Scenariusze lekcji

Marta Kotarba: Czy zmiany są konieczne? scenariusz zajęć z filozofii/etyki dla klas IVVIII

Cele ogólne

  • Rozwijanie umiejętności dostrzegania różnych punktów widzenia.
  • Kształtowanie umiejętności pracy z tekstem, dociekania, wyjaśniania.
  • Kształtowanie umiejętności porozumiewania się z innymi.
  • Poszerzanie wiedzy dotyczącej pojęcia zmiany sposobu myślenia.

Cele operacyjne

Uczeń:
  • charakteryzuje myśli, które nam sprzyjają i takie, które nam nie służą,
  • analizuje cytat, odwołując się do analogii,
  • uzasadnia potrzebę zmian określonych myśli w naszym życiu.

Treści kształcenia

  • zmiana
  • myśl
  • koncepcja Fryderyka Nietzchego

Metody nauczania

  • dyskusja,
  • burza mózgów
  • mapa myśli
  • praca z tekstem (cytatem)

Środki dydaktyczne

  • tekst cytatu dla ucznia
  • materiały plastyczne – kartki, kredki, flamastry

Formy pracy

  • praca z całym zespołem klasowym
  • praca indywidualna

PRZEBIEG ZAJĘĆ

Część wstępna

Powitanie uczniów przez osobę prowadzącą lekcję, prezentacja tematu oraz przypomnienie zasad pracy (sygnalizujemy chęć zabrania głosu, słuchamy siebie nawzajem, nie przerywamy sobie wypowiedzi, dyskutujemy o poglądach, pomysłach, a nie o osobach itd.).

Wiodący problem: Czy zmiany w naszym sposobie myślenia są konieczne?

NaCoBeZU – Na Co Będziemy Zwracać Uwagę? – informacja o celach lekcji dla ucznia

Dziś zastanowimy się wspólnie czy zmiany w sposobie naszego myślenia są nam niezbędne do życia, czy musimy stale zmieniać nasze myśli i poglądy abyśmy mogli żyć?

Część główna

1. Wąż – pytamy uczniów, co wiedzą o wężach. Ze zgłaszanych haseł tworzymy mapę myśli na tablicy. Jeśli uczniowie sami nie wskazali zrzucania/zmiany skóry, nauczyciel dokłada to hasło do mapy myśli. Zachęcamy uczniów do podzielenia się własną myślą na temat tego, dlaczego wąż zmienia skórę, jaka jest ta nowa skóra, po co mu ona (adaptacja, lepsze dostosowanie do warunków zewnętrznych itp.). Można wprowadzić tutaj pojęcie „linienia” i wyjaśnić uczniom, co oznacza.

Linienie – regulowany hormonalnie proces okresowego zrzucania zewnętrznych warstw ciała, tak, aby lepiej przystosować się do warunków zewnętrznych.

2. Cytat – rozdajemy uczniom cytat na kartkach, które mogą wkleić do zeszytu (ewentualnie umieszczamy cytat na tablicy czy wyświetlamy w prezentacji, aby uczniowie przepisali go do zeszytu).


Wąż ginie, gdy wylinieć się nie może. Podobnie dzieje się z duchami, którym przeszkodzono zmienić swe poglądy; przestają one być duchem.

F. Nietzsche, Jutrzenka. Myśli o przesądach moralnych, tłum. S. Wyrzykowski, Warszawa 1992, s. 408.


3. Dyskusja – jak rozumieć tę myśl? Pytamy uczniów o skojarzenia, wskazując powiązanie między niemożnością wylinienia się a śmiercią oraz niemożnością zmiany, ruchu w myślach, poglądach a śmiercią. Jak to rozumieć?

Pytania do dyskusji:

  1. Co to znaczy, że jakaś myśl nam nie służy? Czy dana myśl faktycznie może nas uśmiercić? Jak to rozumieć?
  2. Dlaczego jest tak, że bez zmiany w myśleniu, ruchu w myślach przestajemy żyć, giniemy?
  3. Jak odbywa się proces „zrzucania naszej skóry myślowej”? Czy jest on bezbolesny? Czy może bolesny?
  4. Dlaczego ruch w myślach, zmiana są warunkiem życia?
  5. Czy uczniowie mogą podać jakieś przykłady, kiedy brak zmian w myśleniu szkodzi, a zmiany pomagają?

Część końcowa

Lińcie się! – praca własna. Prosimy uczniów o narysowanie prostego modelu węża, pustego w środku. Uczniowie mają za zadanie wpisać na skórze węża te myśli, które im nie służą i których chcieliby się pozbyć. Następnie chętni uczniowie przedstawiają swoją pracę i omawiają ją – które myśli chcieliby odrzucić, pozbyć się ich, i dlaczego. W trakcie dyskusji grupowej reszta uczniów może podpowiedzieć, jakie nowe myśli mogłyby wejść na miejsce tych nieadaptacyjnych, czyli tych, które nam nie służą, nie wspierają nas w procesie wzrostu.

Uwaga: To ćwiczenie można wykonać też na kolejnej lekcji w ramach pracy projektowej i zachęcić uczniów do wykonania plakatów, które prezentują pełny cykl zmiany „myślowej skóry”, gdzie jedna myśl zostaje zrzucona i na jej miejsce pojawia się nowa – konstruktywna, adaptacyjna i służąca nam.


PDF scenariusza do pobrania


PDF karty pracy ucznia do pobrania


Marta Kotarba – z wykształcenia pedagog i filozof; psychoterapeutka i nauczycielka akademicka w stopniu doktora. Stale poszukuje nowych inspiracji. Pasjonatka filozofowania z dziećmi, innowacji pedagogicznych oraz metody projektu w edukacji (PBLproject-based learning). Naucza etyki w Społecznej Szkole Podstawowej nr 26 STO im. prof. Jigorō Kanō, a także wykłada we Wszechnicy Polskiej Szkole Wyższej w Warszawie. Jednocześnie prowadzi prywatny gabinet psychoterapii na warszawskim Mokotowie. Dużo czyta, nieco pisze, działa społecznie. Interesują ją ludzie, ich wybory i drogi, którymi podążają. Nigdy nie odmówi filiżanki dobrej kawy!

Najnowszy numer można nabyć od 2 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy