Wydawcą czasopisma jest
Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru 3(69)/2026:
Zachęcamy do lektury!
Czy WIESZ, ŻE…
- najnowszy numer można kupić także w Empiku, Świecie Prasy, Inmedio, Relay (więcej na ten temat > tutaj)?
- z każdego egzemplarza kupionego w Empiku, Świecie Prasy, Ruchu, Inmedio, Relay redakcja otrzymuje tylko ok. 50% kwoty, którą płacisz?
- możesz dostawać „Filozofuj!” na wskazany adres zanim trafią do dystrybucji w Empikach?
- kupując „Filozofuj!” w prenumeracie płacisz tyle samo, co w Empiku, ale otrzymujesz egzemplarz niemal bezpośrednio z drukarni?
- dzięki prenumeracie możemy planować rozwój i budżet z wyprzedzeniem?
Redaktor prowadzący numeru: dr hab. Artur Szutta, prof. UG
Podziękowania za pracę nad numerem „Niezgoda w filozofii” należą się:
- Autorom tekstów, Redaktorom, w szczególności: Piotrowi Biłgorajskiemu, Elżbiecie Drozdowskiej, Robertowi Kryńskiemu, Antoniemu Ładzińskiemu (sekretarz redakcji), Marcie Ratkiewicz-Siłuch, Arturowi Szuttcie (redaktor naczelny), Nataszy Szuttcie.
- Grafikom: Natalii Biesiadzie-Myszak, Patrycji Waleszczak, Marcie Szajdzińskiej i Agnieszce Zaniewskiej.
- Specjalistom DTP: Adamowi Dorotowi, Robertowi Kryńskiemu, Marcie Szajdzińskiej, Patrycji Waleszczak.
- Naszym Hojnym Patronom, którzy nas wsparli w projekcie Patronite: Annie Bentyn, Markowi Białozorowi, Dorocie Klos, Wojciechowi Krupie, Małgorzacie Laskowskiej, Markowi Janekowi, Markowi Janusowi, Sebastianowi Łasajowi, Wojciechowi Malickiemu, Athe Nanethowi, Adrianowi Nowakowi, Tymoteuszowi Ogłazie, Tomaszowi Polechońskiemu, Ewelinie Sobieszuk, Pawłowi Sobczykowi, Zbigniewowi Szafrańcowi, Janowi Swianiewiczowi, Monice Walczak, Marcie Wejman, Grzegorzowi Ząbkowiczowi. Również dzięki Waszemu wkładowi możliwe było wydanie tego numeru.
Spis treści numeru Niezgoda w filozofii:
Niezgoda i jej teoretyczne konsekwencje » Tadeusz Szubka
Co powinniśmy robić, gdy się nie zgadzamy? » Kirk Lougheed
O zakłopotaniu, jakie daje filozofia » Jacek Wojtysiak
Zrozumieć niezgodę » Diego E. Machuca
Ufaj ekspertom – ale którym? » Nikodem Lewandowski
Niezgoda bez wrogości. O cnocie pokory epistemicznej » Natasza Szutta
Niezgoda może nas przybliżać do prawdy » wywiad z Hilarym Kornblithem
Narzędzia filozofa
O zawieszeniu sądu w obliczu niezgody z równie kompetentną osobą » Artur Szutta
Filozofia nauki
Dialog 9. Racje Leibniza i relacyjna koncepcja przestrzeni » Andrzej Łukasik
O nazbyt (nie)zgodnej sztucznej inteligencji » Paweł Stacewicz
Filozofia w literaturze
Granice moralnej niezgody » Natasza Szutta
Filozofia w filmie
Rashōmon » Piotr Biłgorajski
Felieton
Niezgoda filozoficzna buduje » Jan Woleński
Kłonicą czy argumentem? » Adam Grobler
Hegel, ty bezmózgi błaźnie! » Jacek Jaśtal
Satyra
Kara śmierci – przykład filozoficznej niezgody » Piotr Bartula
Filozofia w szkole
Czy można mieć całkowitą rację? » Dorota Monkiewicz
Z półki filozofa…
Filozofia z przymrużeniem oka
Drodzy Czytelnicy,
w poprzednim numerze podjęliśmy temat wojny. Tym razem postanowiliśmy zająć się tematem jeszcze bardziej podstawowym – niezgodą. Niezgoda może prowadzić do konfliktów, kłótni, a dalej – przemocy, a nawet wojny. Dlatego postrzegamy ją zasadniczo negatywnie. Jednak świat, w którym wszyscy we wszystkim się zgadzają, jest niemożliwy. I tu właśnie pojawia się pytanie: czy niezgoda może pełnić jakąś pozytywną rolę w filozofii, a także, ogólniej, w naszym życiu? Problem ten podejmuje Tadeusz Szubka, zastanawiając się nad istotą niezgody i porządkując różne jej rodzaje.
Również Hilary Kornblith precyzuje, na jakich polach faktycznie mamy do czynienia z niezgodą, oraz poszukuje odpowiedzi na pytanie o jej walory poznawcze.
Można także spytać, czy sam fakt tej permanentnej niezgody w filozofii nie neguje przypadkiem jej wartości poznawczej? Skoro nie ma żadnego konsensusu, to co ostatecznie wiemy dzięki filozofii. Tym problemem zajmuje się w swoim artykule Jacek Wojtysiak, pokazując różne sposoby ujmowania niezgody przez samych filozofów. Jednym z nich jest szukanie nowego ujęcia, które pogodzi wszystkie zwaśnione spory. Takim projektem była filozofia Kartezjusza. Adam Grobler zauważa, że teorie nowożytnego myśliciela również wzbudziły polemiki – pisze, że „projekt kartezjański upadł z hukiem” i pokazuje, co z tego upadku wynikło. Czy ta niezgoda może mieć charakter twórczy? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć Jan Woleński w felietonie „Niezgoda filozoficzna buduje”.
Jakie mogą być przyczyny samej niezgody? Ten temat omawia Diego Machuca. Szczególnym przypadkiem niezgody jest sytuacja, gdy nasz adwersarz dysponuje tymi samymi danymi i takim samym poziomem intelektualnym, co my – jest naszym epistemicznym rówieśnikiem. Jak postąpić w takim przypadku? Kirk Lougheed pokazuje, jakie konsekwencje rodzi zawieszenie sądu, i do czego prowadzi niewzruszone trzymanie się swojego stanowiska. Natasza Szutta z kolei zajmuje się etycznymi aspektami niezgody oraz rolą cnoty pokory epistemicznej w prowadzeniu sporów.
Często stykamy się również z problemem, co robić w przypadku niezgody dwóch ekspertów w dziedzinie, w której my sami jesteśmy laikami. Konkretne wskazówki naświetla w swoim tekście Nikodem Lewandowski.
Mamy nadzieję, że ten numer zainspiruje Was do twórczej i rozwijającej poznawczo niezgody.
Miłej lektury!
Redakcja
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Skomentuj