Scenariusze lekcji

Jacek Frydrych, Jacek Wojtysiak: Spór o sposób uzasadniania twierdzeń w etyce: konsekwencjalizm vs. deontologizm etyczny – scenariusz lekcji filozofii do programu „Źródła mądrości”

Temat lek­cji: Spór o spo­sób uza­sad­nia­nia twier­dzeń w ety­ce: kon­se­kwen­cja­lizm vs. deon­to­lo­gizm etyczny.

Klasa/czas trwa­nia lek­cji: kla­sa I szko­ły ponad­pod­sta­wo­wej / 45 min

Pod­sta­wa pro­gra­mo­wa: filo­zo­fia w zakre­sie podstawowym

Pro­gram naucza­nia: pro­gram naucza­nia filo­zo­fii w zakre­sie pod­sta­wo­wym Źró­dła mądro­ści [lek­cja nr 23 Programu].

Cele główne:

  1. wie­dza: opa­no­wa­nie wia­do­mo­ści na temat spo­ru o spo­sób uza­sad­nia­nia twier­dzeń w ety­ce (kon­se­kwen­cja­lizm vs. deon­to­lo­gizm) oraz pozna­nie mode­lo­wych teo­rii etycz­nych (kan­tyzm, utylitaryzm).
  2.  kom­pe­ten­cje kluczowe:
    1) roz­wi­ja­nie kom­pe­ten­cji w zakre­sie rozu­mie­nia i two­rze­nia informacji;
    2) roz­wi­ja­nie kom­pe­ten­cji oso­bi­stych, spo­łecz­nych oraz umie­jęt­no­ści ucze­nia się.
    a) umie­jęt­no­ści: dosko­na­le­nie umie­jęt­no­ści noto­wa­nia (w tym two­rze­nie pro­stej mapy myśli), dosko­na­le­nie umie­jęt­no­ści roz­wią­zy­wa­nia zadań z zakre­su edu­ka­cji filo­zo­ficz­nej, dosko­na­le­nie umie­jęt­no­ści ana­li­zy pro­ble­mu moral­ne­go z wyko­rzy­sta­niem uzy­ska­nej wie­dzy, umie­jęt­no­ści współpracy;
    b) posta­wy: roz­wi­ja­nie wraż­li­wo­ści aksjo­lo­gicz­nej, uważ­no­ści, sumien­no­ści (pra­co­wi­to­ści), refleksyjności.

Cele szczegółowe – uczeń:

  1. wie, że ety­kę poj­mu­je się jako reflek­sję zorien­to­wa­ną na uza­sad­nia­niu moralności;
  2. wyja­śnia, cze­go doty­czy spór mię­dzy kon­se­kwen­cja­li­zmem a deon­to­lo­gi­zmem etycz­nym oraz zna tezy oby­dwóch stanowisk;
  3. wie, że uty­li­ta­ryzm jest teo­rią kon­se­kwen­cja­li­stycz­ną oraz przed­sta­wia krót­ką cha­rak­te­ry­sty­kę uty­li­ta­ry­zmu J. S. Milla;
  4. wie, że ety­ka I. Kan­ta jest teo­rią deon­to­lo­gicz­ną oraz pre­zen­tu­je krót­ką cha­rak­te­ry­sty­kę auto­no­micz­nej ety­ki obo­wiąz­ku I. Kanta;
  5. roz­wa­ża wybra­ny pro­blem moral­ny na grun­cie uty­li­ta­ry­zmu i kan­ty­zmu oraz for­mu­łu­je oce­nę moral­ną ana­li­zo­wa­ne­go problemu;
  6. na poda­nym przez sie­bie przy­kła­dzie wska­zu­je na jed­ną z trud­no­ści wybra­nej teo­rii etycznej.

Meto­dy i tech­ni­ki pra­cy: wykład, noto­wa­nie, meto­dy pra­cy z tek­stem (w opar­ciu o mate­riał edu­ka­cyj­ny – kar­ta pra­cy), mapa myśli.

For­my pra­cy: pra­ca indy­wi­du­al­na i w parach, pra­ca z całą klasą.

Środ­ki dydak­tycz­ne: pre­zen­ta­cja, mate­riał dydak­tycz­ny (kar­ta pra­cy z zadaniami).

Prze­bieg lekcji: 

Komentarz metodyczny:

Przed­sta­wio­ny sce­na­riusz lek­cji nawią­zu­je do wcze­śniej­szych lek­cji poświę­co­nych ety­ce epi­ku­rej­skiej i sto­ic­kiej jako swo­iście poję­tych pra­wzo­rów współ­cze­snych metod uza­sad­nia­nia twier­dzeń w ety­ce (kon­se­kwen­cja­lizm, deon­to­lo­gizm). Sce­na­riusz sta­no­wi jed­nak samo­dziel­ną całość. Reali­za­cja wszyst­kich punk­tów sce­na­riu­sza wyma­ga bar­dzo dużej dys­cy­pli­ny i inten­syw­nej pra­cy uczniów. Jeże­li nauczy­ciel uzna, że jego ucznio­wie nie będą w sta­nie zre­ali­zo­wać wszyst­kich zadań prze­wi­dzia­nych w sce­na­riu­szu, może sce­na­riusz sto­sow­nie zmo­dy­fi­ko­wać (moż­na zre­zy­gno­wać z zada­nia 4b; zada­nie 5. moż­na zmo­dy­fi­ko­wać lub potrak­to­wać jako zada­nie domo­we, nad któ­rym pra­cę warto/należy roz­po­cząć pod­czas lekcji).

Poza uzy­ska­ną wie­dzą i ćwi­cze­niem wybra­nych umie­jęt­no­ści, reali­za­cja tak zapro­jek­to­wa­nych zajęć przy­czy­nia się do roz­wi­ja­nia dwóch kom­pe­ten­cji klu­czo­wych: po pierw­sze w zakre­sie rozu­mie­nia i two­rze­nia infor­ma­cji oraz, po dru­gie, w zakre­sie kom­pe­ten­cji oso­bi­stych, spo­łecz­nych oraz umie­jęt­no­ści ucze­nia się.

War­to pod­kre­ślić, że każ­da z lek­cji filo­zo­fii może być dobrą spo­sob­no­ścią do urze­czy­wist­nia­nia jed­nej z klu­czo­wych idei edu­ka­cyj­nych, wedle któ­rej stra­te­gicz­nym celem edu­ka­cji powin­no być pod­no­sze­nie kul­tu­ry logicz­nej uczniów (roz­wi­ja­nie zło­żo­nej umie­jęt­no­ści kry­tycz­ne­go myśle­nia). Zachę­ca się, aby nauczy­ciel filo­zo­fii na każ­dej lek­cji nawią­zy­wał do tej idei, wska­zu­jąc na kon­kret­ną wie­dzę, umie­jęt­no­ści i posta­wy, współ­two­rzą­ce lub sprzy­ja­ją­ce roz­wi­ja­niu kry­tycz­ne­go myślenia.

Nale­ży szcze­gól­ną uwa­gę poświę­cić na to, aby ucznio­wie opa­no­wa­li ele­men­tar­ną wie­dzę na temat ety­ki I. Kan­ta (jako deon­to­lo­gicz­nej teo­rii etycz­nej) oraz ety­ki J.S. Mil­la (jako kon­se­kwen­cja­li­stycz­nej teo­rii etycz­nej), ponie­waż kolej­ny temat (nr 24) Pro­gra­mu „Źró­dła mądro­ści” będzie reali­zo­wa­ny meto­dą stu­dium przy­pad­ku, a w ramach tej meto­dy nie­zbęd­ne będzie wyko­rzy­sta­nie wie­dzy uzy­ska­nej na lek­cji reali­zo­wa­nej na bazie niniej­sze­go scenariusza.


PDF sce­na­riu­sza do pobrania


PDF kar­ty pra­cy ucznia do pobrania


Jacek Fry­drych – dr nauk huma­ni­stycz­nych w zakre­sie filo­zo­fii; nauczy­ciel mia­no­wa­ny, eks­pert Cen­tral­nej Komi­sji Edu­ka­cyj­nej. W latach 1998–2019 nauczy­ciel aka­de­mic­ki; od 2004 nauczy­ciel filo­zo­fii i ety­ki w III LO im. Unii Lubel­skiej w Lubli­nie. Współ­au­tor pod­sta­wy pro­gra­mo­wej w zakre­sie filo­zo­fii i ety­ki oraz publi­ka­cji: Vade­me­cum Nauczy­cie­la. Wdra­ża­nie pod­sta­wy pro­gra­mo­wej w szko­le ponad­po­sta­wo­wej. Filo­zo­fia, ety­ka (2019). Autor i reali­za­tor szko­leń dla kon­sul­tan­tów, dorad­ców meto­dycz­nych i nauczy­cie­li (we współ­pra­cy z Ośrod­kiem Roz­wo­ju Edu­ka­cji). Autor pro­gra­mu naucza­nia: „Filo­zo­fia i literatura”.

Jacek Woj­ty­siak – pro­fe­sor filo­zo­fii; wie­lo­let­ni wykła­dow­ca Wydzia­łu Filo­zo­fii Kato­lic­kie­go Uni­wer­sy­te­tu Lubel­skie­go Jana Paw­ła II; autor sze­ściu ksią­żek oraz kil­ku­set arty­ku­łów nauko­wych i popu­la­ry­za­tor­skich; kil­ka lat uczył filo­zo­fii w liceum, a do dziś chęt­nie filo­zo­fu­je z mło­dzie­żą, w tym ze swo­imi syna­mi i bra­tan­kiem; tak jak Ary­sto­te­les oraz Imma­nu­el Kant lubi spa­ce­ry w poszu­ki­wa­niu zło­te­go środka.


Sce­na­riusz jest ele­men­tem mate­ria­łów dydak­tycz­ny do pod­ręcz­ni­ka Źró­dła mądro­ści.

Najnowszy numer można nabyć od 1 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy