Fragment z klasyka

Johan Huizinga: Psuj zabawy

Źró­dło: Johan Huizin­ga, Homo ludens. Isto­ta i zna­cze­nie zaba­wy jako zja­wi­ska kul­tu­ro­we­go, tłum. M. Kurec­ka i W. Wirpsz, Wydaw­nic­two Ale­the­ia, War­sza­wa 2007, s. 26–27


Każ­da zaba­wa i gra ma wła­sne regu­ły. Okre­śla­ją one to, co powin­no obo­wią­zy­wać w sfe­rze tym­cza­so­we­go, wydzie­lo­ne­go przez nią świa­ta. Zasa­dy gry są bez­wa­run­ko­wo obo­wią­zu­ją­ce i nie zno­szą żad­nych wąt­pli­wo­ści. Paul Valéry wyra­ził kie­dyś mimo­cho­dem myśl o nie­sły­cha­nej nośno­ści: wobec reguł zaba­wy i gry nie­moż­li­wy jest jaki­kol­wiek scep­ty­cyzm, jako że pod­sta­wa, któ­ra je okre­śla, jest nie­wzru­szo­na. Z chwi­lą gdy regu­ły te zosta­ją prze­kro­czo­ne, świat zaba­wy roz­pa­da się, koniec wów­czas z zaba­wą czy grą. Gwiz­dek sędzie­go roz­ry­wa zacza­ro­wa­ny krąg i przy­wra­ca na chwi­lę zno­wu „zwy­kły świat”.

Gracz, któ­ry sprze­ci­wia się regu­łom, względ­nie ich nie prze­strze­ga, to „psuj zaba­wy”. „Psuj zaba­wy” to ktoś cał­kiem inny niż fał­szy­wy gracz. Fał­szy­wy gracz bowiem uda­je, że gra, i pozor­nie respek­tu­je cią­gle jesz­cze zacza­ro­wa­ny krąg gry. Spo­łecz­ność gra­czy łatwiej wyba­czy mu jego grzech niż „psu­jo­wi zaba­wy”, on bowiem roz­bi­ja cały ich świat. Wyco­fu­jąc się z zaba­wy, odsła­nia rela­ty­wizm i pło­chość jej świa­ta, w któ­rym zamknął się na pewien czas wraz z inny­mi. Odbie­ra zaba­wie lub grze ilu­zję, inlu­sio, dosłow­nie: wgra­nie się – donio­słe słowo!

Dla­te­go trze­ba go znisz­czyć, ponie­waż zagra­ża trwa­ło­ści spo­łecz­no­ści gra­czy. […] Rów­nież w świe­cie peł­nej powa­gi fał­szy­wi gra­cze, obłud­ni­cy i oszu­ści zawsze mie­li łatwiej­sze życie od „psu­ja zaba­wy”: od apo­sta­tów, kace­rzy, nowin­ka­rzy i ludzi uwi­kła­nych w spra­wy wła­sne­go sumienia.

Może się jed­nak zda­rzyć, że „psu­je zaba­wy” ze swej stro­ny utwo­rzą natych­miast nową spo­łecz­ność z nową regu­łą gry. Wła­śnie czło­wiek napięt­no­wa­ny, rewo­lu­cjo­ni­sta, czło­nek taj­ne­go klu­bu, here­tyk odzna­cza się szcze­gól­nie sil­ną zdol­no­ścią do two­rze­nia grup i prze­ja­wia przy tym nie­mal zawsze wybit­ne upodo­ba­nie do podej­mo­wa­nia ryzy­ka gry.


Pobierz tekst w PDF.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy