Artykuł Instytuty Studia filozoficzne

O filozofii i jej studiowaniu

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2021 nr 3 (39), s. 59. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


> arty­kuł sponsorowany

Filo­zo­fia jest dys­cy­pli­ną spe­cy­ficz­ną z przy­naj­mniej dwóch powo­dów: po pierw­sze, ze wzglę­du na przed­miot swo­jej reflek­sji. Jeże­li bowiem zgo­dzi­my się z G.E. Moore’em, że zada­niem „filo­zo­fii jest dać ogól­ny opis całe­go Wszech­świa­ta”, to łatwo zoba­czyć, że wysi­łek poznaw­czy filo­zo­fa musi kon­cen­tro­wać się zarów­no na czymś bar­dzo ogól­nym, jak i nie­zwy­kle szcze­gó­ło­wym. Z jed­nej stro­ny bowiem doty­czy cało­ści, któ­ra nie pod­da­je się pro­ste­mu oglą­do­wi i nie­ja­ko z samej swo­jej natu­ry doma­ga się inte­lek­tu­al­nej spe­ku­la­cji. Z dru­giej jed­nak wypra­co­wa­nie „ogól­ne­go opi­su” doma­ga się zako­rze­nie­nia w świe­cie szcze­gó­ło­wej wie­dzy i ludz­kie­go doświad­cze­nia – sta­wia przed bada­czem wymóg sys­te­ma­tycz­ne­go namy­słu, z góry nie­ja­ko pre­fe­ru­jąc ostroż­ne, choć chwiej­ne hipo­te­zy ponad subiek­tyw­ne, lecz kate­go­rycz­ne opi­nie (filo­zo­fia nie jest świa­to­po­glą­dem, choć może do nie­go pro­wa­dzić). Po dru­gie zaś, spe­cy­fi­kę filo­zo­fii wyzna­cza roz­le­głość i waga jej histo­rii. Obej­mu­je ona bowiem pra­wie trzy tysią­ce lat sys­te­ma­tycz­ne­go namy­słu nad ota­cza­ją­cą nas rze­czy­wi­sto­ścią, któ­ry wie­le tez odno­śnie do jej natu­ry odrzu­cił, ale wie­le pozo­sta­wił nie­na­ru­szo­ny­mi i dopusz­cza jako teo­re­tycz­ne moż­li­wo­ści. Histo­ria filo­zo­fii nie dez­ak­tu­ali­zu­je się zatem w taki sam spo­sób jak histo­rie więk­szo­ści nauk, a lek­tu­ra „kla­sy­ków” sta­no­wi inte­gral­ną i koniecz­ną część współ­cze­snej reflek­sji. To wła­śnie te dwa pod­sta­wo­we punk­ty sta­no­wią głów­ne wyznacz­ni­ki kon­struk­cji pla­nu i pro­gra­mu stu­diów filo­zo­ficz­nych w Uni­wer­sy­te­cie Peda­go­gicz­nym w Krakowie.

W prak­ty­ce ich imple­men­ta­cja wyglą­da zaś nastę­pu­ją­co: pierw­szy etap edu­ka­cji to część pro­pe­deu­tycz­no-histo­rycz­na, gdzie stu­dent zdo­by­wa wie­dzę i umie­jęt­no­ści umoż­li­wia­ją­ce póź­niej­sze wła­sne bada­nia. Skła­da się on z kur­sów poświę­co­nych m.in. histo­rii filo­zo­fii (w tym dwu­se­me­stral­ne­go kur­su filo­zo­fii współ­cze­snej), onto­lo­gii, epi­ste­mo­lo­gii, logi­ce (suk­ce­syw­nie wpro­wa­dza­ne są rachun­ki zdań, nazw i pre­dy­ka­tów), pod­sta­wom gre­ki, łaci­ny czy san­skry­tu oraz meto­do­lo­gii pra­cy nauko­wej. Zda­jąc sobie spra­wę, że istot­ną część stu­dio­wa­nia filo­zo­fii sta­no­wią samo­dziel­ne docie­ka­nia, posta­no­wi­li­śmy rów­nież, że w mia­rę zaawan­so­wa­nia stu­diów poja­wiać się będą w ich cyklu tzw. przed­mio­ty otwar­te. Czym są? Otóż zare­zer­wo­wa­li­śmy w pla­nie stu­diów (począw­szy od II seme­stru) pew­ną pulę zajęć, któ­ra nie ma przy­pi­sa­ne­go kon­kret­ne­go zakre­su przed­mio­to­we­go (np. kon­wer­sa­to­rium filo­zo­ficz­ne). Ich temat wybie­ra­ją sami stu­den­ci spo­śród przed­sta­wio­nych przez wykła­dow­cę pro­po­zy­cji. Wykła­dow­ca zobli­go­wa­ny jest do przed­sta­wie­nia tema­tów w opar­ciu o aktu­al­nie pro­wa­dzo­ne bada­nia nauko­we i wła­sną spe­cja­li­za­cję, ale kon­kret­ne pro­po­zy­cje powin­ny się zakre­so­wo róż­nić, tak aby stu­dent mógł wybie­rać ze sto­sun­ko­wo sze­ro­kie­go wachla­rza tema­tów. Sys­tem ten umoż­li­wia stu­dia nad sze­re­giem szcze­gó­ło­wych zagad­nień filo­zo­ficz­nych pod okiem spe­cja­li­stów, a jed­no­cze­śnie nie­jed­no­krot­nie sta­wia stu­den­ta przed koniecz­no­ścią wyj­ścia poza stre­fę kom­for­tu, co z kolei jest nie­zwy­kle cen­ne poznawczo.

Stu­dia II stop­nia mają nie­co inny cha­rak­ter, gdyż sta­no­wią z jed­nej stro­ny kon­ty­nu­ację i dopeł­nie­nie stu­diów licen­cjac­kich, z dru­giej zaś osob­ny etap edu­ka­cyj­ny. W swo­im rdze­niu kon­cen­tru­ją się na pogłę­bie­niu wie­dzy stu­den­ta z zakre­su naj­now­szej filo­zo­fii (XXXXI wie­ku), ale prze­wi­du­ją moż­li­wość obra­nia dwo­ja­kiej ścież­ki roz­wo­ju – badaw­czo-roz­wo­jo­wej bądź dydak­tycz­nej. Spe­cja­li­za­cja badaw­czo-roz­wo­jo­wa jest nasta­wio­na (jak wska­zu­je jej nazwa) na roz­wój spe­cja­li­stycz­nych kom­pe­ten­cji i wie­dzy filo­zo­ficz­nej, a jej plan skła­da się w zasa­dzie cał­ko­wi­cie z „przed­mio­tów otwar­tych”. Spe­cja­li­za­cja dydak­tycz­na daje kom­pe­ten­cje dydak­tycz­no-meto­dycz­ne, przy­go­to­wu­ją­ce do pra­cy nauczycielki/a filozofii.

Czy takie uło­że­nie tre­ści naucza­nia i sama struk­tu­ra stu­diów, jaką przy­ję­li­śmy w IFiS na Uni­wer­sy­te­cie Peda­go­gicz­nym, zawie­ra wszyst­kie kwe­stie i pro­ble­my zwią­za­ne ze stu­dio­wa­niem filo­zo­fii? Oczy­wi­ście nie, ale (przy­naj­mniej naszym zda­niem) roz­wią­zu­je ich zde­cy­do­wa­ną większość.


Dane tele­adre­so­we

Insty­tut Filo­zo­fii i ­Socjo­lo­gii UP

ul. Pod­cho­rą­żych 2
30–084 Kraków
12 662 62 23
ifis@up.krakow.pl
ifis.up.krakow.pl
fb.com/IFiSUP

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy