Ciekawostki Filozofia języka

Nastazja Stoch: Ciekawostki semiotyczne #6 — 7 mitów o języku migowym

W Polsce językiem migowym jako ojczystym posługuje się ok. 50 tys. osób. Tak mała jego powszechność może być powodem, dla którego często ma się o nim mylne pojęcie. Poniżej prezentujemy związane z nim mity i ich sprostowania.

Zapisz się do naszego newslettera

  1.     Język migowy jest jeden na całym świecie

Języków migowych jest wiele. Nie jest tak, że język migowy jest między­nar­o­dowy i wszyscy Głusi są w stanie porozu­miewać się ze sobą. Różnice w znakach o tym samym znacze­niu pomiędzy języka­mi migowy­mi potrafią być tak duże jak między pol­skim „psem” a niemieckim „Hund”. Ponieważ użytkown­i­cy języków nat­u­ral­nych (zarówno migowych, jak i fon­icznych) uczą się w środowisku danej społecznoś­ci, to trud­no było­by sobie wyobraz­ić, że język migowy miał­by być taki sam dla wszys­t­kich. Tak samo jak trud­no było­by sobie wyobraz­ić, że na całym świecie funkcjonował­by ten sam język fon­iczny.

Co więcej, ist­nieją także różnice w językach migowych, wys­tępu­jące na ter­e­nach kra­jów, dla których język fon­iczny jest ten sam, lub bard­zo zbliżony. Dla przykładu, amerykańs­ki język migowy nie ma nic wspól­nego z bry­tyjskim językiem migowym ani aus­tral­i­jskim językiem migowym, mimo że społecznoś­ci słyszące z USA, Anglii i Aus­tralii posługu­ją się tym samym językiem fon­icznym. Tak się skła­da, że amerykańs­ki język migowy ma aku­rat więcej wspól­nego z fran­cuskim językiem migowym, gdyż oba pow­stały na bazie starofran­cuskiego języ­ka migowego.

Stąd mamy set­ki języków migowych, takich jak pol­s­ki język migowy, keni­js­ki język migowy czy brazyli­js­ki język migowy. W niek­tórych kra­jach jest nawet kil­ka, np. w Wiet­namie wyróż­ni­amy język migowy mias­ta Ho Chi Minh, język migowy Hanoi oraz język migowy Haiphong.

  1.     Język migowy jest odzwier­ciedle­niem języ­ka fon­icznego

Języ­ki migowe nie są migany­mi wer­s­ja­mi języków fon­icznych. Panowało niegdyś przeko­nanie, że języ­ki migowe są man­u­al­ny­mi reprezen­tac­ja­mi języków fon­icznych lokalnej społecznoś­ci — że, przykład­owo, japońs­ki język migowy jest bezpośred­nim przekła­dem japońskiego. Jed­nakże gra­maty­ka języ­ka fon­icznego z danego obszaru jest tak róż­na od gra­maty­ki migowego z podob­ne­go obszaru, jak choć­by różni­ca między gra­matyka­mi każdych dwóch języków fon­icznych.

  1.     Język migowy Głusi zna­ją z domu

Jedynie ok. 10% Głuchych ma szan­sę uczyć się języ­ka migowego w domu, ponieważ więk­szość Głuchych dzieci rodzi się od słyszą­cych rodz­iców. Nato­mi­ast przyswa­janie języ­ka migowego jako pier­wszego języ­ka odby­wa się tak samo, jak w przy­pad­ku języ­ka fon­icznego, czyli że stopień przys­wo­je­nia języ­ka jest taki sam dla równo­latków, nieza­leżnie od języ­ka.

  1.     Językiem migowym posługu­ją się oso­by głu­chonieme

Oso­by głu­chonieme to oso­by, które jed­nocześnie nie posługu­ją się mową oraz mają prob­lem ze słuchem. Warto zaz­naczyć, że „Głusi” to określe­nie obe­j­mu­jące swoim kon­tek­stem kul­tur­owym zbiór, w którym zna­j­du­ją się zarówno oso­by niesłyszące, sła­bosłyszące oraz głu­chonieme. Pon­ad­to określe­nie „głu­choniemy” jest uznawane za sfor­mułowanie co najm­niej archaiczne. Dla wielu Głuchych ma ono kono­tac­je negaty­wne. Głusi posługu­ją się językiem, np. pol­skim językiem migowym, a to, że oso­by słyszące go nie rozu­mieją, nie znaczy, że Głusi są nie­mi w sze­rokim tego słowa znacze­niu. Dlat­ego określanie osób głuchych jako „głu­choniemych” jest niewłaś­ci­we. Należy stosować ter­miny „Głusi”, „oso­by głuche” lub „oso­by niesłyszące”.

  1. Językiem migowym posługu­ją się tylko Głusi

Językiem migowym posługu­ją się nie tylko oso­by głuche, ale także te słyszące, które na przykład mają sty­czność z niesłyszą­cy­mi – w pier­wszej kole­jnoś­ci, jak by wynikało z punk­tu 3., są to członkowie rodziny oso­by głuchej. Tak więc na społeczność miga­jącą nie składa­ją się jedynie oso­by głuche.

  1.  Język migowy to komu­nikac­ja tylko za pomocą rąk

Zna­ki języ­ka migowego są „wielokanałowe”, co oznacza, że w językach migowych uży­wa się nie tylko rąk, ale także mimi­ki twarzy, ruchów głowy i ciała. Nie­man­u­al­ny kanał służy przekazy­wa­niu takiej infor­ma­cji gra­maty­cznej jak np. negac­ja, której wyraża­niu zwyk­le towarzyszy określony wyraz twarzy przy określonym ruchu głowy (w zależnoś­ci od języ­ka). Bywa też tak, że różni­ca między dwoma znaka­mi zależy tylko od nie­man­u­al­nego kanału. Ważny potrafi być także zakres wykony­wanego ruchu.

  1. Język migowy nie jest językiem

Cho­ci­aż pier­wsza szkoła dla Głuchych została założona w Paryżu w 1755 roku, to języ­ki migowe zaczęły być przed­miotem badań językoz­naw­czych dopiero w drugiej połowie XX wieku. Stało się tak dlat­ego, że wcześniej nie były one trak­towane jako języ­ki. Wahano się przed  nadaniem im pełnego sta­tusu języ­ka z kilku powodów:

         - wiele osób uważało, że język migowy to rodzaj pan­tomimy, która w odróżnie­niu od języ­ka nie ma żad­nej struk­tu­ry ani zasad;

         - oso­by z niepełnosprawnoś­ci­a­mi są przez społeczeńst­wo częs­to postrze­gane jako nie w pełni wartoś­ciowe, posi­ada­jące jak­iś defekt; w przy­pad­ku Głuchych jest to np. nieu­miejęt­ność słyszenia; takie ten­den­cyjne przeko­na­nia wynika­jące z braku wiedzy oraz empatii przekładały się na postrze­ganie języ­ka migowego jako ubytkowej formy języ­ka mówionego;

         - z początku anal­i­zowano języ­ki migowe z per­spek­ty­wy języków mówionych, co nat­u­ral­nie kończyło się niepowodze­niem; zami­ast uznać, że kat­e­gorie językowe dla języków migowych nie są opisy­walne poprzez kat­e­gorie języków mówionych, to wyk­luc­zono możli­wość, że języ­ki migowe są języka­mi w ogóle.

Obec­nie już nie negu­je się sta­tusu języków migowych jako języków. Bada­nia neu­roanatomiczne wykaza­ły, że języ­ki migowe są tak samo jak mówione pro­ce­sowane w lewej półkuli mózgu, czyli tej odpowiedzial­nej za język. Poza tym, językoz­naw­com udało się wykazać, że języ­ki migowe także mają ana­log­iczne do języków mówionych zasady orga­ni­za­cyjne takie jak słown­ict­wo, mor­fologię, fonologię itd. Przed­miotem innej anal­izy moż­na uczynić sta­tus prawny tych języków.

 His­to­ria badań nad języka­mi migowy­mi wyda­je się być typowym przykła­dem tego, jak pewne dyscy­pliny zmieni­a­ją swo­je założe­nia naukowe po zmi­an­ie zakre­su swo­jego przed­mio­tu badań. Zan­im uznano języ­ki migowe za pełno­prawne języ­ki, zdefin­iowano warun­ki konieczne dla języków, takie jak lin­earność i posługi­wanie się kanałem głosowo-słu­chowym. Po tym, jak językoz­naw­cy w końcu spostrzegli, że więk­szość włas­noś­ci języków migowych jest zbież­na z włas­noś­ci­a­mi innych języków, odrzu­cono stare i przyję­to nowe definic­je dla języ­ka. 


Nas­taz­ja Stoch – z wyk­sz­tałce­nia filo­zof i językoz­naw­ca, pra­cown­ik Kat­edry Sinologii KUL, dok­toran­t­ka UW. Zaj­mu­je się semi­o­tyką, zagad­nieni­a­mi filo­zofii języ­ka i językoz­naw­st­wa kog­ni­ty­wnego. Poza tym już niewiele rzeczy ją intere­su­je, bo tylko ze trzy: lit­er­atu­ra pięk­na, gra w koszykówkę i na pianinie. Oprócz tego stara się prowadz­ić styl życia Less Waste i nie kupować pro­duk­tów szkodzą­cych środowisku i testowanych na zwierzę­tach.

Korek­ta: Natalia Owoc

Ilus­trac­ja: Pix­abay

Po więcej cieka­wostek semi­o­ty­cznych zajrzyj do naszego dzi­ału „Semi­o­ty­ka”.

Najnowszy numer można nabyć od 2 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

1 komentarz

Kliknij, aby skomentować

  • A jeśli to praw­da?! Resz­ta jest mil­cze­niem… mitem, zabobonem=-O 😉 🙂 :-! :O 😀 O:-)

Sklep

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy