­cją wytwo­rzo­ną po to, by celo­wo wpro­wa­dzać ludzi w błąd. Czy filo­zo­fia jest w sta­nie wyka­zać, że tak nie jest? W celu odpo­wie­dzi na to pyta­nie odda­li­śmy nasze łamy Auto­rom, któ­rym moż­li­wość symu­la­cji spę­dza sen z powiek. W nume­rze znaj­dzie­cie mię­dzy inny­mi tek­sty poświę­co­ne scep­ty­cy­zmo­wi, pro­ble­mo­wi auten­tycz­no­ści, hipo­te­zie Put­na­ma o mózgach w kadzi czy spo­so­bo­wi ist­nie­nia war­to­ści w świe­cie wir­tu­al­nym.

Zachę­ca­my Was rów­nież do zwró­ce­nia uwa­gi na wywiad nume­ru z Chri­sto­phe­rem Grau­em oraz sta­łe dzia­ły pisma, w któ­rych tym razem prze­czy­ta­cie choć­by o sche­ma­tach w argu­men­ta­cji, „eto­sie szpie­ga” w Kon­ra­dzie Wal­len­ro­dzie, filo­zo­ficz­nej inter­pre­ta­cji fil­mu Synek­do­cha. Nowy Jork, a tak­że znaj­dzie­cie recen­zje filo­zo­ficz­nych nowo­ści wydaw­ni­czych oraz kolej­ny sce­na­riusz lek­cji filo­zo­fii.

Filo­zo­fuj­cie (bez symu­lo­wa­nia)!

Redak­cja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 16.76MB)

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy