Etyka Scenariusze lekcji

Marta Kotarba: Co jest sprawiedliwe? – scenariusz lekcji etyki/filozofii dla klas IVVIII

Cele ogólne

  • roz­wi­ja­nie umie­jęt­no­ści dostrze­ga­nia róż­nych punk­tów widzenia,
  • kształ­to­wa­nie umie­jęt­no­ści docie­ka­nia, wyjaśniania,
  • kształ­to­wa­nie umie­jęt­no­ści two­rze­nia argumentów,
  • roz­wi­ja­nie umie­jęt­no­ści poro­zu­mie­wa­nia się z innym,
  • posze­rza­nie wie­dzy doty­czą­cej poję­cia sprawiedliwości.

Cele operacyjne

Uczeń: 
  • defi­niu­je, czym jest sprawiedliwość,
  • opi­su­je cechy, któ­re czy­nią dane roz­wią­za­nie sprawiedliwym,
  • cha­rak­te­ry­zu­je kwe­stię równości.

Treści kształcenia

  • pro­blem sprawiedliwości
  • rów­ność
  • spra­wie­dli­wy podział dóbr

Metody nauczania

  • dys­ku­sja
  • gra dydak­tycz­na
  • meto­da projektu

Środki dydaktyczne

  • tabli­ca (kla­sycz­na / inte­rak­tyw­na) + maza­ki w róż­nych kolorach

Formy pracy

  • pra­ca z całym zespo­łem klasowym
  • pra­ca w grupach
  • pra­ca indywidualna

PRZEBIEG ZAJĘĆ

Część wstępna

Powi­ta­nie uczniów przez oso­bę prowadzącą lek­cję, pre­zen­ta­cja i zapi­sa­nie na tabli­cy tema­tu oraz przy­po­mnie­nie zasad pra­cy (sygna­li­zu­je­my chęć zabra­nia gło­su, słu­cha­my sie­bie nawza­jem, nie prze­ry­wa­my sobie wypo­wie­dzi, dys­ku­tu­je­my o poglą­dach, pomy­słach, a nie o oso­bach itd.).

Wio­dą­cy pro­blem: Co jest spra­wie­dli­we i dlaczego?

NaCo­Be­ZU – Na Co Będzie­my Zwra­cać Uwa­gę? – infor­ma­cja o celach lek­cji dla ucznia

Dziś zaj­mie­my się poszu­ki­wa­niem odpo­wie­dzi na pyta­nie o spra­wie­dli­wość – co to zna­czy, że dane roz­wią­za­nie jest spra­wie­dli­we. Kie­dy i dla­cze­go oce­nia­my, że coś jest sprawiedliwe?

Część główna

1.  Zabawa – Kciuki w górę

Każ­dy uczeń trzy­ma pra­wą dłoń z pod­nie­sio­nym kciu­kiem, wycią­gnię­tą w kie­run­ku sąsia­da. Zada­nie pole­ga na tym, aby lewą ręką zła­pać kciuk sąsia­da i deli­kat­nie przy­giąć go w stro­nę jego dło­ni. Na sygnał nauczy­cie­la ucznio­wie muszą spró­bo­wać zła­pać kciuk sąsia­da, a tak­że sta­rać się, aby ich wła­sny kciuk nie został złapany.
Run­da 1 – Każ­dy, kto zła­pie kciuk sąsia­da, dosta­je naklejkę.
Run­da 2 – Każ­dy, kto prze­gra, dosta­je naklejkę.

Pytania do dyskusji:
  • Czy koniecz­ne jest wcze­śniej­sze zapo­zna­nie się z zasa­da­mi, aby coś było sprawiedliwe?
  • Czy uczest­ni­cy muszą brać udział w two­rze­niu zasad, któ­re mają być sprawiedliwe?
  • Jakie musisz mieć dys­po­zy­cje (cechy, jako­ści), aby two­rzyć spra­wie­dli­we zasady?
  • Skąd wie­my, że regu­ła jest sprawiedliwa?
2. Rozdajemy dobra

Ucznio­wie losu­ją kar­to­ni­ki wcze­śniej przy­go­to­wa­ne przez nauczy­cie­la. Wśród gład­kich kar­to­ni­ków ukry­te są trzy z lite­rą S. Każ­dy, kto wylo­su­je kar­to­nik z liter­ką S, dosta­je pięć nakle­jek. Nauczy­ciel mówi tym uczniom, aby roz­da­li je według wła­sne­go uzna­nia. Pod­kre­śla, że mogą je wszyst­kie zatrzy­mać dla sie­bie, roze­rwać naklej­ki na kawał­ki, wyrzu­cić, prze­ka­zać jed­ną swo­je­mu naj­lep­sze­mu przy­ja­cie­lo­wi, roz­dać wszyst­kie. Po tym, jak ucznio­wie podej­mą swo­je decy­zje, nauczy­ciel zapra­sza do dyskusji.

Pytania do dyskusji:
  • Czy spo­sób roz­pro­wa­dza­nia nakle­jek był spra­wie­dli­wy? Dla­cze­go tak? / Dla­cze­go nie?
  • Czy, aby spo­sób roz­da­wa­nia nakle­jek był spra­wie­dli­wy, muszą być roz­da­ne po rów­no? Czy rów­ność to sprawiedliwość?
  • Czy to spra­wie­dli­we, że roz­wią­za­nie pocho­dzi od jed­nej, zewnętrz­nej oso­by, a nie od ogó­łu? Dla­cze­go tak? / Dla­cze­go nie?
  • Czy spo­sób, w jaki ucznio­wie roz­da­wa­li naklej­ki, wpły­nął na to, czy postrze­ga­łeś go jako spra­wie­dli­wy bądź nie? Jeśli tak, czy Two­ja opi­nia ule­gła­by zmia­nie, gdy­byś nie wie­dział, w jaki spo­sób będą dys­try­bu­owa­ne naklejki?

Część końcowa

Definicja sprawiedliwości

Ucznio­wie zapi­su­ją w zeszy­tach swo­ją defi­ni­cję spra­wie­dli­wo­ści. Chęt­ni ucznio­wie odczy­tu­ją je. Nauczy­ciel może komen­to­wać poszcze­gól­ne defi­ni­cje, peł­niąc cza­sem rolę „adwo­ka­ta dia­bła”. Temat spra­wie­dli­wo­ści łatwo moż­na odnieść do dys­ku­sji na temat posia­da­nia dóbr i nie­rów­no­ści spo­łecz­nych – wpleć do dys­ku­sji kwe­stię spra­wie­dli­wo­ści w kon­tek­ście posia­da­nia lub nie­po­sia­da­nia bogactwa.

Możliwa kontynuacja w postaci pracy projektowej

Eksperyment myślowy na podstawie prac Geralda Cohena

Ucznio­wie otrzy­mu­ją pro­blem do ana­li­zy w gru­pach: Kobie­ta musi szyb­ko poje­chać do cho­rych rodzi­ców, ale nie ma pie­nię­dzy na pociąg. Jest już na dwor­cu kole­jo­wym. Co może zro­bić w tej sytu­acji? Jakie roz­wią­za­nie jest sprawiedliwe?

Po pre­zen­ta­cji roz­wa­żań poszcze­gól­nych grup nauczy­ciel mode­ru­je dys­ku­sję, pro­po­nu­jąc pyta­nia: Czy spra­wie­dli­we jest zabra­nie pie­nię­dzy bogat­szym, aby dawać je bied­nym? Czy roz­wią­za­nia, któ­re ranią jed­ną stro­nę, ale w prze­wa­ża­ją­cej mie­rze poma­ga­ją dru­giej, są moral­nie dopusz­czal­ne? Jeśli nie, to czy oso­by dys­po­nu­ją­ce pie­niędz­mi mają obo­wią­zek dawać je biednym?


PDF sce­na­riusz do pobrania


Mar­ta Kotar­ba – z wykształ­ce­nia peda­gog i filo­zof; psy­cho­te­ra­peut­ka i nauczy­ciel­ka aka­de­mic­ka w stop­niu dok­to­ra. Sta­le poszu­ku­je nowych inspi­ra­cji. Pasjo­nat­ka filo­zo­fo­wa­nia z dzieć­mi, inno­wa­cji peda­go­gicz­nych oraz meto­dy pro­jek­tu w edu­ka­cji (PBLpro­ject-based lear­ning). Naucza ety­ki w Spo­łecz­nej Szko­le Pod­sta­wo­wej nr 26 STO im. prof. Jigo­rō Kanō, a tak­że wykła­da we Wszech­ni­cy Pol­skiej Szko­le Wyż­szej w War­sza­wie. Jed­no­cze­śnie pro­wa­dzi pry­wat­ny gabi­net psy­cho­te­ra­pii na war­szaw­skim Moko­to­wie. Dużo czy­ta, nie­co pisze, dzia­ła spo­łecz­nie. Inte­re­su­ją ją ludzie, ich wybo­ry i dro­gi, któ­ry­mi podą­ża­ją. Nigdy nie odmó­wi fili­żan­ki dobrej kawy!

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy