Numer

Filozofuj! 2021 nr 5 (41): Inwazja człowieka?

Wydawcą czasopisma jest

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru 5(41)/2021:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…

Download (PDF, 14.67MB)

 


Redaktor prowadzący numeru: dr hab. Zbigniew Wróblewski
Redaktor prowadzący Dodatku specjalnego: dr Filip Kobiela

Podziękowania za pracę nad numerem należą się: Autorom tekstów, Redaktorom, w szczególności: Piotrowi Biłgorajskiemu, Eli Drozdowskiej, Błażejowi Gęburze, Marcinowi Iwanickiemu, Robertowi Kryńskiemu, Dorocie Monkiewicz, Redaktorom językowym: Katarzynie Dragan, Aleksandrze Sitkiewicz, Grafikom:  Natalii Biesiadzie-Myszak, Paulinie Belcarz, Hannie Bytniewskiej, Ewie Czarneckiej, Annie Koryzmie, Patrycji Waleszczak, Wojtkowi Wu Zielińskiemu, Specjalistom DTP: Adamowi Dorotowi, Robertowi Kryńskiemu, Patrycji Waleszczak, Naszym Hojnym Patronom, którzy nas wsparli w projekcie Patronite: Przemkowi Czumie, Ani Dunat, Kacprowi Dyrdzie, Piotrowi Elfingerowi, Pawłowi Frendenbergowi, Pawłowi Głazowi, Danielowi Kozie, Sebastianowi Łasajowi, Michałowi Markowi, Tomaszowi Stepińskiemu, Janowi Swianiewiczowi, Zbigniewowi Szafrańcowi, Tomaszowi Szwedowi, Ani Wilk-Płaszczyk, Józefowi Zonowi. Również dzięki Waszemu wkładowi możliwe było wydane tego numeru.

Szczególne podziękowania należą się zaś wszystkim Wspierającym wydanie Dodatku specjalnego, przede wszystkim: Maciejowi Brodowskiemu, Przemkowi Czumie, Michałowi Markowi, Arkadiuszowi Musiałowi, Przemkowi Staroniowi.


Antropocen – epoka człowieka > Maya Ozbayoglu

Kalendarium problemowe

Antropocen w ujęciu geologicznym > Agnieszka Gałuszka

Tygrys amurski najwyższą wartością? > Anna Dutkowska, Zbigniew Wróblewski

Etyka na koniec antropocenu > Wojciech Lewandowski

Pani Rzeka i Pan Delfin > Dominika Dzwonkowska

Polityka (z)równoważonego rozwoju – czyli dlaczego tak trudno zrównoważyć rozwój > Sylwia Mrozowska

Wywiad
Globalne ocieplenie powoduje całą kaskadę skutków > Wywiad z prof. Philipem Kitcherem

Narzędzia filozofa
Eksperyment myślowy: Cena przetrwania > Artur Szutta
Gawędy o języku: #20. Pożegnanie z „wilkami” > Wojciech Żełaniec
Meandry metafory: #10. Psycho­analiza zbudowana na obrazach > Marek Hetmański
Kurs logiki: #5. Badanie poprawności sylogizmów > Krzysztof A. Wieczorek

Filozofia w literaturze
Powrót z gwiazd i projekt udoskonalania człowieka > Natasza Szutta

Greka i łacina z wielkimi klasykami
Człowiek i natura > Michał Bizoń

Filozofia społeczna
Śniadanie kontynentalne: #5. Liczy się tylko kasa? > Tomasz Kubalica

Fragment z klasyka

Felieton
A Państwu już dziękujemy… > Jacek Jaśtal
Czy antropocentryzm jest ważny? > Jan Woleński

Satyra
Dobra natura i zły uczeń > Piotr Bartula

Filozofia w filmie
Solaris > Piotr Lipski

Spacerem po filozoficznym… Lublinie
#2. Stanisław Kamiński i Katedra Metodologii Nauk KUL > Monika Walczak

Filozofia w szkole
Czy człowiek panuje na Ziemi? Scenariusz lekcji etyki dla uczniów szkół podstawowych > Dorota Monkiewicz- ‑Cybulska

Z półki filozofa…
Poprawianie ewolucji > Natasza Szutta
Zielona filozofia > Grzegorz Embros

Dodatek specjalny. 2021 rokiem Stanisława Lema

Lukrecjusz ze Lwowa > Wywiad z dr. hab. Pawłem Okołowskim
Przekładaniec: Stanisław Lem wobec dylematów transplantacji > Filip Kobiela
Ulepszyć ludzką naturę? > Adam Grobler
W ­poszukiwaniu ­społeczeństwa doskonałego > Marcin Kochanowski
Czy warto wierzyć w Boga? > Jakub Gomułka
Lem a ontologia > Wojciech Żełaniec
Technologie ułudy – kilka słów o fantomatyce i jej pochodnych > Paweł Grabarczyk

Fagment z klasyka

Fizyka pełna smoków > Tomasz Miller
Lem teraz i wtedy > Paweł Majewski
Kilka osobistych wspomnień o Lemie > Bernd Gräfrath
Filozof wbrew woli. Kalendarium życia i twórczości filozoficznej Stanisława Lema > Filip Kobiela

Filozofia z przymrużeniem oka


Drodzy Czytelnicy,

Stanisław Lem zwrócił kiedyś uwagę na fakt, że „kulturo­twórcze cywilizacje ludzkie zajmują na tarczy liczącego cztery miliardy lat zegara geologicznego zaledwie kilka ostatnich sekund”. Ta dość oczywista konstatacja jest dość zaskakująca, jeśli wziąć pod uwagę potężny wpływ, jaki cała ludzkość wywiera na aktualny stan naszej planety. Antropocen (od gr. anthropos, „człowiek”) nie istnieje (jeszcze) oficjalnie jako epoka geologiczna, ale trudno zaprzeczyć, że właśnie w nim żyjemy. I już sama ta okoliczność generuje interesujące pytania filozoficzne. Mają one szczególny status, gdyż trudno uznać, że możemy odłożyć je na później.

Jaka jest skala naszej ingerencji w naturę? Jakie są jej skutki i jak należy je ocenić z perspektywy moralnej? Co wprowadzone przez człowieka zmiany oznaczają dla całej ludzkości? Czy kreacyjne współzawodnictwo z naturą może mieć dla nas względny happy end? Herbert George Wells, inny klasyk literatury science fiction, w Wehikule czasu opisywał ziemski krajobraz przyszłości, który podróżnik w czasie obserwuje z przerażeniem: „Głosy ludzkie, ryk bydła, wrzaski ptaków, brzęczenie owadów, szmery, które składają się na tło naszego życia — wszystko to już dawno przeminęło”. Warto zastanowić się nad pytaniem, czy właśnie do takiej przyszłości zmierzamy.

Mamy nadzieję, że pomoże w tym lektura aktualnego numeru traktującego o antropocenie. Ze względu na specyfikę tematu, silnie związanego z jednej strony z perspektywą aktywizmu, szczególnie młodego pokolenia, a z drugiej – z perspektywą badawczą nauk szczegółowy, część wprowadzającą postanowiliśmy tym razem skonstruować inaczej niż zwykle. W początkowych artykułach oddamy głos młodej działaczce ekologicznej Mai Ozbayoglu oraz geochemikowi – Agnieszce Gałuszce. W dalszej części zaś przedstawimy wizję antropocentryzmu krytycznego (Anna Dutkowska i Zbigniew Wróblewski), spojrzenie na problemy globalne ze strony etyka (Wojciech Lewandowski) i politologa (Sylwia Mrozowska) oraz aspekt prawny prób upodmiotowienia przyrody (Dominika Dzwonkowska). Tak zarysowaną perspektywę dopełni wywiad z Philipem Kitcherem, światowej sławy specjalistą w dziedzinie badań z pogranicza nauk przyrodniczych i filozofii.

Polecamy też jak zwykle stałe rubryki: m.in. eksperyment myślowy, w którym Artur Szutta zaprasza nas na bliźniaczą Ziemię, czwartą część kursu logiki, felietony, a także dział literacko-filmowy, w którym króluje Lem: Powrót z Gwiazd i problem ulepszania człowieka (Natasza Szutta) oraz Solaris i problem tożsamości (Piotr Lipski).

Skąd te nawiązania do Lema w numerze? Otóż w bieżącym roku przypada setna rocznica urodzin pisarza, a Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2021 Rokiem Stanisława Lema, wybitnego pisarza i myśliciela, który nie tylko wyznaczył nowe drogi dla uprawianego przez siebie gatunku literackiego, ale także z żywym zainteresowaniem (i ujmująco trzeźwym humorem) przyglądał się przyszłości, zastanawiając się, czym może się ona dla nas okazać. Niektóre przewidywania Lema nie napawają oczywiście optymizmem, ale to żaden powód, żeby nie rozważać ich na nowo.

W związku z tym do numeru postanowiliśmy dołączyć Dodatek specjalny poświęcony Lemowi-filozofowi (bo filozofem był niewątpliwie!). Inicjatorem tego pomysłu i redaktorem prowadzącym zbioru jest Filip Kobiela, który m.in. przeprowadził znakomity wywiad z Pawłem Okołowskim, wprowadzający do Dodatku, oraz stworzył kończące go bogate kalendarium życia i twórczości Lema. W prezentowanym zbiorze znajdziecie również teksty o Lemowskiej etyce (znów Filip Kobiela), antropologii (Adam Grobler), ontologii (Wojciech Żełaniec) i filozofii społecznej (Marcin Kochanowski). Jakub Gomułka przedstawi rozważania Lema na temat sensowności wiary w Boga, Paweł Grabarczyk opowie o Lemowskiej rzeczywistości wirtualnej a Tomasz Miller podejmie zagadnienia z filozofii nauki. Będą też wspomnienia niemieckiego lemologa i przyjaciela Lema Bernda Gräfratha anegdoty o pisarzu przygotowane przez Wiktora Jaźniewicza oraz refleksja na temat aktualności Lema. Mamy nadzieję, że całość Dodatku jest dowodem na to, że mimo upływu 100 lat od narodzin pisarza jego twórczość nie straciła na wartości. Składając hołd autorowi niezwykle przewrotnego Fiaska, mamy nadzieję, że w następnych stuleciach wciąż tutaj będziemy i uznamy, iż nie pokonały nas palące (dosłownie) problemy epoki.

Redakcja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Osoby, które chciałby pomóc przy zorganizowaniu spotkania Klubu „Filozofuj!” w swoim mieście, zapraszamy do współpracy. Szczegóły > tutaj.



Download (PDF, 14.67MB)

Najnowszy numer można nabyć od 3 stycznia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2022 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy