Artykuł Edukacja filozoficzna Etyka

Małgorzata Steć: Edukacja moralno-demokratyczna

Edukacja moralno-demokratyczna jest jednym z największych wyzwań współczesnych systemów nauczania. Przygotowanie młodego człowieka do uczestnictwa w społeczeństwie obywatelskim, do funkcjonowania w warunkach demokratycznej wymiany kapitału społecznego i do towarzyszącej temu adekwatnej wrażliwości na problemy etyczne jest zadaniem trudnym, ale okazuje się, że nie niemożliwym.

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2017 nr 5 (17), s. 18. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Naucza­nie, a raczej wycho­wa­nie, o któ­rym mowa, powin­no kłaść nacisk na fak­tycz­ne umie­jęt­no­ści, kom­pe­ten­cje, zdol­no­ści. Zwłasz­cza, jeże­li cho­dzi o oce­nę dostęp­nych moż­li­wo­ści i doko­ny­wa­nie na tej pod­sta­wie wła­ści­wych wybo­rów. Potrze­ba sty­mu­la­cji kom­pe­ten­cji moral­nych jest tym samym jed­nym z naj­więk­szych wyz­wań współ­cze­snej edu­ka­cji. Powo­łu­jąc się na wyni­ki kla­sycz­nych badań Lawrence’a Kohl­ber­ga nad dys­ku­to­wa­niem dyle­ma­tów moral­nych, na lek­cjach szkol­nych przyj­mu­je się, że wspie­ra­nie roz­wo­ju moral­ne­go mło­de­go czło­wie­ka może opie­rać się na przed­sta­wia­niu mu dyle­ma­tów moral­nych do roz­wią­za­nia w celu sty­mu­la­cji jego rozu­mo­wa­nia. Nale­ży jed­nak pamię­tać, że sty­mu­la­cja rozu­mo­wa­nia nie wyczer­pu­je poję­cia roz­wo­ju moral­ne­go. Obec­nie jed­ną z naj­sze­rzej zba­da­nych i opi­sa­nych metod sty­mu­la­cji roz­wo­ju moral­ne­go za pomo­cą dys­ku­sji jest Kon­stanc­ka Meto­da Dys­ku­sji nad Dyle­ma­tem (Kon­stanz Method of Dilem­ma Discus­sionKMDD®) prof. Geo­r­ga Lin­da z Uni­wer­sy­te­tu w Kon­stan­cji. Uczest­nic­two w zaję­ciach pro­wa­dzo­nych meto­dą KMDD® wspie­ra roz­wój kom­pe­ten­cji moral­nej (moral com­pe­ten­ce). Jest to zdol­ność do wyda­wa­nia decy­zji i sądów moral­nych oraz podej­mo­wa­nia zgod­nych z nimi dzia­łań, a tak­że umie­jęt­ność roz­wią­zy­wa­nia pro­ble­mów i łago­dze­nia kon­flik­tów w opar­ciu o wewnętrz­ne zasa­dy moral­ne i za pomo­cą wspól­nych roz­wa­żań i dys­ku­sji, zamiast sto­so­wa­nia prze­mo­cy i pod­stę­pu. Meto­da KMDD® ugrun­to­wa­na jest w autor­skiej dwu­aspek­to­wej teo­rii moral­ne­go zacho­wa­nia i roz­wo­ju (Dual-Aspect The­ory of Moral Beha­vior and Deve­lop­ment).

Prof. Lind twier­dzi, że sty­mu­la­cja kom­pe­ten­cji moral­nej to nie tyl­ko dzia­ła­nie na sfe­rę poznaw­czą, ale tak­że afek­tyw­ną, a więc na dwa aspek­ty zacho­wa­nia, któ­rych nie da się oddzie­lić. To zało­że­nie istot­nie wpły­wa na struk­tu­rę dys­ku­sji w ramach sesji KMDD®. Każ­da trwa­ją­ca pół­to­rej godzi­ny sesja skła­da się z dzie­wię­ciu faz, w któ­rych naprze­mien­nie sty­mu­lo­wa­ne jest myśle­nie oraz emo­cje. Dzię­ki temu przez całą sesję utrzy­my­wa­ny jest śred­ni poziom pobu­dze­nia, któ­ry naj­le­piej sprzy­ja kształ­to­wa­niu kom­pe­ten­cji moral­nej. Uczest­ni­cy sesji pra­cu­ją naprze­mien­nie samo­dziel­nie i wspól­nie. Dzię­ki temu moż­li­wa jest zarów­no oso­bi­sta reflek­sja, jak i koope­ra­cja z inny­mi w pro­ce­sie mody­fi­ka­cji swo­je­go sta­no­wi­ska. Rola nauczy­cie­la jest w prze­bie­gu każ­dej sesji KMDD® celo­wo ogra­ni­czo­na. Wystę­pu­je on jedy­nie jako koor­dy­na­tor i mode­ra­tor dys­ku­sji, czu­wa­ją­cy poko­jo­wo nad prze­strze­ga­niem dwóch pro­stych zasad: odno­sze­niem się tyl­ko i wyłącz­nie do tre­ści dyle­ma­tu oraz wza­jem­nym udzie­la­niu sobie gło­su przez uczest­ni­ków dys­ku­sji (zasa­da ping-pon­ga). Na począt­ku każ­dej sesji nauczy­ciel w odpo­wied­ni spo­sób pre­zen­tu­je tak­że hipo­te­tycz­ny dyle­mat edu­ka­cyj­ny, któ­ry sta­je się nie­ja­ko „tema­tem prze­wod­nim”. KMDD® nada­je się do zasto­so­wa­nia w każ­dym wie­ku (naj­młod­si liczyć mogą 8 lat), w każ­dych warun­kach spo­łecz­no-kul­tu­ro­wych i reli­gij­nych. Dotych­czas meto­da zyska­ła uzna­nie w czter­dzie­stu kra­jach na świe­cie, a jej popu­lar­ność sta­le rośnie. Sku­tecz­ność meto­dy KMDD® potwier­dza­ją licz­ne bada­nia, zaś jej wyso­ką jakość zapew­nia restryk­cyj­ny pro­ces cer­ty­fi­ka­cji użyt­kow­ni­ków i nauczy­cie­li meto­dy, któ­ry nad­zo­ru­je sam prof. Georg Lind.


Mał­go­rza­ta Steć – Adiunkt w Aka­de­mii Igna­tia­num, wykła­dow­ca w Insty­tu­cie Psy­cho­lo­gii UJ w Kra­ko­wie; dok­tor filo­zo­fii, etyk, psy­cho­log i nauczy­ciel. Zaj­mu­je się sty­mu­la­cją kom­pe­ten­cji moral­nej i roz­wo­ju moral­ne­go. Obec­nie bie­rze udział w pro­ce­sie cer­ty­fi­ka­cji na nauczy­cie­la Kon­stanc­kiej Meto­dy Dys­ku­sji nad Dyle­ma­tem (KMDD®). W wol­nych chwi­lach upra­wia wspi­nacz­kę skal­ną.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.
W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Fot.: © Myst

 

 

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy