Artykuł Edukacja filozoficzna Etyka

Małgorzata Steć: Edukacja moralno-demokratyczna

Edukacja moralno-demokratyczna jest jednym z największych wyzwań współczesnych systemów nauczania. Przygotowanie młodego człowieka do uczestnictwa w społeczeństwie obywatelskim, do funkcjonowania w warunkach demokratycznej wymiany kapitału społecznego i do towarzyszącej temu adekwatnej wrażliwości na problemy etyczne jest zadaniem trudnym, ale okazuje się, że nie niemożliwym.

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2017 nr 5 (17), s. 18. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Naucza­nie, a raczej wycho­wa­nie, o któ­rym mowa, powin­no kłaść nacisk na fak­tycz­ne umie­jęt­no­ści, kom­pe­ten­cje, zdol­no­ści. Zwłasz­cza, jeże­li cho­dzi o oce­nę dostęp­nych moż­li­wo­ści i doko­ny­wa­nie na tej pod­sta­wie wła­ści­wych wybo­rów. Potrze­ba sty­mu­la­cji kom­pe­ten­cji moral­nych jest tym samym jed­nym z naj­więk­szych wyz­wań współ­cze­snej edu­ka­cji. Powo­łu­jąc się na wyni­ki kla­sycz­nych badań Lawrence’a Kohl­ber­ga nad dys­ku­to­wa­niem dyle­ma­tów moral­nych, na lek­cjach szkol­nych przyj­mu­je się, że wspie­ra­nie roz­wo­ju moral­ne­go mło­de­go czło­wie­ka może opie­rać się na przed­sta­wia­niu mu dyle­ma­tów moral­nych do roz­wią­za­nia w celu sty­mu­la­cji jego rozu­mo­wa­nia. Nale­ży jed­nak pamię­tać, że sty­mu­la­cja rozu­mo­wa­nia nie wyczer­pu­je poję­cia roz­wo­ju moral­ne­go. Obec­nie jed­ną z naj­sze­rzej zba­da­nych i opi­sa­nych metod sty­mu­la­cji roz­wo­ju moral­ne­go za pomo­cą dys­ku­sji jest Kon­stanc­ka Meto­da Dys­ku­sji nad Dyle­ma­tem (Kon­stanz Method of Dilem­ma Discus­sionKMDD®) prof. Geo­r­ga Lin­da z Uni­wer­sy­te­tu w Kon­stan­cji. Uczest­nic­two w zaję­ciach pro­wa­dzo­nych meto­dą KMDD® wspie­ra roz­wój kom­pe­ten­cji moral­nej (moral com­pe­ten­ce). Jest to zdol­ność do wyda­wa­nia decy­zji i sądów moral­nych oraz podej­mo­wa­nia zgod­nych z nimi dzia­łań, a tak­że umie­jęt­ność roz­wią­zy­wa­nia pro­ble­mów i łago­dze­nia kon­flik­tów w opar­ciu o wewnętrz­ne zasa­dy moral­ne i za pomo­cą wspól­nych roz­wa­żań i dys­ku­sji, zamiast sto­so­wa­nia prze­mo­cy i pod­stę­pu. Meto­da KMDD® ugrun­to­wa­na jest w autor­skiej dwu­aspek­to­wej teo­rii moral­ne­go zacho­wa­nia i roz­wo­ju (Dual-Aspect The­ory of Moral Beha­vior and Deve­lop­ment).

Prof. Lind twier­dzi, że sty­mu­la­cja kom­pe­ten­cji moral­nej to nie tyl­ko dzia­ła­nie na sfe­rę poznaw­czą, ale tak­że afek­tyw­ną, a więc na dwa aspek­ty zacho­wa­nia, któ­rych nie da się oddzie­lić. To zało­że­nie istot­nie wpły­wa na struk­tu­rę dys­ku­sji w ramach sesji KMDD®. Każ­da trwa­ją­ca pół­to­rej godzi­ny sesja skła­da się z dzie­wię­ciu faz, w któ­rych naprze­mien­nie sty­mu­lo­wa­ne jest myśle­nie oraz emo­cje. Dzię­ki temu przez całą sesję utrzy­my­wa­ny jest śred­ni poziom pobu­dze­nia, któ­ry naj­le­piej sprzy­ja kształ­to­wa­niu kom­pe­ten­cji moral­nej. Uczest­ni­cy sesji pra­cu­ją naprze­mien­nie samo­dziel­nie i wspól­nie. Dzię­ki temu moż­li­wa jest zarów­no oso­bi­sta reflek­sja, jak i koope­ra­cja z inny­mi w pro­ce­sie mody­fi­ka­cji swo­je­go sta­no­wi­ska. Rola nauczy­cie­la jest w prze­bie­gu każ­dej sesji KMDD® celo­wo ogra­ni­czo­na. Wystę­pu­je on jedy­nie jako koor­dy­na­tor i mode­ra­tor dys­ku­sji, czu­wa­ją­cy poko­jo­wo nad prze­strze­ga­niem dwóch pro­stych zasad: odno­sze­niem się tyl­ko i wyłącz­nie do tre­ści dyle­ma­tu oraz wza­jem­nym udzie­la­niu sobie gło­su przez uczest­ni­ków dys­ku­sji (zasa­da ping-pon­ga). Na począt­ku każ­dej sesji nauczy­ciel w odpo­wied­ni spo­sób pre­zen­tu­je tak­że hipo­te­tycz­ny dyle­mat edu­ka­cyj­ny, któ­ry sta­je się nie­ja­ko „tema­tem prze­wod­nim”. KMDD® nada­je się do zasto­so­wa­nia w każ­dym wie­ku (naj­młod­si liczyć mogą 8 lat), w każ­dych warun­kach spo­łecz­no-kul­tu­ro­wych i reli­gij­nych. Dotych­czas meto­da zyska­ła uzna­nie w czter­dzie­stu kra­jach na świe­cie, a jej popu­lar­ność sta­le rośnie. Sku­tecz­ność meto­dy KMDD® potwier­dza­ją licz­ne bada­nia, zaś jej wyso­ką jakość zapew­nia restryk­cyj­ny pro­ces cer­ty­fi­ka­cji użyt­kow­ni­ków i nauczy­cie­li meto­dy, któ­ry nad­zo­ru­je sam prof. Georg Lind.


Mał­go­rza­ta Steć – Adiunkt w Aka­de­mii Igna­tia­num, wykła­dow­ca w Insty­tu­cie Psy­cho­lo­gii UJ w Kra­ko­wie; dok­tor filo­zo­fii, etyk, psy­cho­log i nauczy­ciel. Zaj­mu­je się sty­mu­la­cją kom­pe­ten­cji moral­nej i roz­wo­ju moral­ne­go. Obec­nie bie­rze udział w pro­ce­sie cer­ty­fi­ka­cji na nauczy­cie­la Kon­stanc­kiej Meto­dy Dys­ku­sji nad Dyle­ma­tem (KMDD®). W wol­nych chwi­lach upra­wia wspi­nacz­kę skalną.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.
W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Fot.: © Myst

 

 

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy