„Panpsychizm. Umysł wpisany w naturę” to 67. numer „Filozofuj!”, czasopisma popularnonaukowego o filozofii.
Wydawcą „Filozofuj!” jest Wydawnictwo Academicon
(będące na liście punktowanych wydawców MNiSW – 120 pkt za monografię)
W Open Monograph Press Wydawnictwa Academicon
możesz czytać książki w otwartym dostępie!
Redaktor prowadzący numeru: dr Artur Kosecki, US
Podziękowania za pracę nad numerem „Panpsychizm. Umysł wpisany w naturę” należą się:
- Autorom tekstów, Redaktorom, w szczególności: Piotrowi Biłgorajskiemu, Elżbiecie Drozdowskiej, Błażejowi Gęburze, Robertowi Kryńskiemu, Antoniemu Ładzińskiemu (sekretarz redakcji), Arturowi Szuttcie (redaktor naczelny), Nataszy Szuttcie.
- Grafikom: Agnieszce Zaniewskiej, Partycji Waleszczak i Marcie Szajdzińskiej.
- Specjalistom DTP: Adamowi Dorotowi, Robertowi Kryńskiemu, Marcie Szajdzińskiej, Partycji Waleszczak.
- Naszym Hojnym Patronom, którzy nas wsparli w projekcie Patronite: Wojciech Krupa, Wojciech Malicki, Zbigniew Szafraniec, Adrian Nowak, Jan Swianiewicz, Marek Białozor, Anna Bentyn, Marta Wejman, Tymoteusz Ogłaza, Sebastian Łasaj, Ewelina Sobieszuk, Pawel Sobczyk, Athe Naneth, Marek Janek, Malgorzata Laskowska, Grzegorz Ząbkowicz, Dorota Klos, Monika Walczak. Również dzięki Waszemu wkładowi możliwe było wydanie tego numeru.
Drodzy Czytelnicy,
czy zastanawialiście się, jak to się dzieje, że z tych samych atomów, z których zbudowany jest cały wszechświat, w naszym mózgu wyłania się w pełni rozwinięta świadomość? Co takiego sprawia, że odpowiednie ułożenie wielu elementów rodzi takie fenomeny jak wzrok, słuch, myślenie, marzenie i wiele innych? Jest to zagadka, z którą od lat mierzą się naukowcy – m.in. kognitywiści czy psychologowie. Również filozofowie głowili się nad tą kwestią od wielu stuleci. Niezwykle ciekawe rozwiązanie tego problemu proponują panpsychiści. Zgodnie z ich stanowiskiem pewna elementarna mentalność przysługuje każdej cząstce we wszechświecie.
Panpsychizm jest na tyle interesującą teorią, że postanowiliśmy się mu przyjrzeć bliżej. W niniejszym numerze przedstawiamy zarówno różne warianty panpsychizmu, jak i argumenty polemiczne.
W artykule Artura Koseckiego, który otwiera numer, zapoznacie się z krótką historią panpsychizmu. Czy wiedzieliście, że pierwsze intuicje panpsychistyczne sięgają starożytnej Grecji, a stanowisko to rozwinęło się w epoce renesansu? Można je znaleźć również w myśli takich gigantów jak chociażby Leibniz, Spinoza czy Whitehead.
Argumenty za panpsychizmem obrazowo przedstawia Jacek Jarocki, pisząc, że przyjęcie naturalistycznej teorii emergencji prowadzi do luki eksplanacyjnej, dla której panpsychizm ma stanowić alternatywę. Mocną polemikę prezentuje z kolei Robert Poczobut, który przede wszystkim wskazuje na problem związany z łączeniem się mikroświadomości cząstek w makroświadomość np. ludzkiego mózgu.
Z oryginalną metafizyką Whiteheada możecie szerzej zapoznać się w artykule Piotra Gutowskiego. Brytyjski filozof i matematyk, choć czerpał inspiracje od wielu wcześniejszych myślicieli, stworzył samodzielny system filozoficzny, który – jak wykazuje autor artykułu – można traktować jako pewien wariant panpsychizmu. O Leibnizu pisze z kolei Paweł Stacewicz. Niemiecki filozof zasłynął z wielu osiągnięć, a wśród nich czołowe miejsce zajmuje teoria, wedle której świat składa się z nieskończonej liczby niepodzielnych bytów – monad.
Co ciekawe intuicje panpsychistyczne w swoich dziełach wykazywał również Stanisław Witkiewicz, o czym pisze Maciej Dombrowski. Panpsychizm jest również rozwijany przez współcześnie żyjących filozofów – jednym z nich jest chociażby Philip Goff.
Mamy nadzieję, że niniejszy numer zainspiruje Was do głębszej refleksji nie tylko nad samą świadomością, ale również nad naturą Wszechświata w ogóle.
Miłej lektury!
Redakcja
CZY WIESZ, ŻE…
- z każdego egzemplarza kupionego w Empiku, Świecie Prasy, Ruchu, Inmedio, Relay redakcja otrzymuje tylko ok. 50% kwoty, którą płacisz?
- możesz dostawać „Filozofuj!” na wskazany adres zanim trafią do dystrybucji w Empikach?
- kupując „Filozofuj!” w prenumeracie otrzymujesz egzemplarz bezpośrednio z drukarni, czyli najszybciej jak się da?
- dzięki prenumeracie możemy planować rozwój i budżet z wyprzedzeniem?
Zamów numer w wersji drukowanej
Zamów prenumeratę
Oto spis treści numeru 1(67)/2026 / Panpsychizm. Umysł wpisany w naturę

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.














Skomentuj