Omówienia i recenzje

Łukasz Libowski: Naprzód w kierunku Ojców! [recenzja]

Filzofia rosyjskiego

W obrębie współczesnego, tj. XX-wiecznego, prawosławia miał miejsce renesans myśli Ojców Kościoła, czyli pisarzy, filozofów i teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa (łac. Patres Ecclesiae; stąd patrologia – nauka o Ojcach Kościoła i ich poglądach). Teresa Obolevitch z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, koncentrująca się w swoich badaniach na problematyce pogranicza religii i filozofii, poświęciła temu tematowi jedną ze swoich książek.

Zjawisko, dla lepszego jego rozumienia, autorka proponuje widzieć na tle stopniowego procesu racjonalizacji, jaki zaszedł w refleksji podejmowanej przez chrześcijańskich intelektualistów rosyjskich od epoki staroruskiej aż po drugą połowę stulecia XIX i początek wieku XX, kiedy doszło tam do przełomu, mianowicie do odrodzenia religijno-filozoficznego; dlatego też w pierwszym rozdziale swojego studium Obolevitch opisuje ów proces. Dwa kolejne rozdziały autorka dedykowała osobom i dziełom, odpowiednio, Gieorgija Fłorowskiego, który pierwszy postulował wypracowanie syntezy neopatrystycznej, i Władimira Łosskiego, który pierwszy na sformułowany przez Fłorowskiego dezyderat odpowiedział. Zarysowawszy bieg życia pierwszego z myślicieli, badaczka, rozpatrując zagadnienie w kilku aspektach, referuje, jak dojrzewał on do swojej zasadniczej tezy, głoszącej, iż do odnowienia teologii może dojść jedynie poprzez nawrót do Ojców, i jak tezę tę on pojmował. Omówiwszy z kolei losy Łosskiego, Obolevitch wykłada jego wzniesione na fundamencie pism Ojców poglądy w trzech zasadniczych kwestiach. Wyczerpująco stara się odpowiedzieć na następujące pytania: po pierwsze, czym, zdaniem Łosskiego, jest prawosławie, po drugie, jaki, w przekonaniu Łosskiego, jest Bóg i jak można go poznać oraz, po trzecie, kim dla Łosskiego jest człowiek i jakie jest jego przeznaczenie. W ostatnim, czwartym, rozdziale interesującego nas wydawnictwa filozofka krakowska przedstawia kolejnych kontynuatorów zapoczątkowanej przez Fłorowskiego oraz Łosskiego odnowy patrystycznej. Dłużej zatrzymuje się przy dwóch autorach, Wasiliju Kriwoszeinie i Cyprianie Kernie, krócej zaś przy Johnie Meyendorffie, Paulu Evdokimovie, Joannisie Zizioulasie, Olivierze Clémencie, Siergieju Chorużyju, a także Aleksieju Nesteruku.

Opracowanie ocenić należy wysoko. Pomieszczony w nim materiał został przejrzyście zorganizowany i jasno zaprezentowany. Z korzyścią czytać może rzecz zarówno niespecjalista, jak i ktoś zorientowany w filozofii i teologii Wschodu.

Wydaje się, że na szczególne wyróżnienie zasługuje zakończenie książki. Obolevitch osadza w nim bowiem projekt XX-wiecznej prawosławnej syntezy patrystycznej w szerszym kontekście, zaznajomienie się z którym pomaga w zrozumieniu tegoż projektu. Rzeczony kontekst stanowi angażująca wszystkich zajmujących się Ojcami Kościoła dyskusja, w której podejmowany jest problem sposobu, w jaki należałoby współcześnie korzystać z dziedzictwa tych twórców. Lektura wskazanego tekstu pozwala zapoznać się z grubsza z zajmowanymi w odnośnej debacie stanowiskami. Obolevitch stwierdza, iż rozpatrywani przez nią autorzy w dorobku Ojców poszukiwali inspiracji do rozwiązywania aktualnych zagadnień filozoficzno-teologicznych. Pogląd ten zgrabnie wyraża hasło: „Naprzód w kierunku Ojców!”.

Teresa Obolevitch, Filozofia rosyjskiego renesansu patrystycznego: o. Gieorgij Fłorowski, Włodzimierz Łosski i inni, Copernicus Center Press, Kraków 2014, ss. 351.


Łukasz Libowski – ks. diecezji opolskiej; mgr teologii, lic. filozofii, lic. filologii klasycznej. Obecnie doktorant w Instytucie Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz student studiów magisterskich z filologii klasycznej w Instytucie Literaturoznawstwa tej uczelni. Amator sztuk wszelakich. E‑mail: lukasz.libowski@gmail.com. ORCID: 0000–0001-6175–0823.

Najnowszy numer można nabyć od 2 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy