Etyka Omówienia i recenzje

Natasza Szutta: Porozmawiajmy o jedzeniu zwierząt [recenzja]

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2020 nr 6 (36), s. 49. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Książ­ka Hueme­ra nie jest skie­ro­wa­na do spe­cja­li­stów – uczest­ni­ków deba­ty bio­etycz­nej doty­czą­cej etycz­nych aspek­tów jedze­nia mię­sa i pro­duk­tów odzwie­rzę­cych. Autor chce zain­te­re­so­wać pro­ble­ma­ty­ką znacz­nie szer­szy krąg czy­tel­ni­ków. Wię­cej, chce ich prze­ko­nać do przej­ścia na wega­nizm. Meto­da wykła­du argu­men­tów na rzecz porzu­ce­nia die­ty mię­snej jest dopa­so­wa­na do celu książ­ki. Huemer korzy­sta ze sta­rej jak filo­zo­fia meto­dy dia­lo­gicz­nej. Wzo­rem Sokra­te­sa sta­wia wie­le pytań, któ­re z jed­nej stro­ny mają dopro­wa­dzić adwer­sa­rza do porzu­ce­nia utar­tych i – jego zda­niem – moral­nie nie­słusz­nych prze­ko­nań mię­so­żer­ców (sokra­tej­ska meto­da elenk­tycz­na), z dru­giej pomóc w doj­ściu do przy­ję­cia nowych – oczy­wi­ście jedy­nych moral­nie słusz­nych – prze­ko­nań wegan (meto­da majeutyczna).

Poroz­ma­wiaj­my o jedze­niu zwie­rząt moż­na zna­leźć nie­mal wszyst­kie argu­men­ty for­mu­ło­wa­ne przez uczest­ni­ków deba­ty. Prze­ciw mięso­­­­­żercom prze­ma­wia m.in. nie­wy­obra­żal­ne i niczym nie­uspra­wie­dli­wio­ne cier­pie­nie zada­wa­ne zwie­rzę­tom w hodow­lach prze­my­sło­wych; bom­ba eko­lo­gicz­na towa­rzy­szą­ca pro­duk­cji mię­sa na wiel­ką ska­lę; szo­wi­nizm gatun­ko­wy, czy­li nie­uza­sad­nio­ne uprzy­wi­le­jo­wa­nie przed­sta­wi­cie­li swo­je­go gatun­ku. Na rzecz dopusz­czal­no­ści die­ty mię­snej pada­ją argu­men­ty takie jak nie­po­rów­ny­wal­nie wyż­szy poziom inte­li­gen­cji ludzi w sto­sun­ku do inte­li­gen­cji zwie­rząt; łań­cuch pokar­mo­wy – fakt, że zwie­rzę­ta zja­da­ją się nawza­jem; brak uza­sad­nie­nia dla prio­ry­te­to­we­go trak­to­wa­nia kwe­stii dobro­sta­nu zwie­rząt wobec takich pro­ble­mów jak głód, ubó­stwo, autorytaryzm.

Wiel­ką zale­tą książ­ki Hueme­ra jest zesta­wie­nie i pre­zen­ta­cja argu­men­tów wyko­rzy­sty­wa­nych w deba­cie: pro­sta i kla­row­na for­ma ujmo­wa­nia wca­le nie­ła­twych, zawi­łych kwe­stii. Dzię­ki temu czy­tel­nik bez wiel­kie­go wysił­ku może zapo­znać się z aktu­al­nym sta­nem badań. Boga­ta biblio­gra­fia i odno­śni­ki do facho­wej lite­ra­tu­ry pozwa­la­ją bar­dziej zain­te­re­so­wa­nym zagłę­bić się w pro­ble­ma­ty­kę i roz­po­cząć samo­dziel­ne badania.

Wadą książ­ki jest usta­wie­nie mię­so­żer­ców w pozy­cji „chłop­ca do bicia”. Sokra­tej­ska meto­da obra­na przez auto­ra zakła­da nie­sy­me­trycz­ne trak­to­wa­nie uczest­ni­ków deba­ty. Ktoś musi być „mistrzem”, by ktoś mógł być „uczniem”. Aku­rat w tej książ­ce mistrzem jest wega­nin, a uczniem mię­so­żer­ca. I dla mię­so­żer­ców przy­pi­sa­nie im takiej roli może być nie do zniesienia.

Huemer może nie­ste­ty nie osią­gnąć zamie­rzo­ne­go celu – prze­ko­na­nia mię­so­żer­ców do przej­ścia na wega­nizm. Lek­tu­ra będzie prze­ko­nu­ją­ca jedy­nie dla „już prze­ko­na­nych”. Choć autor w swo­jej książ­ce daje licz­ne dowo­dy zna­jo­mo­ści wyni­ków badań w psy­cho­lo­gii kogni­tyw­nej, spo­ro pisze np. o roli heu­ry­styk w naszym pozna­niu, to nie do koń­ca swo­ją wie­dzę wyko­rzy­stu­je w prak­ty­ce. Pisząc książ­kę dla sze­ro­kie­go odbior­cy, myl­nie zakła­da, że jego czy­tel­ni­cy będą kie­ro­wa­li się czy­sty­mi racja­mi. W takiej deba­cie waż­ną rolę odgry­wa­ją tak­że emo­cje. Trud­no sobie wyobra­zić, że pater­na­li­stycz­ne potrak­to­wa­nie mię­so­żer­ców przy­czy­ni się do maso­we­go prze­cho­dze­nia przez nich na weganizm.

Nata­sza Szutta


Michel Huemer, Poroz­ma­wiaj­my o jedze­niu zwie­rząt. Ety­ka wege­ta­ria­ni­zmu, przeł. W. Gogło­za, PWN, War­sza­wa 2020, 184 ss.


Nata­sza Szut­ta – dr hab. filo­zo­fii, prof UG. Pra­cu­je w Insty­tu­cie Filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go. Spe­cja­li­zu­je się w ety­ce, meta­ety­ce i psy­cho­lo­gii moral­no­ści. Pasje: lite­ra­tu­ra, muzy­ka, góry i nade wszyst­ko swo­je dzieci.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

< Powrót do spi­su tre­ści numeru.


Inte­re­su­ją Cię recen­zje innych ksią­żek filo­zo­ficz­nych? Zaj­rzyj do nasze­go dzia­łu Omó­wie­nia i recen­zje.

Najnowszy numer można nabyć od 4 stycznia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy