Etyka Filozofia w szkole Scenariusze lekcji

Krystian Karcz: Sprawiedliwość na trybunach – scenariusz lekcji

Czy sprawiedliwie to znaczy „każdemu po równo”? Krystian Karcz proponuje bardzo ciekawy i inspirujący scenariusz zajęć na temat sprawiedliwości.

Gru­pa doce­lo­wa: od 3–5 kla­sy szko­ły podstawowej
Czas trwa­nia: dwie lekcje
Nale­ży przy­go­to­wać: rzut­nik, pro­jek­tor lub inny ekran z dostę­pem do inter­ne­tu, ewen­tu­al­nie duży wydruk ilu­stra­cji, któ­rą moż­na pobrać > tutaj, oraz kil­ka kar­tek A4.

Cele lekcji

Ucznio­wie:

  • dostrze­ga­ją alter­na­tyw­ne moż­li­wo­ści spra­wie­dli­we­go roz­wią­zy­wa­nia spo­rów: „każ­de­mu po rów­no” lub „każ­de­mu według potrzeb”,
  • ćwi­czą wyobraź­nię i umie­jęt­ność zro­zu­mia­łe­go prze­ka­zy­wa­nia informacji,
  • doko­nu­ją reflek­sji nad (nie)obecnością feno­me­nu spra­wie­dli­wo­ści w życiu codziennym,
  • ćwi­czą wyda­wa­nie sądów doty­czą­cych sprawiedliwości,
  • ćwi­czą kom­pe­ten­cje dyskursywne.

Przebieg lekcji

1. Ćwi­cze­nie aktywizujące

Ucznio­wie dzie­lą się w pary tak, aby tyl­ko jed­na z osób widzia­ła ekran z ilu­stra­cją. Następ­nie nauczy­ciel wyja­śnia zasa­dy zaba­wy. Zada­niem pierw­szej oso­by będzie dokład­ne opi­sy­wa­nie tego, co widzi przed sobą. Nato­miast dru­ga oso­ba musi być odwró­co­na tyłem do ekra­nu, ponie­waż będzie samo­dziel­nie ryso­wać obraz na pod­sta­wie otrzy­ma­ne­go od part­ne­ra opi­su. Pary sta­ra­ją się moż­li­wie jak naj­wier­niej przed­sta­wić ilu­stra­cję, dla­te­go pierw­sza oso­ba dba o przy­stęp­ność swo­jej wypo­wie­dzi, nato­miast dru­ga uważ­nie słu­cha cha­rak­te­ry­sty­ki, aby móc pre­cy­zyj­nie odwzo­ro­wać gra­fi­kę. Kie­dy ucznio­wie oznaj­mią, że są goto­wi, oraz zna­ją, rozu­mie­ją i zga­dza­ją się na zasa­dy zaba­wy, nauczy­ciel wyświe­tla ilu­stra­cję. Ucznio­wie, któ­rzy skoń­czą już ryso­wać obra­zek, mogą odwró­cić się i obej­rzeć ory­gi­nal­ną ilu­stra­cję, żeby porów­nać efekt koń­co­wy z pierwowzorem.

2. Roz­mo­wa podsumowująca

Nauczy­ciel oma­wia z ucznia­mi wra­że­nia z zaba­wy i efek­ty ich pra­cy, zada­jąc nastę­pu­ją­ce pytania:

  • Czy mie­li­ście pro­ble­my z wyko­na­niem zada­nia? Jeśli tak, to jakie?
  • Co spra­wi­ło wam naj­więk­szą trud­ność? Co było najłatwiejsze?
  • Jak uwa­ża­cie, któ­re ele­men­ty tej ilu­stra­cji są najistotniejsze?

3. Prze­pro­wa­dze­nie dyskusji

Nauczy­ciel pyta uczniów, po któ­rej stro­nie ilu­stra­cji jest spra­wie­dli­wie. Następ­nie pro­si uczniów o gło­so­wa­nie przez pod­nie­sie­nie ręki. Ucznio­wie wyra­ża­ją­cy wła­sne zda­nie (odgór­nie wyzna­cze­ni przez pro­wa­dzą­ce­go lub dobro­wol­nie zgła­sza­ją­cy chęć zabra­nia gło­su) pod­czas dys­ku­sji odno­szą się do argu­men­tów poprzed­ni­ka. Pod­czas wymia­ny opi­nii mię­dzy uczest­ni­ka­mi nauczy­ciel peł­ni funk­cję mode­ra­to­ra, czy­li dobie­ra dys­ku­tan­tów i pil­nu­je prze­strze­ga­nia zasad. Po zakoń­czo­nej dys­ku­sji nauczy­ciel pyta, czy ucznio­wie zmie­ni­li dotych­cza­so­we zda­nie oraz ponow­nie prze­pro­wa­dza głosowanie.

4. Sytu­acje problemowe

Przed przy­stą­pie­niem do ana­li­zy pro­wa­dzą­cy upew­nia się, że ucznio­wie rozu­mie­ją zna­cze­nie sło­wa „pro­blem”. Obja­śnie­nia ter­mi­nu moż­na doko­nać poprzez zasto­so­wa­nie meto­dy „burzy mózgów” bądź za pośred­nic­twem przy­wo­ła­nia defi­ni­cji słow­ni­ko­wej: trud­na sytu­acja, z któ­rej nale­ży zna­leźć jakieś wyj­ście oraz poważ­na spra­wa, któ­ra wyma­ga prze­my­śle­nia i roz­strzy­gnię­cia. Następ­nie nauczy­ciel docie­ka wraz z ucznia­mi, kie­dy roz­wią­za­nie pro­ble­mu jest sprawiedliwe:

  • Wyobraź­cie sobie, że wasz kole­ga z kla­sy ma uro­dzi­ny. Wcho­dzi do kla­sy z tor­bą peł­ną cukier­ków. W jaki spo­sób powi­nien podzie­lić się cukier­ka­mi? Dla­cze­go wła­śnie tak?
  • Czy spra­wie­dli­wie zna­czy „każ­de­mu po rów­no”? Kie­dy tak, a kie­dy nie?
  • Wyobraź­cie sobie, że wła­śnie wró­ci­li­ście do kla­sy z obia­du. Jeste­ście bar­dzo naje­dze­ni, lecz jeden z waszych kole­gów nie jest zapi­sa­ny na sto­łów­kę i nie jadł nic od same­go rana. Nie­spo­dzie­wa­nie kole­dzy ze star­szej kla­sy wcho­dzą w trak­cie lek­cji. Wyja­śnia­ją, że są po zaję­ciach kuli­nar­nych i został im cały talerz pysz­nych kana­pek, któ­re może­cie sobie zjeść, jeśli macie ocho­tę. W jaki spo­sób powin­ni­ście podzie­lić się tymi kanap­ka­mi? Dla­cze­go wła­śnie tak?
  • Czy spra­wie­dli­wie zna­czy „każ­de­mu według potrzeb”? Kie­dy tak, a kie­dy nie?

5. Ćwi­cze­nie aktywizujące

Ucznio­wie wymy­śla­ją w parach jeden z przy­kła­dów sytu­acji, w któ­rej roz­strzy­gnię­cie wyma­ga spra­wie­dli­we­go roz­wią­za­nia według zasa­dy „każ­de­mu po rów­no” lub „każ­de­mu według potrzeb”. Następ­nie przed­sta­wia­ją swój pomysł w for­mie scenki.

6. Pod­su­mo­wa­nie lekcji

  • Czy są rze­czy, któ­re zasta­na­wia­ją was po obej­rze­niu tej ilustracji?
  • Czy coś was zasko­czy­ło pod­czas dzi­siej­szej dys­ku­sji? Któ­ra opi­nia zro­bi­ła na was naj­więk­sze wrażenie?
  • Czy coś was zdzi­wi­ło lub zde­ner­wo­wa­ło pod­czas dzi­siej­szych zajęć?
  • Czy chcie­li­by­ście zadać jesz­cze jakieś pytania?

 

PDF sce­na­riu­sza do pobrania


Kry­stian Karcz – Absol­went ety­ki w Insty­tu­cie Filo­zo­fii UAM, nauczy­ciel ety­ki w Spo­łecz­nej Szko­le Pod­sta­wo­wej nr 2 w Pozna­niu. Inte­re­su­je się nowo­cze­sną edu­ka­cją, ety­ką zawo­do­wą, spo­łecz­ną odpo­wie­dzial­no­ścią biz­ne­su oraz roz­wo­jem oso­bi­stym. Czas wol­ny spę­dza przy książ­kach oraz fil­mach scien­ce fic­tion. Czę­sto roz­my­śla nad tym, co przy­nie­sie przy­szłość oraz jak przy­go­to­wać do niej nowe pokolenia.

Ilu­stra­cja: © by Inte­rac­tion Insti­tu­te for Social Chan­ge | Artist: Angus Magu­ire.

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy